Yargıtay 19. Hukuk Dairesi E.2015/11609 K.2016/4537

Taraflar arasındaki menfi tespit davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün davalı vekilince duruşmalı davacı vekilince duruşmasız olarak temyiz edilmesi üzerine ilgililere çağrı kağıdı gönderilmişti. Belli günde davacı vek. Av. ... ile davalı vekilleri ... ve Av. ...'in gelmiş olmalarıyla duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlenildikten ve temyiz dilekçesinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

-KARAR-

Davacı vekili, davalının müvekkilinin temyiz kudretinden yoksunluğundan ve okuma yazma bilmemesinden yararlanarak dava konusu senedi müvekkilinden alıp, icra takibine koyduğunu, senedin teminat olarak alındığını davalının savcılık ifadesinde ikrar ettiğini, söz konusu senedin bedelsiz olduğunu iddia ederek müvekkilinin borçlu olmadığının tespiti ile davalının %40 tazminata mahkum edilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevabında,...asliye ticaret mahkemesinin yetkili olduğunu, kısıtlı davacının dava açma sıfatına haiz olmadığını, iddianın asılsız olduğunu, davacının kendisine ait taşınmazdaki ½ hissesinin satışına karşılık müvekkilinden 250.000 TL nakit para aldığını, ancak arazinin satışını yapamadığı için dava konusu senedi verdiğini savunarak, davanın reddi ile lehlerine tazminata karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece iddia, savunma ve toplanan delillere göre, davacının okuma yazma bilmediği, bir takım işlemleri parmak basmak suretiyle düzenlediği, bir kısım işlemleri ise önüne konan yazıyı taklit etmek suretiyle yazıp imzaladığı, davalının da davacı ile olan akrabalığı nedeniyle bu durumu bildiği,

en azından bilmesi gerektiği, senedin tanzim tarihinde yürürlükte bulunan HUMK'nın 297. maddesi hükmü gereğince tanzim edilecek bir senetle davacının sorumlu olabileceği ancak takip ve dava konusu senedin anılan Yasa hükmüne uygun düzenlenmediğinden geçerli kabul edilemeyeceği ve bu senetten dolayı davacının sorumlu tutulamayacağı, vesayet altına alınan davacının kısıtlama tarihi senet tanzim tarihinden sonra olup,

senet tanzim tarihinde de ayırt etme gücünün bulunup bulunmadığı hususunun saptanması gerekir ise de senet HUMK'nın 297. maddesi gereğince tanzim edilmediğinden bu durumun ve davacının diğer iddialarının araştırılmasına gerek görülmediği vesayet makamından husumete izin kararı alınarak usuli eksikliğin giderildiği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

Dava, bonodan dolayı borçlu olunulmadığının tespiti istemine ilişkindir. Dava konusu bono altındaki imzanın davacının eli mahsulü olduğu icra hukuk mahkemesince yaptırılan bilirkişi incelemesi ile saptanmıştır. Her ne kadar icra hukuk mahkemesince verilen karar takip hukuku ile ilgili olup, menfi tespit davasına bakan bu mahkemeyi bağlamaz ise de iş bu menfi tespit davasında imza inkarına dayanılmamış, davacının okuma yazma bilmediği ve temyiz kudretinden yoksun olduğu iddialarına dayanılmıştır.

Bir kimsenin okuma yazma bilmemesi, imza kullanması halinde kambiyo senedi düzenlemesine engel değildir. Bu itibarla yerel mahkemenin özellikle, bu çerçeve etrafında oluşturduğu gerekçede isabet bulunmamaktadır. Ne varki, dava dilekçesinde davacının medeni hakları kullanma ehliyetinden yoksun olduğu iddia edilmiş ve yargılama sırasında davacının vesayet altına alındığı görülmüştür.

Bu husus mahkemece re'sen gözetilmesi ve değerlendirilmesi gereken hususlardan olup, dava konusu senedin tanzim tarihi itibariyle davacının medeni hakları kullanma ehliyetinin bulunup bulunmadığı yönündeki iddia üzerinde durulup, yeterli araştırma ve inceleme yapılarak varılacak uygun sonuç dairesinde bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.