Yargıtay 19. Hukuk Dairesi E.2013/7073 K.2014/2996

Taraflar arasındaki menfi tespit-istirdat davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün davalılardan ....Tant San. ve Tic. AŞ. ile Gedore Altaş El Aletleri Dövme Çelik San. Tic. Ltd. Şti. vekillerince duruşmalı olarak temyiz edilmesi üzerine ilgililere çağrı kağıdı gönderilmişti. Belli günde davalı .....Altaş El Aletleri Tic. Ltd. Şti. vek. Av. G.. K.. gelmiş, diğer taraftan kimse gelmemiş olduğundan onların yokluğunda duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatın sözlü açıklaması dinlenildikten ve temyiz dilekçesinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

-KARAR-

Davacı vekili, müvekkilinin davalı ....Makine San. AŞ.'nin bayii olduğunu, sipariş edilen traktörler için İş bankası Akdağmadeni Şb. Ait 10.07.2008 vadeli 50.000 TL bedelli ve 25.08.2008 vadeli 175.000 TL bedelli çeklerin ,.... Makineye verildiğini ancak traktörlerin gönderilmediğini bu çeklerin haksız olarak diğer davalılara ciro edildiğini ileri sürerek bedelsiz kalmış çeklerin iptaline, müvekkili şirketin borçsuzluğunun tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı.... Jant San. Tic. AŞ. vekili, müvekkilinin U...Makine AŞ.'nin ürettiği traktörlerin parçalarını imal ettiğini, alacağına karşılık çekin müvekkiline Uzel Makine tarafından ciro edildiğini, müvekkilinin iyiniyetli olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

Davalı ... Altaş Aletleri San. Tic. AŞ. vekili, müvekkilinin ...Makine'ye yedek parçalar sattığını, alacağı nedeniyle söz konusu çekin müvekkiline cirolandığını, şahsi def'ilerin iyiniyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülemeyeceğini belirterek davanın reddini istemiştir.

Davalı... Makine San. AŞ. vekili cevap dilekçesi vermemiş, duruşmada “önceki beyanlarımı” tekrar ederim demiştir.

Mahkemece yapılan yargılama, toplanan deliller neticesinde, davacının dava konusu çekler nedeniyle davalı .... Makine AŞ.'ye borcunun bulunmadığı, ...

Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketlerinin Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkındaki Yönetmeliğin 22/2 md. gereğince, davacı keşideci şirketin lehdara karşı ileri sürebileceği şahsi def'ileri davalı faktoring şirketine karşı da ileri sürebileceği, TTK'nun 599. maddesinin iyiniyetli faktoring şirketlerine karşı ileri sürülemeyeceğine ilişkin görüşün yerinde olmadığı gerekçeleri ile davanın kabulüne davacının davalı .. Makine San.

AŞ.'ye borçlu olmadığının tespitine 10.07.2008 keşideli 50.000 TL'lik çek bedelinin davalı ... Altaş El Aletleri Ltd. Şti.'den 25.08.2008 keşideli 175.000 TL'lik çek bedelinin davalı .... Jantsa AŞ.'den alınıp davacıya verilmesine karar verilmiş, hüküm davalı .... Ltd. Şti. vekili ile davalı .... Jantsa AŞ. vekilince temyiz edilmiştir.

Davanın tarafları arasında faktoring şirketi bulunmadığı gibi dosya içerisinde taraflar arasında faktoring ilişkisine de rastlanmamıştır. Menfi tespit davasına konu çeklerin hamili faktoring şirketi değil davalı .... Makine AŞ.'ye parça temini yapan davalılar .... Ltd. Şti. ile Titan Jantsa AŞ. 'dir.

Bir Kambiyo senedi olan çek lehdar tarafından ciro edildikten sonra keşideci temel ilişkiden kaynaklanan bedelsizlik gibi şahsi def'ilerini mücerretlik ilkesi gereğince hamile karşı ileri süremez. Bu kuralın tek istisnası hamilin senedi devralırken bilerek borçlunun zararına hareket etmesidir.

Oysa faktoring şirketleri mahkemenin gerekçesinde de belirtilen yönetmelik gereğince temlik konusu alacağı bir kambiyo senedine bağlanmış olsa dahi faturaya veya hizmet satışından doğmuş olduğunu tevsik eden belgeleri incelemek, başka bir ifade ile temel ilişkinin gerçekliğini araştırmakla yükümlüdür. Somut olayda, böyle bir durum söz konusu değildir.

Mahkemece alınan 06.10.2010 tarihli bilirkişi kurulu raporunda da bu husus açıklanmış olmasına rağmen olaya uygun düşmeyen gerekçelerle yazılı şekilde karar verilmesinde isabet görülmemiştir.