Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E.2023/816 K.2023/2152

Taraflar arasındaki tanıma ve tenfiz davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı kadın vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı kadın vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı erkek vekili dava dilekçesinde özetle; tarafların Amerika Birleşik Devleti Delaware Eyaleti New Castle İlçesi Aile Mahkemesinin 16.05.2017 tarihli, cn17-02097 dosya numaralı ve 17-07138 dilekçe numaralı kararı ile boşandıklarını, kararın kesinleştiğini, ilgili kararın Türkiye Cumhuriyeti makamlarınca da geçerli kabul edilmesi için tanınmasına ve tenfizine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı kadın vekili cevap dilekçesinde özetle; tarafların 2010 yılında evlendiğini, bu evlilikten ortak çocukları olduğunu, davacı erkeğin fiili birliktelik süresince kadının, özgürlüğünü kısıtladığını, çalışmasına izin vermediğini, kadına fiziksel ve ekonomik şiddet uyguladığını, 2015 yılından bu yana ayrı yaşadıklarını, davalı kadın tarafından 2019 yılında davacı erkek aleyhine boşanma davası açıldığını, davanın halen derdest olduğunu, yabancı mahkeme kararı ile ilgili yapılan yargılamadan kadının bilgisi olmadığını, yokluğunda yapıldığını, savunma hakkının ihlal edildiğini, kararın kamu düzenine aykırı olduğunu iddia ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tarafların Amerika Birleşik Devleti Delaware Eyaleti New Castle Aile Mahkemesi'nin CN17-....

Dosya numaralı, 17-07.... dilekçe numaralı, 16.05.2017 tarihinden itibaren geçerli olduğu belirtilen kararı ile boşandıkları, tanınması istenen iş bu karar ile tasdik şerhinin onaylı örnekleri ile tercümesinin dosyaya sunulduğu, yabancı mahkemece verilen boşanma kararının tanınması halinde, kararın kesin hüküm etkisi, yabancı mahkeme kararının kesinleştiği andan itibaren hüküm ifade edeceği ve tarafların o andan itibaren boşanmış sayılacağı, bu durumda da kadının cevap dilekçesinde bahsettiği taraflar arasında halen derdest olan boşanma davasının boşanma hükmü yönünden konusuz hale geleceği,

boşanma dava dosyasında iş bu dava dosyasının bekletici mesele yapılması gerektiği, iş bu dava dosyasına konu yabancı mahkeme kararında, yabancı mahkeme hakiminin Lex Fori çerçevesinde karar gerekçesi oluşturduğu, yabancı mahkeme kararının Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine girmeyen bir konuda verildiği ve Türk kamu düzenine açıkça aykırılık teşkil etmediği,

yabancı mahkeme kararının tanıma koşullarının oluştuğu gerekçesiyle davanın kabulü ile tarafların boşanmalarına ilişkin Amerika Birleşik Devleti Delaware Eyaleti New Castle Aile Mahkemesi'nin CN17-02097 Dosya numaralı, 17-07138 Dilekçe numaralı, 16.05.2017 tarihinden itibaren geçerli olduğu belirtilen kararının tanınmasına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı kadın vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı kadın vekili istinaf dilekçesinde özetle; yabancı mahkeme kararı ile davalı kadının savunma hakkının ihlal edildiği, bu durumun kamu düzenine aykırılık teşkil ettiği, davalı kadının yargılamadan haberdar edilmediği, yokluğunda karar verildiği, kadın tarafından erkek aleyhine boşanma davası açıldığı ve o davanın halen derdest olduğu, iş bu davanın reddi gerektiği belirtilerek hükmün tamamı yönünden istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı kadına yabancı mahkeme kararına konu dava dilekçesinin tebliğ edildiği, kadının savunma hakkının kısıtlandığından söz edilemeyeceği, dava dosyası içeriğine, dosyadaki yazılara göre İlk Derece Mahkemesi kararında usule ve esasa ilişkin herhangi bir aykırılığın bulunmadığı, davanın esasıyla ilgili hükme etki edecek tüm delillerin dava dosyası içinde bulunduğu, kanunun olaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediği inceleme konusu kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu gerekçesiyle davalı kadın vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı kadın vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı kadın vekili; istinaf başvurusunun reddi kararının hatalı olduğunu belirterek istinaf dilekçesinde ileri sürülen gerekçelerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının tamamı yönünden bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; yabancı mahkeme kararının tanıma ve tenfiz şartlarının oluşup oluşmadığı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un (5718 sayılı Kanun) 50 nci, 52 nci, 54 üncü ve 58 ... maddeleri. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası, 370 ... maddesi, 371 nci maddesi.

3. Değerlendirme

Dava, yabancı mahkemece verilen boşanma kararının tanıma ve tenfizine ilişkin olup bu davalarda, 5718 sayılı Kanunu'nun 53 üncü maddesi hükmü uyarınca yabancı mahkeme ilamının o ülke makamlarınca usulen onanmış aslı veya ilamı veren yargı organı tarafından onanmış örneği ve onanmış tercümesinin dava dilekçesine eklenmesinin zorunlu olduğu ve davacı tarafça dava dilekçesine eklenmemesi durumunda, yargılama sırasında bu eksikliğin tamamlanmış olması gerektiği, somut olayda; tanıma ve tenfiz isteğine ilişkin dava dilekçesi ekinde, yabancı mahkeme kararının aslı veya ilamı veren yargı organı tarafından onanmış örneğinin mevcut olmadığı,

onaysız fotokopisinin bulunduğu, ilamı veren yargı organının onayını taşımayan fotokopi belge esas alınarak hüküm tesis edilemeyeceği, İlk Derece Mahkemesi tarafından yapılan yargılama sırasında; davacı vekiline ilgili belgeyi sunmak üzere ara kararla iki kez süre verildiği, ancak davacı vekili tarafından verilen ara kararların gereğinin yerine getirilmediği, 6100 sayılı Kanunu'nun 94 üncü maddesi hükmü gereği İlk Derece Mahkemesince ikinci kez verilen sürenin kesin nitelikte olduğu ve tekrardan aynı konu ile ilgili davacı vekiline süre verilemeyeceği anlaşılmıştır.

Hal böyle iken, Mahkemece eksikliklerin giderilmesi nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken fotokopi esas alınarak yabancı mahkeme kararının tanınmasına ve tenfizine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

İstek halinde temyiz peşin harcının yatırana geri verilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,