Yargıtay 2. Ceza Dairesi E.2023/19485 K.2023/10060

Kanunu'nun 23/3. maddesinde yer ... “Yargılamanın yenilenmesi hâlinde önceki yargılamada görev yapan hâkim aynı işte görev alamaz” şeklindeki düzenleme ile aynı Kanun’un 318/1. maddesinde ki “Yargılamanın yenilenmesi istemi, hükmü veren mahkemeye sunulur.

Bu mahkeme, istemin kabule değer olup olmadığına karar verir.” biçimindeki düzenleme karşısında, ilk kararı veren hâkimin olayla ilgili kanaatinin oluştuğu, görüşünün ilk hükümle belirginleştiği, yeniden yargılama aşamasında ya da bu aşamaya götürecek talebin kabule değer olup olmadığına dair vereceği kararda önceki kanaat ve görüşünün etkisi altında kalabileceği, bu nedenle ... yargılama hakkının bir uzantısı olarak olaya tamamen yabancı, farklı bir hâkimin, yargılamanın yenilenmesi talebini incelemesi gerektiği, 5271 sayılı Kanun’un 30.maddesindeki “(1) Hâkim, yasaklılığını gerektiren sebeplere dayanarak çekindiğinde;

merci, bir başka hâkimi veya mahkemeyi davaya bakmakla görevlendirir.” şeklindeki hüküm gereğince mercii tarafından hâkim görevlendirilmesi gerektiği gözetilmeksizin yazılı şekilde karar verilmesinde isabet görülmemiştir. ” şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır.

II. GEREKÇE

1. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 318/1. maddesi uyarınca yargılamanın yenilenmesi istemi, hükme veren Mahkemeye sunulur. Bu Mahkeme istemin kabule değer olup olmadığına karar verir. Bu olağanüstü kanun yolunun birinci aşamasını yenileme isteminin kabule değer olup olmadığını belirlemek için yapılacak inceleme oluşturur.

İstemin yerinde olup olmadığı, duruşma açılmaksızın başvurunun öngörülen biçime uyup uymadığı, dilekçe yada tutanakta ileri sürülen nedenlerin, yenilemeyi gerektirir nitelikte olup olmadıkları, kanıtların gösterilip gösterilmedikleri hususlarıyla sınırlı olarak esas hükmü veren Mahkeme tarafından incelenir.

2. Dosya üzerinden yapılan inceleme sonucu başvurunun kabule değer görülmediği takdirde istemin reddine, tersine durumda ise ikinci aşamaya (Yani yargılamanın yenilenmesine) geçilmesine karar verilmesi gerekir. 3. Yargılamanın yenilenmesine yönelik istemin kabule değer olduğuna karar verilip, yeniden yapılacak olan "Yargılamanın yenilenmesi" aşamasına yani ikinci aşamaya geçildikten sonra 5271 sayılı Kanun'un 23/3. maddesi dikkate alınacaktır.

4. 5271 sayılı Kanun'un 23/3. maddesinde "Yargılamanın yenilenmesi halinde" davaya bakma yasağı getirilmiştir. Böylece, aynı uyuşmazlık hakkında daha önce kanaatini belirtmiş olan hâkimin daha sonra yargılamanın yenilenmesi sürecinde görev yapması önlenerek, hâkim tarafsızlığı bu yönüyle de sağlanmak istenmiştir.

5. Yargılamanın yenilenmesi isteminin kabule değer olup olmadığına ilişkin karar belirtildiği gibi belge üzerinden yani duruşma açılmaksızın sadece 5271 sayılı Kanun'un 301. maddesinde sınırlı olarak sayılan nedenlerin mevcut olup olmadığı ve başvuru koşullarının oluşup oluşmadığı yönünden yapılan değerlendirme sonucunda verilmektedir.

İstemin reddine ilişkin kararların da itirazı mümkündür ve itiraz üzerine istemin kabule değer olup olmadığı başka bir hâkim tarafından da değerlendirilmektedir. 6. İstemin kabule değer görülmesi hâlinde ise 5271 sayılı Kanun'un 321/2. maddesi uyarınca Mahkemece, yargılamanın yenilenmesine ve duruşmanın açılmasına karar verilmektedir. Bu aşamadan sonra aynı Kanun'un 23/3. maddesindeki düzenleme uygulanmaya başlanacaktır.

Zira amaç, yargılamayı yani kanıtların değerlendirilmesini başka bir hâkime yaptırmaktır.

Aksinin kabulü halinde; sadece biçimsel bir inceleme olan birinci aşama için de, başka bir hâkim görevlendirme gerekecek olup, bu durum uygulamada dayanaksız ve çoğu kez temyiz nedenleri tekrar edilerek yada tebligatlara yönelik itirazları içeren başvurular nedeniyle mercii sıfatıyla görevlendirme yapan mahkemelerin ve görevlendirilen hâkimlerin gereksiz mesai harcamalarına neden olmaktadır.

7. Ayrıca yargılamanın yenilenmesi talebi geldiğinde Mahkemenin diğer hâkimin görevlendirilmesi konusunda merciine dosyayı göndermesi, merciin görevlendirme yapması ve görevlendirilen hâkime dosyanın gönderilmesi, onun dosyayı inceleyerek talebin kabule değer olup olmadığına karar vermesi özellikle işi yoğun olan yerlerde ... bir zaman alıp, tutuklu ve hükümlü dosyalarda derhal tahliye edilmesi gereken tutuklu ve hükümlülerin bu süre zarfında haksız yere cezaevinde kalmalarına da yol açmaktadır.

Oysa ki talebi ... Mahkemenin hâkimi Yargılamanın Yenilenmesi gerekliliğini gördüğünde ki; dosyaya ... bakacak olan hâkime göre bu değerlendirmeyi yapması daha kısa zaman içerisinde olacağından bu kararı vermesi makûl sürede yargılanma ilkesine de daha uygun olacaktır. Kaldı ki.

5271 sayılı Kanun'un 318/1. maddesi birinci aşama olup, istemin nereye yapılacağı, bu Mahkemenin ne karar vereceğini açıkça belirtmiş, Mahkeme kabule değer görürse zaten dosyadan el çekecek ve ... bir hâkim görevlendirilmesi için merciine dosyayı gönderecek, aksi taktdirde istemi kabule değer görmeyecek, bu karar da zaten itiraz merciince incelenecektir.

Diğer taraftan 5271 sayılı Kanun sisteminde, 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu sistemine göre itiraz kanun yolunda bir değişiklik yapılarak itiraza tabi kararlarda hâkimin kararına dönerek itirazı kabul etme yolu da açılmış olduğundan, Ankara

23. Asliye Ceza Mahkemesinin, 26.04.2022 tarihli müzekkeresi ile hükümlünün yargılamanın yenilenmesi talebi hakkında hâkim ... ...'in 5271 sayılı Kanun'un 23/3. maddesi uyarınca görev alamayacağından hâkim görevlendirilmesi talebine ilişkin mercii Ankara 34. Ağır Ceza Mahkemesinin hâkim görevlendirmesi yapmama kararına yönelik Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma isteminin reddine karar vermek gerekmiştir.

III. KARAR