Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E.2014/27544 K.2015/13081

Taraflar arasındaki "boşanma" ve "karşı boşanma" davasının yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm, davalı-karşı davacı (...) tarafından temyiz edilmekle, evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü: Mahkemece, davacı tarafından açılan boşanma davasının kabulüne, davalı tarafından açılan karşı boşanma davasının "işlemden kaldırıldığı tarihten başlayarak üç ay içinde yenilenmemiş olması" sebebiyle açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

Dilekçelerin karşılıklı verilmesi aşaması tamamlanmadan ön incelemeye, ön inceleme tamamlanmadan da tahkikata geçilemez (HMK. md.137). Dava dilekçesi, davalıya 11.06.2014 günü tebliğ edilmiş, davalı davaya 18.06.2014 günü cevap vermiş, cevap dilekçesiyle birlikte karşı boşanma davası açmıştır.

Karşı davayı ihtiva eden cevap dilekçesi, diğer tarafa tebliğ edilmeden ve cevap verme süresi beklenmeden, mahkemece 14.07.2014 günü ön inceleme duruşması icra edilmiş, karşı davayı ihtiva eden davalının cevap dilekçesi bu duruşmada davacı vekiline tebliğ edilmiş, aynı duruşmada davalının duruşmaya gelmemiş olması,

gelen tarafın da "karşı davayı takip etmediklerini" beyan etmesi üzerine karşı davanın işlemden kaldırılmasına karar verilmiş, asıl dava yönünden tahkikata geçilmiş, tahkikat duruşmasına da davalı taraf davet edilmemiş, 15.10.2014 günü icra edilen tahkikat duruşmasında, davacının delilleri toplanıp, aynı gün nihai karar verilmiştir. Usul Kanununun dava ile ilgili hükümleri, aksine özel düzenleme bulunmayan hallerde, karşı dava hakkında da uygulanır (HMK.md.135).

Asıl dava bakımından, davalının cevap dilekçesi diğer tarafa tebliğ edilmeden o tarafın cevaba cevap verme süresi beklenmeden; karşı dava bakımından da, dilekçelerin karşılıklı verilmesi aşaması tamamlanmadan veya bunun için muayyen süreler geçmeden ön inceleme duruşmasının icra edilmesi kanuna aykırıdır. Zamanından önce icra edilmiş bir ön inceleme duruşmasında yapılan, taraflar bakımından hak kaybı sonucu doğuran usulü işlemler de hukuksal sonuç doğurmaz.

Bu bakımdan karşı davada layihalar aşaması tamamlanmadan usule aykırı olarak icra edilen ön inceleme duruşmasında "karşı davanın işlemden kaldırılmış" olması, buna bağlı olarak karşı davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi usul ve kanuna aykırı olduğu gibi, davalı, asıl dava bakımından yürütülen tahkikat duruşmasına da, usulüne uygun olarak davet edilmeden (HMK. md. 147) hüküm tesisi davalının hukuki dinlenilme hakkını (HMK.md.27) zedeleyen usule aykırılık teşkil eder.

Yukarıda yer verilen usule aykırılık son karar üzerinde etkili olduğundan bizatihi açıklanan eksiklikler sebebiyle hükmün bozulması gerekmiştir.