Yargıtay 19. Hukuk Dairesi E.2016/2566 K.2016/10223

Taraflar arasındaki menfi tespit davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hüküm davacı vekilince her ne kadar duruşmalı olarak temyiz edilmiş ise de duruşma isteminin miktardan reddine karar verildikten ve temyiz dilekçesinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

- KARAR -

Davacı vekili, davalının Giresun 1. İcra Müdürlüğü'nün 2011/1916 sayılı dosyasından müvekkili aleyhine başlatmış olduğu takiple ilgili müvekkilinin borcunun olmadığını, takip dayanağı çekin zamanaşımına uğradığını, ayrıca bu çekle ilgili olarak Giresun Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2009/4598 sayılı soruşturma dosyasındaki cezai takibatın devam ettiğini belirterek, müvekkilinin davalıya 6.167,25 TL borçlu olmadığının tespitine ve davalı aleyhine %40 oranında tazminata karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, zamanaşımının söz konusu olmadığını, çekin illetten mücerret olup, ispat yükünün davacıda olduğunu, davacının birçok vatandaştan mal alıp, çek keşide ederek ödemeler yaptığını, müvekkilinin iyiniyetli 3. kişi konumunda olup davacı kurumun görevlisi hakkındaki iç soruşturmasının kendilerini ilgilendirmediğini beyanla, davanın reddini talep etmiştir.

Mahkemece yapılan yargılama sonucunda, her ne kadar çekte keşideci Askeri Gazino ise de, Askeri Gazino'nun tüzel kişiliğinin bulunmadığı, ...'na bağlı olduğu, dolayısı ile takibin ...'na yöneltilmesinde usulsüzlük bulunmadığı, takip dayanağı olan çekin Jandarma Bölge Komutanlığı Askeri Gazinosu adına keşide edildiği, davacı tarafın ödemeye ilişkin bir delil sunmadığı, davacının personeli ile ilgili iddiaları bakımından kendi iç ilişkisinde olan hususların rücuen değerlendirilebileceği, söz konusu çekin, bilirkişi raporunda da belirtildiği şekilde yasal unsurları taşıdığının görüldüğü,

keşideci davacının senet lehtarı davalıya karşı borçlu olmadığını ispat edecek kesin deliller ibraz etmediği, senedi düzenleyen gazino sorumlusu görevlinin dolandırıcılık yapmış olduğu iddiasının salt sonuca etki edecek bir husus olmadığı gerekçeleriyle, davacı tarafından ispatlanamayan ve hukuki yararı kanıtlanamayan davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekilince temyiz edilmiştir.

Dava, ilamsız icra takibine konu zamanaşımına uğramış çek nedeniyle açılan menfi tespit davasıdır. Menfi tespit davalarında kural olarak ispat yükü alacaklı davalıya aittir. Çekin zamanaşımına uğraması halinde kambiyo hukukundan kaynaklanan haklar yitirilir. Ancak arada temel ilişki varsa çeke yazılı delil başlangıcı olarak dayanılabilir ve alacağın varlığı tanık dahil her türlü delille ispatlanabilir.

Somut olayda davacı keşideci ile davalı lehtar arasında temel ilişki bulunduğundan zamanaşımına dayalı çekten dolayı alacağın varlığının ispat yükümlülüğü davalıya aittir. Mahkemece bu yön gözetilmeden, yazılı şekilde ispat yükünün tayininde hataya düşülerek karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.