Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E.2011/12457 K.2012/27040

Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm temyiz edilmekle, evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü:

1-Cumhuriyet savcısı, ancak kanunlarda açıkça öngörülen hallerde hukuk davası açar veya açılmış olan hukuk davasında “taraf” olarak yer alır. 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu, nüfus kayıtlarına ilişkin düzeltme davalarının, düzeltmeyi isteyen şahıslar ile ilgili resmi dairenin göstereceği lüzum üzerine Cumhuriyet savcısı tarafından açılacağını hükme bağlamıştır (md.36/1-a).

Bu hüküm uyarınca Cumhuriyet savcısının, nüfus kayıtlarına ilişkin düzeltme davası açması, ilgili resmi dairenin lüzum göstermesi halinde mümkündür. İlgili nüfus idaresinin davalı M.A.’ın nüfusta kayıtlı ana ve baba adının düzeltilmesi gerektiğine ilişkin bir yazısı ve bu yönde bir lüzum göstermesi bulunmamaktadır.

Adı geçen davalının kendisinin açtığı bir dava da olmadığına göre, Cumhuriyet savcısının açtığı kayıt düzeltme davasının, açıklanan sebeple reddi gerekirken, kabulü ile davalı M.A.’ın ana ve baba adının düzeltilmesine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirmiştir.

2-Birleştirilen 2010/442 esas sayılı dava, eşler arasında evlenmeye engel olacak hısımlık bulunduğu (TMK.md.145/4) iddiasına dayanan evliliğin mutlak butlan sebebiyle iptali isteğine ilişkin olup, Cumhuriyet savcısı tarafından re’sen açılmıştır (TMK.md.146/1). Bu davalar Türk Medeni Kanununun “aile hukuku” kitabından (TMK.md.118-395) kaynaklandığına göre, aile mahkemelerinin görevine girmektedir (4787 s.K.md.4/1).

Aile hukukundan doğan dava ve işler de ise, o yerde müstakil aile mahkemesi kurulmuş ise bu mahkemeler, kurulmayan yerlerde ise davaya bu sıfatla bakmak üzere Asliye Hukuk Mahkemesi görevlidir. Göreve ilişkin kurallar kamu düzenindendir ve yargılamanın her aşamasında mahkemece re’sen gözetilir. O halde evliliğin iptali davasına “aile mahkemesi” sıfatıyla bakılmak gerekirken, bu hususun gözetilmemesi de doğru bulunmamıştır.