Yargıtay 20. Hukuk Dairesi E.2006/4298 K.2006/7167

Taraflar arasındaki tescil davasının yapılan duruşması sonunda kurulan hükmün Yargıtayca incelenmesi davalılardan Hazine, Orman Yönetimi ve Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından istenilmekle, süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya incelendi gereği düşünüldü:

KARAR

Davacı, dava dilekçesinde sınırlarını bildirdiği ..... Köyünde bulunan toplam 2 parça taşınmazın tapuda kayıtlı olmadığını, kazandırıcı zamanaşımı zilyedliği yoluyla taşınmaz edinme koşullarının yararına oluştuğunu iddia ederek Medeni Yasanın 713. maddesi hükmüne göre adına tescilini istemiştir. Mahkemece, dava dilekçesinde yazılı olan ... bilirkişi raporunda gösterilen 5363.35 m2 ve 1071.57 m2 yüzölçümündeki taşınmazlar hakkındaki davanın kabulü ile davacı adına tapuya tesciline karar verilmiş, hüküm davalılardan Hazine, Orman Yönetimi ve Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından temyiz edilmiştir.

Dava dilekçesindeki açıklamaya göre dava, Medeni Yasanın 713. maddesi hükmü uyarınca tapusuz olan taşınmazların tesciline ilişkindir.

Çekişmeli taşınmazların bulunduğu yerde tesbit tarihinden önce orman kadastrosu yapılmamıştır.

Davacı gerçek kişinin kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayalı olarak açtığı tescil davasında mahkemece yapılan araştırma ve inceleme neticesinde davacı gerçek kişi yararına kazandırıcı zamanaşımı ile iktisap koşullarının oluştuğu gerekçesiyle davanın kabulü yolunda hüküm kurulmuştur.

Ne var ki; mahkemece yapılan araştırma ve inceleme hükme yeterli değildir.

Öncelikle, dava mülkiyetin tesbiti ile birlikte tescil davası olduğuna göre çekişmeli taşınmazın tapuda kayıtlı olup olmadığının tapu sicil müdürlüğünden sorulması, tapuda kayıtlı değilse diğer koşulların incelenmesi gerekir. Mahkemece bu konuda tapu sicil müdürlüğüne yazılan yazıya verilen cevap yetersiz olduğu gibi, çekişmeli taşınmazların bulunduğu yerde genel arazi kadastro çalışmalarının yapılıp yapılmadığı kadastro müdürlüğünden sorulmamıştır.

Diğer taraftan, dava konusu taşınmazın bir bölümü üzerinden fiilen karayolu geçtiği ve dava dilekçesinde fiilen yol geçen bölümün mülkiyetinin tesbiti istendiği halde, istek dışına çıkılarak davacı adına tescil kararı verilmiştir.

Karayolları Genel Müdürlüğünce kamulaştırma yapılıp yol geçirilmeden önce çekişmeli taşınmaz üzerinde gerçek kişi yönünden kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğin koşullarının oluşması halinde, fiilen yol olan bölüm hakkında mülkiyetin davacıya ait olduğunun tesbitine, kamulaştırma alanı dışında kalan bölüm hakkında da davacı adına tapuya tesciline karar verilebilir. Çekişmeli taşınmazın resmi belgelerdeki konumunun belirlenmesine yönelik yapılan inceleme de yetersizdir.

Uzman orman bilirkişisi çekişmeli taşınmazın 1958 tarihli memleket haritası ile amenajman planında ve ... fotoğrafında açık alanda kaldığını orman sayılmayan yerlerden olduğun açıklamış ise de, memleket haritasının siyah beyaz fotokopisi üzerinde elle ... olarak taşınmazın konumunu işaretlemiştir. Bu hali ile rapor yetersizdir.

Belirtilen nedenlerle mahkemece öncelikle çekişmeli taşınmazın bulunduğu yerde genel arazi kadastro çalışmalarının yapılıp yapılmadığı, yapılmış ise çekişmeli taşınmaz ile ilgili ne gibi bir işlem yapıldığı, tapuda kayıtlı olupolmadığı konuları kadastro ve tapu sicil müdürlüklerinden sorulup saptanmalı, çekişmeli taşınmazın bulunduğu yere ilişkin karayolu kamulaştırma haritaları ve krokileri Karayolları Genel Müdürlüğünden istenmeli, eski tarihli memleket haritası, ... fotoğrafları ve varsa amenajman planı ilgili yerlerden getirtilip,

önceki bilirkişiler dışında bu konuda uzman serbest orman mühendisleri arasından seçilecek bir orman yüksek mühendisi ve bir ... elemanı aracılığıyla yeniden yapılacak inceleme ve keşifte, çekişmeli taşınmaz ile birlikte ... araziye de uygulanmak suretiyle taşınmazın öncesinin bu belgelerde ne şekilde nitelendirildiği belirlenmeli.

3116, 4785 ve 5658 Sayılı Yasalar karşısındaki durumu saptanmalı; tapu ve zilyedlikle ormandan ... kazanma olanağı sağlayan 3402 Sayılı Yasanın 45. maddesinin ilgili fıkraları, Anayasa Mahkemesinin 01.06.1988 gün ve 31/13 E.K..

14.03.1989 gün ve 35/13 E.K. ve 13.06.1989 gün ve 7/25 E.K. sayılı kararları ile iptal edilmiş ve kalan fıkraları da 03.03.2005 gününde yürürlüğe giren 5304 Sayılı Yasanın 14. maddesi ile yürürlükten kaldırılmış olduğundan, bu yollarla ormandan yer kazanılamayacağı, öncesi orman olan bir yerin üzerindeki orman bitki örtüsü yokedilmiş olsa dahi, salt orman toprağının orman sayılan yer olduğu düşünülmeli; ... yapısı, bitki örtüsü ve çevresi incelenmeli; orman kadastrosu bulunmadığından, yukarıda değinilen diğer belgeler ... ve uzman orman bilirkişiler eliyle yerine uygulattırılıp;

orijinal-renkli (renkli fotokopi) memleket haritasının ölçeği 1/5000 ölçekil fotogometri yöntemi ile düzenlenen harita var ise bu harita ölçeği memleket haritası ölçeğine çevrildikten sonra, her iki harita komşu ve yakın komşu taşınmazları da içine alacak şekilde birbiri üzerine ablike edilmek suretiyle, çekişmeli taşınmazın konumunu ... parsellerle birlikte haritalar üzerinde gösterecekleri yalnız büro incelemesine değil, uygulamaya ve araştırmaya dayalı, bilirkişilerin onayını taşıyan krokili bilimsel verileri bulunan yeterli rapor alınmalı, Karayolları kamulaştırma haritası uygulanarak fiilen yol olan bölüm belirlenmelidir.

Yukarıda açıklanan yöntemle yapılacak araştırma sonucu, çekişmeli taşınmazların devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerler ile orman sayılan yerlerden olmadığı belirlendiği takdirde, bu kez, zilyetlik yolu ile kazanma koşullarının araştırılması gerekir.

Bu cümleden olarak, yapılacak keşifte ... uzman bilirkişi olarak ziraat mühendisine inceleme yaptırılıp, zilyetlikle kazanılabilecek kültür arazisi olup olmadığı belirlenip, bu yolda rapor alınmalı; çekişmeli taşınmaz ile birlikte komşu parsellerin ... yapısı bitki örtüsü incelenmeli, varsa, zilyetlik tanıkları taşınmaz başında dinlenmeli; zilyetliğin ne zaman başladığı, kaç yıl, ne şekilde devam ettiği sorulup, kesin tarih ve olgulara dayalı, açık yanıtlar alınıp; dava tarihine kadar (gerçek kişiler) yararına zilyetlikle kazanma koşullarının oluşup oluşmadığı belirlenmeli.

3402 Sayılı Yasanın 14. maddesi uyarınca, davacılar yanında, önceki muris ya da zilyetler yönünden de tapu sicil ve kadastro müdürlükleri ile mahkeme yazı işleri müdürlüğünden araştırma yapılıp, ... ve ... olarak kazanılmış ... miktarı belirlenip, yasanın getirdiği sınırlamanın aşılıp aşılmadığı saptamalı;

böylesine yapılacak araştırma ve uygulama sonucu Medeni Yasanın 713. ve 3402 Sayılı Yasanın 14. maddesinde yazılı koşulların davacı yararına oluştuğunun saptanması halinde kamulaştırma haritası kapsamında kalıp fiilen yol olan bölümün mülkiyetinin davacıya ait olduğunun tespitine, geriye kalan bölümün de belirlenecek niteliği ile davacı adına tesciline, aksi taktirde davanın reddine karar verilmelidir.

Açıklanan hususlar gözetilmeksizin, eksik inceleme ve yetersiz bilirkişi raporuna dayanılarak yazılı biçimde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırıdır.