Yargıtay 19. Hukuk Dairesi E.2012/1129 K.2012/7776

Taraflar arasındaki istirdat davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- KARAR -

Davacı vekili; müvekkilinin borcuna karşılık olarak dava dışı lehtar Kumaş Dış Tic.Teks.San.ve Paz.A.Ş.’ye keşide ederek verdiği çekin lehtarın işyerinden çalındığını, çekin iptali için dava açıldığını ve iptaline karar verildiğini, çekin arkasında çek hakkında dava açıldığına ve ödeme yasağı konulduğuna ilişkin meşruhat bulunduğunu, çekin iptalinden sonra davalının çeke dayalı olarak müvekkili hakkında takip başlattığını, bunun üzerine müvekkilinin mahkemece belirlenen tevdi mahalline çek bedelini yatırdığını, hacze gelinmesi üzerine müvekkilinin 4.320 TL’yi ödediğini belirterek bu miktarın davalıdan reeskont faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili; davanın reddini istemiştir.

Mahkemece; aynı çekle ilgili davacı hakkında çeki elinde bulunduran davalı ve çek iptal kararı alan dava dışı Kumaş Dış Tic.Şti.tarafından iki ayrı icra takibi yapıldığı, davalının çekin iptali kararını dava açıp iptal ettirmeden çeki icraya koyamayacağı, bir çek nedeniyle iki ayrı yetkili hamil olamayacağı, davacının mükerrer ödeme yapma ile karşı karşıya kaldığı, bu nedenle haciz baskısı altında davacı tarafından ödenen 4.320 TL’yi geri isteyebileceği gerekçesiyle davanın kabulüne, 4.320 TL’nin dava tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine karar verilmiş, hüküm davalı vekili tarafından temyiz edilmişitir.

1- Davacı keşideci, çek iptal kararı alan dava dışı lehtar Kumaş Dış Tic. Teks. San. ve Paz. A.Ş. ve çekte yetkili hamil olduğunu belirten davalı tarafından icra takipleri başlatılması üzerine, tevdi mahalli tayini için mahkemeye başvurmuştur. Tevdi mahalli tayinine ilişkin ....Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2008/527 D.İş sayılı kararında talebin kabulü ile, keşideci olan davacının 2.800 TL. çek bedelini karar kesinleştikten sonra ... İcra Müdürlüğü'nün 2008/6914 sayılı dosyasına ödenmek üzere alacaklı Kumaş Dış Tic. Teks. San. ve Paz. A.Ş. adına ...Bankası Sirkeci Şubesinde açılacak bir hesaba yatırılmasına karar verilmiştir.

Davalı tarafından yapılan ... İcra Müdürlüğü'nün 2008/1967 sayılı takip dosyasında talimat üzerine yapılan 25.06.2008 tarihli haciz sırasında davacı yetkilisi tarafından davalı alacaklı vekiline 4.320 TL. elden ödenmiştir. Bu ödemeden 1 gün sonra, 26.06.2008 tarihinde, davacı, tevdi mahalline dair karar kesinleşmeden, tayin edilen tevdi mahalline çek bedelini depo etmiş, dava dışı lehtar Kumaş Dış Tic. Teks. San. Şirketinin alacaklı olduğu icra dosyasında bankaya yazılan müzekkere uyarınca tevdi mahalline depo edilen çek bedeli 16.03.2009 tarihinde bu dosya hesabına havale edilmiş, 17.03.2009 tarihinde de, alacaklı vekiline ödenmiştir.

Dosya kapsamından tevdi mahalli tayinine ilişkin kararın Yargıtay denetiminden geçerek bozulduğu, bozma üzerine mahkemece çek bedelinin ileride belirlenen hak sahibine ödenmek üzere bankaya depo edilmesine karar verildiği anlaşılmaktadır. Bu nedenle davacının tevdi mahalli kararı kesinleşmeden çek bedelini depo etmesi kötü ödeme niteliğinde olup, mahkemece çekte belirlenecek yetkili hamilin davalı olduğunun tespiti halinde davalıya karşı bu ödeme ileri sürülemeyecektir. Bu yönler gözetilmeden yazılı şekilde hüküm kurulmasında isabet görülmemiştir.

2- Davalı dava konusu çeke ciro yoluyla hamil olmuştur. İcra dosyasında yer alan çek örneğinin incelenmesinden, ciro silsilesinde kopukluk olmadığı anlaşılmaktadır.

Ancak Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketlerinin Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Yönetmeliğin 22/2.maddesi hükmü uyarınca faktoring şirketlerinin kambiyo senetlerine dayalı olsa bile bir mal veya hizmet satışından doğmuş veya doğacak fatura veya benzeri belgelerle tevsik edilmeyen alacakları satın almaları veya tahsilini üstlenmeleri yasaklanmıştır.

Bu durumda davalı ... çeke dayalı alacağına ilişkin belgelerini sunmak suretiyle çekin yetkili hamili olduğunu ispatlamalıdır. Mahkemece bu yönde araştırma yapılarak çekte yetkili hamilin belirlenmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulmasında isabet görülmemiştir.