Yargıtay 19. Hukuk Dairesi E.2013/6615 K.2013/12399

Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün davacı vekilince duruşmalı olarak temyiz edilmesi üzerine ilgililere çağrı kağıdı gönderilmişti. Belli günde davacı vek.Av.... ile davalı vekilleri Av.... ve vek.Av....'nün gelmiş olmalarıyla duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlenildikten ve temyiz dilekçesinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- KARAR -

Davacı vekili, müvekkili ile davalı ... Programı arasında akdedilen 31.03.2003 tarihli sözleşme uyarınca müvekkili tarafından Irak'a kuru bakliyat ihracatı gerçekleştirdiği ve malların tamamının teslim edildiğini, müvekkilinin kısmi tahsilat yaptığını, bakiye 57.672,50 Euro alacağının kaldığını, davalı bankanın Newyork Şubesinin ise alıcının borcunu garanti etmek için müvekkili lehine akreditif açtığını, ihracata ilişkin tüm belgelerin dava dışı muhabir bankaya gönderilmesine rağmen bakiye miktarın tahsil edilemediğini, bu nedenle dava açma zarureti doğduğunu belirterek müvekkilinin alacağının faizi ile davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı banka vekili, davacı tarafından Irak'a ihraç edilecek bakliyatlar için 20.03.2004 vadeli 695,000 Euro tutarlı akreditif mektubunun davacı lehine düzenlendiği satıma konu fasulye ve nohut'a ilişkin bedelin ödendiğini ancak kırmızı mercimeğe ilişkin bakiye ödemenin Birleşmiş Milletler varış onayı düzenlenmemiş olması nedeni ile yapılamadığını ,davalı olarak gösterilen müvekkilinin tüzel kişiliğinin bulunmadığını, sadece temsilcilik olduğunu akreditifin ... şubesince düzenlendiğini, bu nedenle müvekkilinin davada taraf ehliyeti bulunmadığını, davacının akreditif belgelerini zamanında sunmadığını bildirerek davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, davacı ile Irak Ticaret Bakanlığı Gıda Maddeleri Alım-Satım Kurulu arasında gıda maddeleri alım satım hususunda anlaşma imzalandığı sözleşme konusu mal bedelinin BNP Paribas Bankasının açacağı akreditif ile ödeneceğinin kararlaştırıldığı, sözleşmede Birleşmiş Milletler Gıda Programının taraf olmadığı ve bu nedenle husumet ehliyetinin bulunmadığı, akreditifi BNP Paribas Bankasının Newyork Şubesi'nin açtığı, adı geçen bankanın Türkiye temsilciliğinin de davada husumet ehliyeti bulunmadığı gerekçesiyle her iki davalı yönünden pasif husumet ehliyeti yokluğundan reddine karar verilmiş, hükmün davacı vekilince temyiz edilmesi üzerine Dairemizin 16.07.2009 günlü 2009/3323 E. - 7269 K. sayılı ilamıyla hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

Bozma ilamında “... ... davalı olarak gösterilmiştir. Akreditifide açan bu bankanın Newyork Şubesi olduğuna göre bu davalının usulüne uygun tebligat ile taraf teşkili sağlandıktan sonra yargılamaya devam edilmesi...” gerektiğine değinilmiştir. Yerel mahkemece bozma ilamına uyularak taraf teşkili yapıldıktan sonra yapılan yargılama sonucunda;

Davalı ... Newyork şubesi vekili, akreditif mektubunda BM Gıda Programının varış onay metni akreditif belgeleri arasında sayıldığını, ancak davacının ödeme yapılmasını talep ettiği miktar için varış onay mektubunu ibraz etmediğini bildirerek davanın reddini istemiştir.

Mahkemece benimsenen bilirkişi kurulu raporu doğrultusunda; malın teslim edildiğine dair teyit belgesinin bulunması şartının yerine getirilmemiş olması nedeniyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekilince temyiz edilmiştir.

Davacı ile davadışı Irak Ticaret Bakanlığı Gıda Maddeleri Alım-Satım Kurulu arasında gıda maddeleri alım satımı hususunda imzalanan 31.03.2003 tarihli anlaşma uyarınca toplam 695,500 Euro bedelle satışı ve bedelin akreditif koşulları arasında gerekli belge olarak sayılan “standart teyit belgesi” nin ibrazı ile akreditif bedelinin ödeneceği hususu dosya içeriği ile sabittir.

Davalı bankanın satıma ve akreditife konu bedelleri 10.04.2004 273,090 Euro, 04.05.2004 205,990 Euro 22.09.2004 18,670 Euro 17.11.2004 137,717,50 Euro ödendiği ancak bakiye 57,672,50 Euro'nun teyit belgesi bulunmadığı gerekçesiyle ödenmediği uyuşmazlığında bu noktada toplandığı anlaşılmaktadır.

Hal böyle olunca mahkemece; davalı bankanın anılan belge olmadığı halde ödemenin büyük bir bölümünü yapmış olması karşısında akreditif metninin 6. maddesindeki düzenlemenin taraflar arasında zımnen tadil edilmiş olup olmadığının karar yerinde tartışılıp gerekçeleri de gösterilmek suretiyle bir karar verilmesi gerekirken bu yön gözetilmeden eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.