Yargıtay 19. Hukuk Dairesi E.2014/19837 K.2015/7213

Taraflar arasındaki yargılamanın iadesi davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- KARAR -

Davacı vekili, davalı şirketin ödemediği çeklerin tahsili için icra takibi yapmaları üzerine davalı şirket tarafından ...Hukuk (Ticaret) Mahkemesinde 2009/130 Esas nolu dosya ile menfi tespit davası açıldığını ve davanın kabul edilerek kararın 06.05.2011 tarihinde kesinleştiğini, tarafları, konusu ve sebebi aynı olan alacaklarının tahsili için ....Hukuk Mahkemesinde 2011/280 E.-2012/189 K.sayılı kararla taleplerinin kabulüne karar verilip, bu kararın 14.04.2014 tarihinde kesinleştiğini ileri sürerek ....Hukuk Mahkemesinin 2009/130 E.-2010/142 K.sayılı kararının yargılamanın yenilenmesi yoluyla ortadan kaldırılarak lehlerine tazminata karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Mahkemece, davacının yargılamanın yenilenmesi talebine dayanak yaptığı dosyalar üzerinde yapılan inceleme sonucu HUMK.nun 445.maddesi gereğince yargılamanın yenilenmesini gerektirecek bir durum bulunmadığının anlaşıldığı gerekçesiyle yargılamanın yenilenmesi talebinin reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekilince temyiz edilmiştir.

Talep tarihi 06.06.2014 tarihi itibariyle yürürlükte bulunan HMK.nun geçici 3.maddesinin 2.fıkrası delaletiyle HUMK.nun 445 ve devamı maddelerinde düzenlenen yargılamanın iadesi isteği, bu maddelerde de açıkça vurgulandığı üzere hukuki niteliği itibariyle ayrı ve bağımsız bir dava olup, mutlaka duruşma yapılarak iki aşamada incelenmesi gerekir. Mahkeme, öncelikle yargılamanın iadesi davasının mesmu (dinlenmeye değer) olup olmadığını kendiliğinden araştırır.

Bu aşamada genel dava koşullarından ayrı olarak yargılamanın iadesi davasının süresinde açılıp açılmadığının, teminat gösterilip gösterilmediğinin ve yasada sayılan yargılamanın iadesi sebeplerine dayanılıp dayanılmadığının incelenmesi gerekir. Bu koşullardan birisinin mevcut olmadığı sonucuna varılması halinde istem ret edilir.

Mahkeme, birinci aşamada yargılamanın iadesi davasının dinlenmeye değer olduğu sonucuna varırsa, ikinci aşamada esasa girerek ileri sürülen yargılamanın iadesi sebeplerinin doğru olup olmadığını araştırır. Dava dilekçesinde ileri sürülen sebebin gerçek olduğu kanısına varması halinde ise istemi kabul ederek asıl dava hakkında yeni bir karar verir.

Yargılamanın yenilenmesi yasada dava olarak tanımlandığına göre, usulüne uygun olarak nisbi harç alındıktan sonra esasa kaydedilip görülmelidir. Mahkemece bu ilkeler gözetilmeden somut olayda, harç alınmadan davanın görülmesi ve yargılamanın iadesine konu kesinleşen menfi tespit davasının esas ve karar nosu üzerinden “yargılamanın yenilenmesi talebine ilişkin karar”adı altında davanın reddine karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırıdır.