Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E.2024/3859 K.2025/1960

Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesince verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm davacı- davalı kadın vekili tarafından kusur belirlemesi, nafakalar, maddî ve manevî tazminat taleplerinin reddi, zina davasının kabulü ile yargılama giderleri ve vekalet ücreti yönünden; davalı- davacı erkek vekili tarafından ise, her üç dava yönünden temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

Taraflarca karşılıklı açılan evlilik birliğinin temelinden sarsılması nedeniyle boşanma davaları ile erkek tarafından birleşen dava olarak açılan zina hukuksal sebebine dayalı boşanma davası nedeniyle yapılan yargılama sonucunda. İlk Derece Mahkemesince, erkeğin zina hukuksal sebebine dayalı davanın reddine, karşılıklı açılan evlilik birliğinin temelinden sarsılması nedeniyle boşanma davalarının kabulüne ve ferilerine hükmedilmiştir.

Karara karşı davalı- davacı erkek vekili tarafından reddedilen zina hukuksal sebebine dayalı boşanma davası ile kadının davasının kabulü ve feriler yönünden istinaf başvurusunda bulunulmuş, Bölge Adliye Mahkemesince birleşen davanın harcının yatırılmaması nedeniyle sair itirazlar incelenmeksizin kararın kaldırılarak eksikliğin giderilmek üzere mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesinin ikinci kararı ile erkeğin zina hukuksal sebebine dayalı birleşen davasının reddine, karşılıklı açılan evlilik birliğinin temelinden sarsılması nedeniyle boşanma davalarının kabulüne ve ferilerine hükmedilmiştir. Karara karşı sadece davalı- davacı erkek vekili tarafından reddedilen zina hukuksal sebebine dayalı boşanma davası ile kadının davasının kabulü ve ferileri yönünden istinaf başvurusunda bulunulmuş, Bölge Adliye Mahkemesince kusurun gerekçesinde düzeltme yapılmakla birlikte, kadının zina eyleminin erkeğin af niteliğinde olan mesajlarından sonra da devam ettiğinin dosya kapsamında sabit olduğu, ancak erkeğin davasının kabulü istinaf edilmeyerek kesinleştiğinden boşanma konusunda karar verilmesine yer olmadığına dair hüküm verilmiştir.

Zina, hayata kast, pek kötü muamele ve haysiyetsiz hayat sürme özel boşanma sebebi yanında genel boşanma (TMK.md.166/1) sebebi de oluşturur. Böyle bir durum karşısında kalan eş, dilerse bu özel sebeplerin yanında genel sebebe, dilerse birine veya bir kaçına birlikte dayanarak boşanma talep edebilir. Hem özel hem de genel sebebe dayanılarak boşanma davası açılmış ise, doğuracakları hukuki sonuçlar farklı olacağından öncelikle özel boşanma sebeplerinin bulunup bulunmadığı belirlenmeli, özel sebep varsa, bu sebebe dayanılarak, özel boşanma sebeplerinin gerçekleşmemesi veya özel sebebe dayalı dava hakkının düşmüş olması halinde, deliller, genel boşanma sebebi çerçevesinde değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmelidir.

Boşanma kararları bozucu yenilik doğuran karar niteliğinde olup, kararın kesinleşmesi ile birlikte evlilik birliğini ve birliğin gereği olan tüm hak ve sorumlulukları sona erdirdiği gibi “kararda yer alan kusur belirlemesi” ise o evlilik hakkında tarafların boşanmaya sebep olan kusurlu davranışları yönünden kesin delil oluşturur.

Zira taraflar arasındaki evlilik işlemi ile bir hayat ortaklığı kurulmuştur ve hâkim, tarafların o evliliğe münhasır olarak boşanmaya sebep olan kusurlu davranışlarını da bir kez tespit ederek, kurulan hayat ortaklığının boşanma kararı ile sona erdirilmesinin gerekip gerekmediğini belirlemek zorundadır.

Verilen kararda yer alan kusur belirlemesi, o evlilik nedeniyle doğmuş veya doğacak olan boşanmanın fer’î niteliğindeki velayet, kişisel ilişki, tazminat ve yoksulluk nafakasına yönelik tüm davaları bağlayıcıdır.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, genel ve özel boşanma hukuki sebebine dayalı olarak birlikte görülen boşanma davalarında, özel boşanma sebebine dayalı davanın reddine dair karara karşı istinaf yoluna başvurulduğunda genel hukuki sebebe dayalı olarak verilen boşanma hükmü nedeniyle boşanma kararının kesinleştiğinden söz edilemez.

Somut olayda erkeğin genel ve özel boşanma sebebine dayalı açtığı boşanma davalarında genel boşanma sebebi uyarınca verilen boşanma hükmü istinaf edilmediğinden bahisle boşanma hükmünün kesinleştiği ve bu nedenle "zina" hukuki sebebine dayalı davasının istinaf incelemesi safahatinde konusuz kaldığı belirtilmiş ise de erkeğin zina hukuki nedenine dayalı davasının reddini ve kadının davasının kabulünü istinaf etmesi nedeniyle genel boşanma nedenine dayalı kendi davasında verilen boşanma hükmünün kesinleşmesinin söz konusu olamayacağı açıktır.

Bu itibarla Bölge Adliye Mahkemesince, istinaf incelemesi tarihi itibariyle kesinleşmiş bir boşanma kararı olmadığına göre mevcut deliller doğrultusunda zina hukuki sebebine dayanan erkeğin birleşen davasının esası hakkında hüküm verilmesi gerekirken davanın konusuz kaldığından bahisle karar verilmesine yer olmadığına dair hüküm verilmesi doğru görülmemiş, hükmün bozulmasına karar vermek gerekmiştir.