Yargıtay 19. Hukuk Dairesi E.2011/9607 K.2011/12877

Taraflar arasındaki menfi tespit davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalılar vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- KARAR -

Davacı vekili, müvekkili ile davalılardan ... Dış Tic. ve Makine San. Ltd. Şti. arasında yetkili satıcılık ve servis sözleşmesi bulunduğu sırada müvekkilinin anılan davalı şirketten almayı taahhüt ettiği motosiklet ve yedek parça bedellerinin teminatı olarak verdiği 13 adet toplam 360.000 TL bedelli çeklerin davalı şirket tarafından diğer davalı bankaya kullanacağı kredinin teminatı olarak verildiğini, davalı bankanın bu çeklere dayalı müvekkili aleyhine icra takibi yaptığını ileri sürerek çeklerden dolayı davalılara borçlu olunmadığının tespitine, % 40 tazminata karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, davacının müvekkilinden alacağı motosikletlere karşılık olarak davaya konu çekleri verdiğini, malları teslime hazır olduklarını, davacının çeklerin bedelini ödemediğini, müvekkilinin diğer davalıya çekleri ciro ettiğini, müvekkilinin davacıdan olan 98.333,86 TL alacağının mahsubundan sonra bakiye 261.666,14 TL'lik kısım yönünden davayı kabul ettiklerini belirterek davanın reddini savunmuştur.

Davalı banka vekili, davaya konu çeklerin kayıtsız şartsız borç ikrarını içeren kambiyo senedi niteliğini taşıdığı, TTK' nun 730. maddesinin göndermesiyle TTK' nun 599. maddesi gereğince davacının diğer davalıya karşı ileri sürebileceği şahsi def'ileri müvekkiline karşı ileri süremeyeceğini, davaya konu çeklerin diğer davalı ... Dış Ticaret ve Makine San. Ltd. Şti.'nin müvekkiline olan kredi borçlarına karşılık temlik cirosu ile devir ve temlik edildiğini ileri sürerek davanın reddine, % 40 tazminata karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece, benimsenen 12.10.2009 tarihli bilirkişi raporu doğrultusunda davacının davalı ... Dış Tic. ve Makine San. Ltd. Şti.'nden almayı taahhüt ettiği motosiklet ve yedek parçaların güvencesi olarak davaya konu çekleri verdiği, davalı ... Dış Tic. ve Makine San. Ltd. Şti.'nin ise diğer davalı bankaya almış olduğu kredilerin teminatı olarak çekleri tahsil cirosu ile verdiği, TTK' nun 730. madesinin yollamasıyla TTK'nun 600. maddesi gereğince tahsil cirosunun ciranta ile hamil arasında vekalet ilişkisinin doğmasına neden olacağı, davacının davalı ... Ld. Şti.'ne karşı ileri sürebileceği çekten dolayı borçlu olmadığı def'ini diğer davalı bankaya karşı da ileri sürebileceği, davalı ... Ltd.Şti.'nin

aldığı çeklere karşılık malları davacıya teslim etmediği, davalı bankanın tahsil cirosu ile aldığı çeklere dayanarak davacı aleyhine icra takibi yapmakta kötü niyetli olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne, davacının davaya konu çeklerden dolayı davalılara borçlu olmadığının tespitine, icra takibine konu alacağın % 40'ı oranında tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiş, hüküm davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmiştir.

Dava, takibe konu edilen çekler nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir. Dava konusu çeklerin davalı ... Dış Tic. Makine San. Ltd. Şti.'ne sipariş edilen mallara karşılık avans niteliğinde teminat amacıyla verildiği iddia edilmiş, davalı ... Ltd.

Şti. vekili de 23.01.2007 tarihli cevap dilekçesinin 6. bendinde anılan çeklerin davacı yanın müvekkili şirkete vermiş olduğu sipariş fişlerinin karşılığı olarak teslim edildiğini ve bu çeklerin 3. kişilere ciro edilmesine yasal bir engel bulunmadığını savunmuştur.

Bu durumda mahkemece öncelikle dava tarihi itibarıyla taraflar arasındaki ticari ilişki yönünden araştırma ve inceleme yapılarak dava konusu çekler nedeniyle davacının anılan davalıya borçlu olup olmadığının saptanması gerekirken hükme esas alınan bilirkişi ek raporunda takip tarihi itibarıyla borçluluk durumu saptanarak bu raporun hükme esas alınması doğru görülmemiştir.

Mahkemece yapılacak iş, bilirkişi heyetinden dava tarihi itibarıyla borçluluk durumunu saptayacak nitelikte ayrıntılı, Yargıtay denetimine elverişli ve itirazları da karşılayacak şekilde ek rapor alınıp tüm deliller birlikte değerlendirildikten sonra varılacak uygun sonuç dairesinde bir karar verilmesinden ibaret olmalıdır.

Öte yandan dava konusu çeklerin arka sahifelerinde davalı ... Dış Tic. Makine San. Ltd. Şti. tarafından diğer davalı bankaya ciro edildiğine dair şirket kaşesi ve imzalar bulunmaktadır. TTK.' nun 600. maddesi uyarınca bir cironun tahsil cirosu sayılabilmesi için “bedeli tahsil içindir” “kabız içindir” “vekaleten” ibaresini taşıması gerekmektedir. Dava konusu çeklerdeki cirolarda bu ibarelerden herhangi biri yer almadığına göre ciroların temlik cirosu olduğunun kabulü gerekir.

Hal böyle olunca TTK' nun 599. maddesi uyarınca hamilin kötü niyetli olduğu kanıtlanmadıkça keşideci ile lehtar arasındaki şahsi def'ilerin iyi niyetli hamile karşı ileri sürülmesi mümkün değildir.

Mahkemece bu yönler bakımından yanılgılı değerlendirmeler yapılarak yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.