Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E.2016/10174 K.2017/14725

Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm davalı erkek tarafından temyiz edilmekle, evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü:

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 22.01.2016 tarih esas, 2014/2-433 karar 2016/63 sayılı kararında da belirtildiği üzere;

"Yargılamanın gereksiz yere uzamasının engellenmesi; mahkemenin ve tarafların yargılamada gereken hazırlığı davanın başında yapmasının sağlanması bakımından, Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile dilekçelerin verilmesinden sonra ve tahkikat aşamasından önce gelmek üzere "ön inceleme" adıyla yeni bir yargılama aşaması kabul edilmiştir (H. .../O. .../ M..... Medeni Usul Hukuku, 11 ..., 20ll, s.375-376).

6100 sayılı ...’nın 137. maddesinde, ön incelemenin kapsamı, ... 138. maddesinde ön inceleme aşamasında dosya üzerinden dava şartları ve ilk itirazlar hakkında verilecek kararlar, ... 139. maddesinde ön inceleme duruşmasına davet, ... 140. maddesinde ise yapılması zorunlu olan ön inceleme duruşması düzenlenmiştir.

6100 sayılı ...’nın ön incelemenin kapsamı başlıklı 137. maddesinde, dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra ön inceleme yapılacağı, 138. madde dikkate alınarak öncelikle dava şartlan ve ilk itirazlar hakkında dosya üzerinden karar vereceği, dava şartları ve ilk itirazlar hakkında gerektiği takdirde kararını vermeden önce, bu konuda tarafları ön inceleme duruşmasında dinleyebileceği, ön inceleme duruşmasında tarafların iddia ve savunmaları kapsamında uyuşmazlık konularını tam olarak belirleyebileceği, hazırlık işlemleri ile tarafların delillerini sunmaları ve delillerin toplanması için gereken işlemleri yapacağı,

tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği davalarda onları sulhe veya arabuluculuğa teşvik edeceği ve bu hususların tutanağa geçirileceği belirtilmiştir. Ön inceleme duruşmasında dava şartları ve ilk itirazlar ile sınırlı olmak üzere tanık dinleme, belge inceleme, bilirkişi görüşü alma, keşif yapma ve yemin teklif etme gibi işlemler yapılabilir, ancak tahkikata yönelik işlemler yapılamaz.

...’nın 137. maddesinin ikinci fıkrasında ise ön inceleme tamamlanmadan ve gerekli kararlar alınmadan tahkikata geçilemeyeceği ve tahkikat için duruşma günü verilemeyeceği düzenlenmiştir. Gereksiz duruşmalara ilişkin uygulamadaki eski alışkanlıkların devam etmesinin kesin olarak önüne geçilmesi amacıyla kanun koyucu, ön inceleme aşaması tamamlanmadan ve bu aşamada alınması gereken kararlar alınmadan tahkikat aşamasına geçilmesini ve tahkikat için duruşma günü belirlenmesini kesin bir ifade ile (emredici nitelikteki bir düzenlemeyle) yasaklamıştır (H. .../O. .../M...., a.g.e., s.375-376).

Tüm bu hususlar dikkate alındığında, dilekçeler aşaması tamamlandıktan sonra öncelikle dosya üzerinden dava şartları ve ilk itirazların incelenmesi; bu konularda olumlu veya olumsuz bir karar verilmesi, dosya üzerinden karar verilemeyen dava şartları ile ilk itirazlar hakkında karar verilmek ve diğer ön inceleme işlemlerini yapmak üzere tarafların ön inceleme duruşmasına davet edilmesi, 6100 sayılı ... 137. ve 140. maddelerine göre ön inceleme duruşmasında gerekli usul işlemleri yapıldıktan sonra, tahkikat duruşmasına geçilmesi gerekir."

Mahkemece; dilekçelerin karşılıklı verilmesi aşaması tamamlandıktan sonra ön inceleme duruşması 02.07.2015 tarihine bırakılmış, bu duruşmada davacı kadın vekilinin verdiği mazeret dilekçesi kabul edilerek mazeret nedeni ile ön inceleme duruşmasının bir sonraki celse yapılmasına karar verilmiş, ön inceleme duruşmasını takip eden 03.11.2015 tarihli duruşmada ise ön inceleme duruşmasına ilişkin yukarıda belirtilen usul işlemleri yerine getirilmeden ve tahkikat aşamasına geçildiğine ilişkin her hangi bir karar alınmadan tahkikat işlemlerinden olan tanık dinlenmesine geçilmiştir.

Yukarıda açıklandığı üzere ön inceleme duruşmasına ilişkin işlemler yerine getirilmeden doğrudan tahkikat aşamasına ilişkin işlemler yapılması ve yargılamanın sonuçlandırılması usul ve kanuna aykırı olup, hükmün bu sebeple bozulması gerekmiştir.