Yargıtay 19. Hukuk Dairesi E.2013/8328 K.2014/5786

Taraflar arasındaki tazminat davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün davacı vekilince duruşmalı ve davalı vekilince duruşmasız olarak temyiz edilmesi üzerine ilgililere çağrı kağıdı gönderilmişti. Belli günde davacı vek. Av. ... ile davalı vek. Av. ...'ın gelmiş olmalarıyla duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlenildikten ve temyiz dilekçesinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

-KARAR-

Davacı vekili, davalı ile dava dışı ... Kollektif Şti.

Arasında imzalanan 27.01.2006 tarihli distribütörlük ve dağıtım sözleşmesinden doğan tüm hak ve borçların 06.07.2007 tarihinde tüm tarafların anlaşması sonucunda müvekkili şirkete devredildiğini, davalıya verilmiş kat'i sipariş yokken müvekkilince davalıya planlama için verilen bilginin sipariş olarak değerlendirdiğini ve planlanan malı kendi iddiasına göre müvekkili şirket için ürettiğini, davalının müvekkilinin sipariş verilen malı almadığını ve bedelini ödemediği iddiasında olduğunu,

daha sonra da sözleşmeyi 26.11.2009 tarihinde müvekkilinin kusurlu olarak yeterli performans gösterememesi sonucu satış hedeflerine ulaşılamaması sebebi ile feshettiğini, sözleşmedeki koşulları oluşmadığı halde müvekkilince davalıya verilen 70.000 USD meblağlı teminat mektubunun 05.11.2009 tarihinde nakde çevrildiğini ileri sürerek sözleşmenin haksız feshi nedeniyle müvekkilinin uğradığı maddi zararın şimdilik 5000 TL.lik kısmının akdin haksız feshi tarihinden itibaren,

nakde çevrilen 70.000 USD meblağlı teminat mektubunun şimdilik 5000 USD'lik kısmının tahsil tarihindeki kur üzerinden TL'na çevrilerek nakde dönüştürme tarihinden itibaren ticari faizi ile birlikte ve son olarak sözleşmenin haksız feshi nedeniyle uğranılan ticari itibar ve iş kaybı nedeniyle 10.000 TL. Manevi zararın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, davacının sözleşmenin 4. ve 19. maddelerine aykırı hareket etmesi, davacının teminat mektubu miktarını aşan borcunu ödememesi ve 2009 yılına kadar tek kutu ilaç almaması ve yeterli performans göstermemesi sonucunda satış hedeflerine ulaşılamaması nedeniyle sözleşmenin feshedildiğini, bu nedenle teminat mektubunun müvekkilince haklı olarak nakde çevrildiğini ileri sürerek davanın reddini istemiştir.

Mahkemece yapılan yargılamaya toplanan delillere ve benimsenen bilirkişi raporuna göre; ... devletinin konvertasyon uygulamasının davacı açısından, ...'daki faaliyetini engelleyen çok önemli bir değişiklik ve tehdit edici bir koşul haline geldiği, bunun sözleşmenin 20.maddesindeki zorlayıcı nedenlerden biri olduğu, davacı ...'nın, ... devletinin uygulamaları nedeniyle, işlemleri forecast yani tahmini satış miktarı aşamasında dondurması kati sipariş verme ve satın alma sürecini başlatmamasının makul görüldüğü,

kesin sipariş onayı oluşmadan, forecast'e göre davalı ...a'nın ürünleri üretip stoklarına almasının ise erken davranılmış bir uygulama olarak değerlendirilmesi gerektiği, 2009 yılından itibaren ...'daki şirketin sipariş vermemesinin, tüm taraflar için muhtemel doğabilecek büyük çapta mağduriyeti önlediği, dava konusu olayda ise kesin sipariş teyidi olmadan ... tarafından üretim yapıldığı ve buna karşılık fatura kesilerek malın bedelinin talep edildiği,

davacı sözleşmenin 20/1 maddesi gereğince taraflarca zorlayıcı neden (mücbir sebep) olarak kabul edilmiş bir sebeple edimini yerine getiremediğinden sorumlu olmayacağı, bu durumda davalının sözleşmenin 20/2 maddesindeki fesih hakkını kullanmış olduğu, hükmün zorlayıcı nedenin 180 gün içinde sona ermediği durumda her iki tarafa da sözleşmeyi fesih hakkı vermekte olduğu, davacının bu fesih nedeninin doğmasından ve buna bağlı olarak edimini yerine getirememesinden sorumlu olmadığı gibi, davalı da sözleşme gereği fesih hakkına sahip sayıldığından davalının sözleşmeyi feshinin haklı olduğu,

davacının fesih sebebinin yaratılmasına etkisi olmasa dahi, davalının sipariş verildiği kanısıyla üretim yapması nedeniyle doğan zarardan sorumlu olup olmadığı konusundaki teknik incelemede davacının kesin sipariş onayı vermemesine rağmen, davalının üretim yapmasında davacıya atfedilecek kusur görülmediği, davacının bu konudaki tazminat talebinin de dayanaksız olduğu, teminat mektubu ile ilgili sözleşmede hüküm olmadığı, mali tespitlerde davalı şirketçe teminat mektubunun, 06.11.2009 tarihinde nakde çevrildiği, teknik tespitte siparişin kesinleştirilmemesi nedeniyle üretime geçilmiş olmasında davalının sorumluluğunun bulunduğu,

bu durumda davacının teminat mektubunun haksız paraya çevrildiği, davacı tarafça 5.000,0 USD nin tahsil tarihindeki kur üzerinden Türk Lirasına çevrilerek nakde dönüşme tarihinden işleyecek ticari faizi ile birlikte istirdadının istenip 11.12.2012 tarihinde verilen ıslah dilekçesi ile teminat mektubu ile ilgili talebin 70.000,00 USD'ye yükseltildiği,70.000,00 USD'nin nakde çevrildiği 06.11.2009 tarihinde efektif satış kuru üzerinden karşılığının 103.950,00 TL olduğu,

davalının sözleşmeyi haksız feshinin B.K.'nun 49 maddesi anlamında şahsiyet haklarına saldırı niteliğinde hukuka aykırı tecavüz olmadığı ve davalının fesihten dolayı ticari itibarının sarsılıp zarara uğradığını ispatlayamaması nedeniyle manevi tazminatın yasal koşulları bulunmadığı anlaşıldığından davanın kısmen kabulüne, nakde çevrilen teminat mektubuna ilişkin talebin kabulü ile 103.950,00 TL'ye 06.11.2009 nakde çevrilme tarihinden itibaren işleyecek değişen oranlarda ticari avans faizi ile davalıdan tahsiline, maddi ve manevi tazminat talebinin reddine karar verilmiş hüküm taraf vekillerince temyiz edilmiştir.