Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E.2025/1575 K.2025/4312

Taraflar arasındaki istinaf incelemesinden geçen davanın bozma sonrası yapılan muhakemesi sonunda İlk derece Mahkemesince verilen, yukarıda tarihi ve numarası gösterilen hüküm davacı-davalı kadın vekili tarafından erkeğin davasının kabulü ve fer'îler yönünden; davalı-davacı erkek vekili tarafından ise kadının davasının kabulü ve fer'îleri yönünden temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

Vermiş olduğu bir hüküm Yargıtay tarafından bozulan ve Yargıtay’ın bu bozma kararına gerek iradi ve gerekse kanuni şekilde uymuş olan hukuk mahkemesi, bozma kararı doğrultusunda inceleme yapmak ve hüküm vermek zorundadır. Mahkeme, bozma kararından dönerek direnme kararı veremeyeceği gibi, hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalarak kesinleşmiş olan bölümleri hakkında da yeni bir hüküm kuramaz. Bu müesseseye usuli müktesep hak veya usule ilişkin kazanılmış hak denir.

Usule ilişkin kazanılmış hak davaların uzamasını önlemek, hukuki alanda istikrar sağlamak ve kararlara karşı genel güvenin sarsılmasını önlemek amacıyla Yargıtay içtihatları ile kabul edilmiş, usul hukukunun ana ilkelerindendir. Açıkça bozmaya uyulmasına karar verilmesiyle, taraflardan birisi yararına usule ilişkin kazanılmış hak doğar. Bundan sonra mahkemenin yapacağı iş, bozma kararı uyarınca ve o doğrultuda işlem yapmak ve gerekli kararı vermekten ibarettir.

Kural olarak, hakim ara kararından dönebilirse de, bozmaya uyulmasına ilişkin karar bunun istisnalarındandır. Farklı anlatımla; bozma kararına uyan Mahkeme, bununla bağlıdır.

Mahkemenin, Yargıtay’ın bozma kararına uyması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usule ilişkin kazanılmış hak doğabileceği gibi, bazı konuların bozma kararı kapsamı dışında kalması yolu ile de usule ilişkin kazanılmış hak gerçekleşebilir (Prof. Dr. Baki Kuru, Usuli Müktesep Hak (Usule İlişkin Kazanılmış Hak), Dr. A. Recai Seçkin’e Armağan, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları, No 351, 1974, s. 395 vd.).

Somut olayda, İlk derece Mahkemesince taraflarca karşılıklı açılan boşanma davasının yapılan yargılaması sonucunda; taraflar, eşit kusurlu olduğundan, her iki davanın kabulü ile tarafların boşanmalarına, velayetin anneye verilmesine, baba ile kişisel ilişki tesisine, kadının tedbir, iştirak ve yoksulluk nafakası taleplerinin kabulüne, kadının tazminat taleplerinin reddine karar verilmiş, kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi'nce tarafların istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

İşbu kararın da taraf vekillerince temyiz edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince ek karar ile erkeğin temyiz başvurusunun yapılmamış sayılmasına karar verilmiş, kadınının temyiz talebi nedeniyle Dairemizin 14.09.2023 tarihli ilamı ile davacı- karşı davalı kadın vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulüyle kadın lehine kusur belirlemesi, tazminatların reddi ve yoksulluk nafakası miktarı yönünden İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına, bozma kapsamı dışında kalan temyize konu bölümlerinin ise onanmasına karar verilmiştir.

Bu hale göre temyiz edilmeyen ve temyiz edildiği halde onanmasına karar verilen hükümler kesinleşmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda sadece uyulan bozma ilamı uyarınca karar verilmesi gerekirken bozma kapsamı dışında kalarak kesinleşen yönler ile temyiz edilmeyerek kesinleşen yönler dikkate alınmaksızın boşanma, velayet, tedbir ve iştirak nafakası, kişisel ilişki düzenlemesi ve vekalet ücretleri yönünden de yeniden hüküm kurulması doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.