Yargıtay 19. Hukuk Dairesi E.2015/2140 K.2015/15752

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- KARAR -

Davacı vekili, cari hesap borcu nedeniyle girişilen icra takibine davalının itirazının haksız olduğunu ileri sürerek, itirazın iptali ile takibin devamına, %20 tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, müvekkilinin ticari mal alım satımından kaynaklanan borcunun bulunmadığını, bedelin bazen nakit para bazen de çekle ödendiğini belirterek, davanın reddi ile %20 kötüniyet tazminatının davacıdan tahsilini istemiştir.

Mahkemece yapılan yargılama, toplanan deliller neticesinde, davacının davalı adına 48.128,22 TL’lik fatura düzenlediği toplam 35.258,14 TL tahsilat yaptığı davacının 12.870,08 TL alacağının bulunduğu gerekçeleri ile davanın kabulüne, 12.870,08 TL asıl alacağa yönelik itirazın iptali ile takibin bu miktar üzerinden devamına, %20 icra inkar tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmiş, hüküm davalı vekilince temyiz edilmiştir.

Dava, itirazın iptali davası olup, davanın temelini oluşturan ilamsız icra takibinde 12.870,08 TL asıl alacak, 936,17 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 13.806,25 TL’nin asıl alacağa takipten sonra işleyecek yasal faiziyle birlikte tahsili talep edilmiştir.

İtiraz üzerine açılan iş bu itirazın iptali davasında harca esas değer olarak 12.870,08 TL gösterilmiş ve bu değer üzerinden peşin harç yatırılmıştır. Ancak dava dilekçesinin sonuç ve istem kısmında "itirazın iptali" denilerek, takip konusu alacağın tamamının dava konusu yapıldığına dair izlenim yaratılmıştır. Nitekim davalı vekili temyiz dilekçesinin "Temyiz Nedenleri" bölümünün 3. bendinde işlemiş faiz talebi yönünden "davanın reddine, davalı yararına vekalet ücreti ve yargılama giderine hükmedilmesi gerekirken davanın kabulüne karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı oluduğunu " belirterek davanın takipteki toplam alacağa yönelik olarak açıldığını ve davayı bu şekilde anladığını göstermiştir.

Bu durumda mahkemece işin esasına girilmeden önce davacının talebinin icra takibindeki (harca esas değer olarak gösterilen) asıl alacağa yönelik mi, yoksa dava dilekçesinin sonuç ve istem bölümünde belirtildiği üzere icra takibindeki toplam alacağa yönelik mi olduğunun belirlenmesi gerekmektedir. Zira, davanın toplam alacağa yönelik olduğunun saptanması halinde, 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 28/a ve 32. maddeleri uyarınca eksik peşin harç tamamlanmadan yargılamaya devam edilemeyeceğinden öncelikle eksik peşin harcın tamamlatılması gerekecektir. Böyle bir durumda, işlemiş faize hükmedilmemekle bu kısım yönünden talep reddedilmiş olacağından davalı yararına yaragılama giderleri ve vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiği kuşkusuzdur.

O halde mahkemece, 6100 sayılı HMK'nun 31. maddesinde düzenlenen "Hakimin Davayı Aydınlatma Ödevi" ilkesi çerçevesinde davacı vekiline davadaki talebi açıklattırılarak belirtilen usul kuralları çerçevesinde işlem yapılıp sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken bu yönler gözetilmeksizin eksik inceleme sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

- MUHALEFET ŞERHİ-

Dava; davalının icra takibine yönelik itirazının iptali ile takibin devamına yöneliktir.

Takip borçlusunun, takibin tamamına itiraz etmesi üzerine davacı yalnızca asıl alacak kalemi üzerinden harç ikmal ederek iş bu davayı açmıştır.

Ne var ki; dilekçenin sonuç kısmında herhangi bir ayrıntıya girilmeksizin “itirazın iptali ile takibin devamına” denilmiştir.

Talep konusunun belirsizliği halinde, hakimin takınacağı tutumla ilgili HMK 31/1. maddesinde aynen: “..., uyuşmazlığın aydınlatılmasının zorunlu kıldığı durumlarda, maddi veya hukuki açıdan belirsiz yahut çelişkili gördüğü hususlar hakkında, taraflara açıklama yaptırabilir, soru sorabilir…” denilmek suretiyle, hakime “davayı aydınlatma” görev ve sorumluluğunun yüklenmiş olduğu görülecektir.

Nitekim ön incelemenin kapsamıyla ilgili HMK 137/1 maddesinde de hakimin “uyuşmazlık konularını” tam olarak belirledikten sonra tahkikat aşamasına geçileceği belirtilmektedir.

Uygulamada çoğu kez, asıl alacağın yanı sıra; işlemiş faiz gibi feri kalemlerin de takibe konulduğu, ancak itiraz üzerine, temerrüdü ispat noktasındaki güçlükler nedeniyle yalnızca asıl alacak üzerinden itirazın iptali davası açıldığı görülmektedir.

Bu halde, fazlaya dair haklar açıkça saklı tutulmamakla; talebin asıl alacakla ilgili olduğu düşünülmelidir. Dolayısıyla dava dilekçesi sonunda zikredilen; “itirazın iptali ve takibin devamı” ibaresinin de yalnızca harca esas asıl alacağa yönelik olduğu şeklinde anlaşılmasında bir isabetsizlik bulunmamaktadır.

Hal böyle iken, davanın hiçbir aşamasında dile getirilmeyen ve dolaylı da olsa bozma sonrası davayı ıslah sonucunu doğuracak şekilde, “eksik harcın ikmalinden” bahisle bozma yapılmasının usul ve yasaya aykırı olacağı kanaatiyle sayın çoğunluğun aksi yönde tezahür görüşüne iştirak etmiyorum.