Yargıtay 19. Hukuk Dairesi E.2015/12878 K.2015/14246

Taraflar arasındaki birleşen menfi tespit davalarının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı asıl ve birleşen davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde asıl ve birleşen dava davacıları vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- KARAR -

Asıl davada davacı vekili, davalı bankanın daha önce kredi sözleşmesine dayanarak müvekkili ... hakkında rehnin paraya çevrilmesi yoluyla icra takibi başlatmış olduğunu, takibe konu borcun ödendiğini, ayrıca zamanaşımına uğradığını, ancak buna rağmen müvekkiline yenileme emri gönderildiğini, borç ödendiği zaman müvekkilinin traktörü üzerindeki rehnin de kaldırıldığını, dolayısıyla takibe devam edilmesinin doğru olmadığını, ayrıca davalı bankanın mükerrer takip yaptığını belirterek, ... İcra Müdürlüğü'nün 2013/189 esas sayılı icra takibinin iptaline, müvekkilinin davalıya borçlu olmadığının tespitine ve zamanaşımı nedeniyle icranın geri bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Birleşen davada davacılar vekili,davalı bankanın daha önce kredi sözleşmesine dayanarak müvekkilleri hakkında ilamsız icra takibi başlatmış olduğunu, takibe konu borcun ödendiğini, zamanaşımına uğradığını, ayrıca ... hükümleri uyarınca asıl borçluya başvurulmadan kefillere başvurulamayacağını ve kefillerin sorumluluğunun asıl alacak ile sınırlı olduğunu,bu nedenle icra takibinde müvekkilleri ... ve...'ye yenileme emri gönderilmesinin doğru olmadığını,davalı bankanın mükerrer takip yaptığını savunarak,... İcra Müdürlüğü'nün 2013/218 esas sayılı icra takibinin iptaline, müvekkillerinin davalıya borçlu olmadıklarının tespitine ve zamanaşımı nedeniyle icranın geri bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Asıl ve birleşen davalarda davalı vekili, davanın reddini istemiştir.

Mahkemece, toplanan delillere göre; davacının mükerrerlik iddiasının yerinde olmadığı, zira davalı tarafça ilamsız takip ve rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip yapıldığı,rehinli traktörün satılarak borcun 19.000,00 TL'sinin ödendiği, bakiye borcun ise ödenmediği ve ilamsız takibe konu edildiği, ayrıca dava konusu alacağın zamanaşımına uğramadığı, bunun yanında davacının dava tarihi itibariyle 8.235,03 TL borçlu olduğu, asıl ve birleşen davaların ispatlanamadığı gerekçesiyle asıl ve birleşen davaların reddine karar verilmiş, hüküm asıl ve birleşen dava davacıları vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Asıl ve birleşen davalarda davacı vekili, icra takiplerine konu borcun ödendiğini, zamanaşımına uğradığını ve takiplerin mükerrer olduğunu ileri sürerek icra hukuk mahkemesine dava açmıştır. Mahkemece davalar borca itiraz ve şikayet olarak nitelendirilmiş, davalara icra hukuk mahkemesi sıfatıyla bakılmış, daha sonra iki dava birleştirilmiştir.

Davacı vekilinin 31/12/2013 tarihli beyanında davanın menfi tespit davası olduğunu belirttiği ve icra hukuk mahkemesince de davaların menfi tespit davası olarak kabul edilip yargılamaya son verildiği anlaşılmaktadır.

Ancak, icra hukuk mahkemesine açılan bu davalar menfi tespit davası olarak nitelendirildiğine göre, davaların reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesine yer olmadığı kararı verilmesi, ayrıca, usul ve yasaya aykırı bir şekilde söz konusu karar taraflara tebliğ edilmeden dosyanın asliye hukuk mahkemesi esasına kaydedilerek yargılamaya bu esas üzerinden devam edilmesi doğru görülmemiştir.

Kabule göre ise; İİK'nun 72. maddesine dayalı olarak açılan menfi tespit davasının nisbi karar ve ilam harcına tabi olduğu, mahkemece davaya asliye hukuk mahkemesi sıfatıyla bakılacak ise, davacı tarafa asıl ve birleşen davalarda dava tarihi itibariyle ne miktar üzerinden borçlu olmadığının tespitini talep ettiği açıklattırılarak, bu tutarlar üzerinden eksik harcın tamamlatılması gerektiği gözetilmeden yargılamaya devam edilmesi doğru olmadığı gibi, karar başlığında birleşen dava davacıları... ve Murat Ayhan'ın gösterilmemesi de doğru görülmemiştir.

Ayrıca, uyuşmazlığın çözümüne yönelik olarak alınan bilirkişi raporları ise yeterli incelemeyi içermediği gibi denetime de açık değildir. Mahkemece, konusunda uzman bir bilirkişi heyetine özellikle davacı tarafça yapılan ödemelerin icra dosyalarına yansıyıp yansımadığı ve davacının dava tarihi itibariyle icra takiplerinden dolayı borçlu olup olmadığı hususunda inceleme yaptırılarak sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, yetersiz ve denetime açık olmayan bilirkişi raporlarının hükme esas alınması da doğru olmamıştır.