Yargıtay 19. Hukuk Dairesi E.2013/1660 K.2013/7750

Taraflar arasındaki menfi tespit - istirdat davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- KARAR -

Davacı vekili, müvekkili ile davalılardan ...Otomotiv Ltd. Şti. arasındaki sözleşme ile davalıdan oto yedek parçası satın alınması hususunda anlaşıldığını, müvekkilinin davalı ...Ltd.Şirketine keşidecisi müvekkili olan toplam 73 adet çeki teslim ettiğini, ancak davalı ...Ltd.

Şirketinin edimini yerine getirmemesi nedeniyle çeklerin bedelsiz kaldığını, buna dair fesih sözleşmesi de imzaladıklarını, buna rağmen davalının çekleri diğer davalı ...Ş' ye temlik yolu ile ciro ettiğini, bu çeklerden davaya konu 31/12/2008 keşide tarihli 327844 nolu 9.000-TL bedelli çekin icra takibine konulacağının müvekkiline bildirildiğini, bu nedenle henüz icra takibi başlatılmamakla birlikte müvekkilinin haciz tehdidi ile karşı karşıya kaldığını, faktoring şirketlerinin çalışma esaslarını düzenleyen yönetmeliğin 22/2. maddesi gereğince,

sözleşme tarafı firmaya karşı ileri sürülebilecek def'ilerin faktoring şirketine de ileri sürülebileceğini belirterek, çek nedeniyle müvekkilinin borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... Şirketi vekili, müvekkilinin diğer davalı ile davacı arasındaki ticari ilişkiyle bir ilgisinin olmadığını, diğer davalı ile imzaladıkları genel faktoring sözleşmesi uyarınca müvekkilinin dava konusu çeki yönetmeliğe uygun olarak aldığını, çek bedeli davacı tarafça ödendiğinden davanın konusuz kaldığını, davacının diğer davalıya karşı ileri sürebileceği def'i ve itirazları müvekkiline karşı ileri süremeyeceğini, müvekkiline ciro edilen çekin alacağın temliki olarak nitelendirilemeyeceğini, TTK 599. maddesi gereğince de iyiniyetli müvekkiline karşı davacının def'i ve itirazlarını ileri süremeyeceğini beyanla, davanın reddine ve davacı aleyhine %40 kötüniyet tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ...Ltd. Şirketi vekili, davacı ile ilgili aralarında bir sözleşme bulunmadığını, karşılıklı olarak finans açıklarını kapatmak için kırdırmak veya teminat amaçlı kullanmak üzere aynı oranda çekler verdiklerini, davacıya teslim etmedikleri bir mal ya da borçlarının olmadığını, çeklerin tahsil edilme durumunda alacak ve borcun ortaya çıkacağını, davacı şirket yetkililerinin müvekkiline gelerek rızadışı şekilde ve baskıyla kaşeli ve imzalı boş kağıtlar aldığını, sonradan bunları sözleşme, fesih sözleşmesi ve profarma fatura olarak doldurmuş olduğunu beyanla, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece yapılan yargılama sonucunda, davacının çeki davalı ... şirketi ile sözleşme yapan diğer davalı ...Şirketine keşide edip vermediği, davadışı ... Şirketine verdiği, bedelsizlik iddiası davalı ...Şirketi ile davacı arasındaki ticari ilişkiye dayandırılırken çekin davadışı ...

Şirketine verilmiş olmasının, çekin ...Şirketi ile davacı arasındaki ticari ilişki nedeniyle düzenlendiği iddiasıyla örtüşmediği, defter kayıtlarından ve davacı ile davalı ...şirketi arasında düzenlenen sözleşmenin varlığından hareketle çekin bedelsiz kaldığı iddiasının kabulünün mümkün olmadığı, davalı ...Şirketi ve davadışı ... Şirketinin ortaklarının aynı kişiler olmasının davacının iddiasını doğrulamaya yeterli olmadığı, dava konusu çekin davadışı ...

Şirketi ile davacı arasındaki hukuki ilişki nedeniyle düzenlendiğinin kabulünün gerekli olup, çek seri numarasına davalı ...Şirketi tarafından düzenlenen belgede yer verilmiş olması ve bu belgede doğrudan davacı tarafından ...Şirketine verilmiş gibi gösterilmiş bulunmasına da çekteki ciro silsilesine göre itibar edilemeyeceği, davacının, edimlerin eş zamanlı ifası kuralına göre çek karşılığında davadışı ...

Şirketinden kazanımda bulunduğunun kabulünün gerektiği, keza davaya konu çeki, lehtarı ... Şirketinin cirosuyla iktisap eden davalı ...Ltd. Şirketi ile ... Şirketi arasındaki hukuki ilişki itibariyle ve davacının bu ilişkinin dışında olması sebebiyle, sadece ...

Şirketi tarafından ileri sürülebilecek olan temlikin gerçek bir alacak karşılığı olmadığı def' inin, davacı tarafından davalı ... şirketine karşı ileri sürülmesinin TTK. nun 730/5 ve 599. maddeleri karşısında geçerli görülmeyeceği belirtilerek, davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekilince temyiz edilmiştir.

Factoring Şirketlerinin Kuruluş ve Çalışma Esasları Hakkındaki Yönetmeliği’nin 1.maddesinde “factoring işlemine esas alınacak temlik konusu alacakların faturaya veya mal veya hizmet satışından doğmuş olduğunu tevsik eden diğer belgelere dayalı bulunması”, 8.maddenin (d) bendinde ise “kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, fatura veya alacağın bir mal veya hizmet satışından doğmuş olduğunu tevsik eden benzeri belgelerle ilişkilendirilmeyen alacakları satın alamayacakları” ifade edilmiştir.

Anılan yönetmelik yerine yürürlüğe giren Finansal Kiralama, Factoring ve Finansman Şirketlerinin Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Yönetmeliği’n 22/2.maddesi “Birinci fıkrada belirtilen hususlara ilave olarak factoring şirketleri kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş veya doğacak fatura veya benzeri belgelerle tevsik edilemeyen alacakları satın alamazlar veya tahsilini üstlenemezler” şeklindedir.

Davacı BK 167/1 (TBK 188/1) maddesi uyarınca önceki alacaklıya karşı ileri sürebileceği şahsi def'ileri ve davacı çekinin bedelsiz olduğu iddiasını, faktoring şirketleri anılan yönetmelik uyarınca bir mal veya hizmet satışından doğmuş veya doğacak fatura ve benzeri belgelerle tevsik edilen alacakları devralabileceklerinden alacağı temlik alan davalı factoring şirketine karşı da ileri sürebilir. Somut olayda davalı ...Otomotiv Ltd.

Şti.' nin faktoring şirketine devrettiği çeki davacı ile karşılıklı olarak finans açıklarını kapatmak için kırdırmak ve teminat amaçlı kullanmak üzere verdiğini kabul ettiği, bu nedenle bahse konu çekin ve faktoring şirketine verilen faturanın gerçek bir mal alışverişine dayalı olmadığı anlaşıldığından, her iki davalı bakımından da yanılgılı gerekçelerle yazılı şekilde hüküm kurularak davanın reddedilmesi doğru görülmemiştir.