Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E.2016/14177 K.2018/3707

Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm davalı erkek tarafından temyiz edilmekle, evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü:

Mahkemece, ön inceleme duruşma gününün tebliği için davalıya tebligat çıkartılmış, fakat tebligat yapılmadan iade edilmesine rağmen, bu usuli eksiklik giderilmeksizin aynı celse ön inceleme duruşması yapılarak davalının yetki itirazının reddine karar verilerek, tahkikat duruşması için gün verilmiş, tahkikat duruşma günü ve yetki itirazının reddine dair verilen kararın tebliği amacıyla davalıya tebligat çıkartılmış fakat tebligatın yapılamamasına rağmen tahkikat duruşmasında davacının tanıkları dinlenmiş ve yargılama davalının yokluğunda yapılarak hüküm kurulmuştur.

Mahkeme, ön inceleme duruşmasına tarafları davet eder, ön incelemede dava şartlarını ve ilk itirazları inceler, uyuşmazlık konularını tam olarak belirler, hazırlık işlemleri ile tarafların delillerini sunmaları ve delillerin toplanması için gereken işlemleri yapar tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği davalarda onları sulhe teşvik eder, bu hususları tutanağa geçirir.

Usulüne uygun olarak ön inceleme tamamlanmadan ve gerekli kararlar alınmadan tahkikata geçilemez (HMK m. 137). Hukuk Genel Kurulunca da ön inceleme duruşması ve duruşmada yapılması gerekli olan işlemler yapılmadan tahkikat duruşmasına geçilemeyeceği, bu düzenlemenin emredici nitelikte olduğu benimsenmiştir. (HGK, 13.03.2013, 2012/14-802 esas, 2013/347 karar).

Gerçekleşen bu durum karşısında, davalının hukuki dinlenilme hakkı (HMK m.27) kapsamındaki savunma hakkını kısıtlayacak şekilde yokluğunda ön inceleme duruşması yapılması doğru olmadığı gibi bu duruşmada davalının yetki itirazının reddine karar verilmesine rağmen bu ara kararın davalıya tebliği sağlanmadan yargılama yapılarak yazılı şekilde davalının yokluğunda hüküm kurulması hukuki dinlenilme hakkının (HMK m. 27) ihlali niteliğinde olup, bozmayı gerektirmiştir.