Yargıtay 19. Hukuk Dairesi E.2013/6498 K.2013/10360

Taraflar arasındaki menfi tespit davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- KARAR -

Davacı vekili; davalı ... tarafından müvekkili aleyhine başlatılan icra takibine konu senedin diğer davalıya verilen teminat senedi olduğunu belirterek takibe konu senet nedeniyle müvekkilinin borçlu olmadığının tespitine, ödenen 12.000 TL'nin davalılardan istirdatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... vekili; davacının müvekkilinden aldığı borç para karşılığında senedin verildiğini, borcun ödenmediğini bildirerek davanın reddini istemiştir.

Diğer davalı; davaya konu senetle ilgisinin olmadığını bildirerek davanın reddini istemiştir.

Mahkemece; davalı ...'nin dava konusu senette isim ve imzasının bulunmadığı, davalı ...'nın senedin lehtarı olduğu, davacının teminat iddiasını usulüne uygun delillerle ispatlayamadığı gerekçesiyle hukuki yarar yokluğundan davalı ... hakkındaki davanın reddine, diğer davalı ... hakkındaki davanın esastan reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

1) Dosyadaki yazılara kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacı vekilinin davalı ...'a yönelik yerinde görülmeyen bütün temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

2) Davacı vekilinin davalı ...'ya yönelik temyizine gelince,

6100 sayılı HMK ile yazılı yargılama usulünde ilk derece yargılaması beş aşamadan oluşmaktadır. Bunlar, davanın açılması ve karşılıklı dilekçelerin verilmesi, ön inceleme, tahkikat, tahkikatın sona ermesi ve sözlü yargılama ve hükümdür.

Davanın açılması üzerine dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra ön inceleme yapılır.

Ön incelemede öncelikle dava şartları (HMK m.114-115) ve ilk itirazlar incelenir (HMK m.116-117). Dava şartları mevcutsa ve ilk itirazlar yerinde değilse iddia ve savunma içinden tarafların uyuşmazlık noktalarının neler olduğu belirlenir.

Taraflar ön inceleme duruşmasında sulhe teşvik edilir. Ön inceleme duruşmasından sonra mahkemece hak düşürücü süreler ve zamanaşımı hakkındaki itiraz ve def’iler incelenerek karara bağlanır (HMK. m 142).

Mahkeme ön inceleme aşamasından sonra tahkikat işlemine gerek olmaması halinde nihai bir karar verebilir (HMK m.138-142). Ancak mahkemenin ön inceleme aşamasında nihai karar verebilmesi için dava şartlarından birinin bulunmaması, ilk itirazların yerinde olması, hak düşürücü sürenin geçmiş olması veya zamanaşımı def’inin dinlenebilir olması gerekir. Mahkemece bu nedenler dışında işin esasına girilerek delillerin değerlendirilmesi sonucu bir karar verilecekse HMK’nın 143 ve devamı maddeleri uyarınca tahkikat aşamasına geçilmeli ve özellikle HMK’nın 147.maddesi uyarınca taraflar tahkikat için duruşmaya davet edilmelidir. Mahkemece 6100 sayılı HMK ile öngörülen yargılama kesitlerine kanunda belirtilen sebepler dışında uyulmadan karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirmiştir.