Yargıtay 20. Hukuk Dairesi E.2011/11947 K.2011/12337

Taraflar arasındaki kadastro tesbitine itiraz davasının yapılan duruşması sonunda kurulan hükmün Yargıtayca incelenmesi davalılardan ... ve katılan davacılar ... ile ... tarafından istenilmekle, süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya incelendi, gereği düşünüldü:

KARAR

Kadastro sırasında ... köyü 138 ada 61 parsel sayılı 4216,40 m² yüzölçümündeki taşınmaz, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanılarak tarla niteliğiyle davalı ve davalıların murisleri adına tespit edilmiştir. Davacı ... Yönetimi, taşınmazın orman sayılan yerlerden olduğu iddiası ile dava açmış, katılan davacılar ise 04/07/2008 tarihli harçlı dilekçeleriyle miras nedeniyle taşınmazda hisseleri bulunduğu iddiasıyla davaya katılmışlardır. Mahkemece, katılan davacıların davasının reddine ve dava konusu ... köyü 138 ada 61 parsel sayılı taşınmazın tespit tutanağının (kadastro tespitinin) iptali ile taşınmazın orman vasfı ile Hazine adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiş, hüküm davalılardan ... ve katılan davacılar ... ile ... tarafından temyiz edilmiştir.

Dava dilekçesindeki açıklamaya göre dava, kadastro tesbitine itiraza ilişkindir.

Çekişmeli taşınmazın bulunduğu yerde 19.11.1992 tarihinde ilan edilerek kesinleşen orman kadastrosu ve 2/B madde uygulaması vardır.

Dava konusu ... köyü 138 ada 61 parsel sayılı taşınmazın tespit maliklerinden olan ... oğlu ... ve ... oğlu ...’ın ölü oldukları belirtilerek taşınmaz diğer tespit malikleri ile birlikte adlarına tespit edilmiştir. Yapılan incelemede mahkemece ölü ... oğlu ... ve ... oğlu ...’ın mirasçılarının davaya dahil edilmeden, yokluklarında delil toplanıp, keşif yapıldığı ve bu şekilde taraf teşkili sağlanmadan işin esası hakkında karar verildiği gözlenmiştir.

Mahkemenin yukarıda anlatılan bu uygulaması, ölü davalıların mirasçılarının davaya karşı cevap, savunma ve delillerini bildirme imkânını kısıtlama sonucunu doğurmuştur. Mahkemenin belirtilen bu uygulaması Anayasa ile güvence altına alınan savunma hakkının kısıtlanması niteliğindedir. Oysa savunma hakkı en tabi Anayasal haklardandır.

Anayasanın 36. maddesine göre herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı merciileri önünde iddia ve savunma ile ... yargılanma hakkına sahiptir. ... yargılama hakkı hak arama özgürlüğünün uygulamaya yönelik uzantısı niteliğinde olduğundan, ölü davalıların mirasçıları belirlenip davaya dahil edilmeden, delil toplanılması, savunma ve delillerini bildirmelerine olanak verilmeden keşif kararı alınarak hüküm kurulması savunma hakkının kısıtlanması niteliğinde olduğu gibi ... yargılanma hakkı ve hukuki dinlenilme hakkına da aykırıdır.

Bir davanın görülmesi için taraf teşkili esastır. Hakimin bu hususu re'sen gözetmesi gerekir. Yargılamanın sağlıklı bir biçimde sürdürülebilmesi, iddia ve savunma ile ilgili delillerin eksiksiz toplanıp tartışılabilmesi, davanın süratle sonuçlandırılabilmesi, öncelikle tarafların yargılama gününden haberdar edilmesi ile mümkündür.

H.Y.Y.’nın 27. maddesi hükmünde çok açık şekilde vurgulanan kurala göre, davanın tarafları, müdahiller ve yargılamanın diğer ilgilileri, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahiptirler. Bu hak. Yargılama ile ilgili olarak bilgi sahibi olunmasını, açıklama ve ispat hakkını, mahkemenin, açıklamaları dikkate alarak değerlendirmesini ve kararların somut ve açık olarak gerekçelendirilmesini, içerir.

Mahkemece, tarafların hukuki dinlenilme hakkının gereği olarak tarafları iddia ve savunmalarını bildirmeleri için usulüne uygun olarak davet etmeden hükmünü veremez.

Mahkeme hakimi tarafından dava dilekçesi ve duruşma gününün taraflara Tebligat Kanunu hükümlerine göre resen tebliğ ettirilmesi ve tüm tarafların katılımlarının sağlanmak suretiyle taraf oluşturulduktan sonra işin esasına girilip yargılamanın sürdürülmesi gerekir. Yukarıda vurgulandığı gibi yargılamayı yürüten hakim davanın taraflarının hukuki dinlenilme hakkı gereği yasal şekil ve şartlara göre çağırmadan, delilleri toplayıp hüküm veremez (Anayasanın 36. ve H.Y.Y.’nın 26. maddeleri).

Bu itibarla, ölü davalıların tüm mirasçılarının tereddüte mahal bırakmayacak şekilde belirlenip, gerekirse 3402 sayılı Kadastro Kanunu'nun 25/1. maddesi nazara alınarak veraset ilamı düzenlenip buna göre Tebligat Kanunu hükümlerine uygun olarak, mirasçılara dava dilekçesi ve duruşma günü tebliğ ettirilip, bu davada da yer alma olanağı verilerek, dosyada taraf teşkili tamamlandıktan ve davada yer alan tüm tarafların savunma ve delillerini bildirmelerine olanak tanındıktan sonra işin esasına girilip hüküm kurulması gerekirken, taraf teşkili yöntemince tamamlanmadan, hukuki dinlenilme hakkı göz ardı edilerek,

davanın taraflarının savunma ve delillerini bildirmelerine olanak tanınmadan, Anayasa ile güvence altına alınan savunma hakkını kısıtlayacak biçimde işin esasına girilerek ... biçimde hüküm kurulması esaslı bir usul hatası olup, mutlak bozma nedenidir. Bozma nedenine göre davalı ... ve katılan davacıların diğer temyiz itirazları incelenmemiştir.

Ancak, temyiz itirazlarından ayrı olarak; tesbitin iptali yerine, “tutanağın iptali” ifadesinin kullanılması, kısa kararda dava konusu taşınmaz hakkında sicil oluşturulmaması, komşu parsel tutanakları getirtilmeden ve dosya keşfe hazır hale getirtilmeden keşif yapılarak hüküm kurulması da doğru değildir.