Yargıtay 20. Hukuk Dairesi E.2011/6215 K.2011/10064

Taraflar arasındaki kadastro tespitine itiraz davasının yapılan duruşması sonunda kurulan hükmün Yargıtayca incelenmesi davacı ... tarafından istenilmekle, süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya incelendi, gereği düşünüldü:

KARAR

Hükmüne uyulan Yargıtay 20. Hukuk Dairesinin 16.02.2009 gün 2008/8220 - 2009/2529 sayılı bozma kararında özetle: "Davacı ...'ın 145 ada 121 sayılı parsele ilişkin temyiz itirazları bakımından; bu parsel, evvelce kadastro mahkemesinin 1996/47 esasında dava konusu olmuş, ancak; davacı ... taraf olarak yer almamıştır.

Temyize konu davada ise, bu kişinin davası hakkında olumlu ya da olumsuz bir karar verilmemesi H.Y.U.Y.nın 388/son maddesine aykırı olup, bozma nedeni olduğu" gereğine değinilmiştir.

Mahkemece bozma kararına uyulduktan sonra davacı ...'ın davasının kesin hüküm nedeniyle reddine, dava konusu parsel hakkında mahkemenin 1996/47-107 sayılı dosyasında tescile ilişkin karar verildiğinden, yeniden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş, hüküm davacı ... tarafından temyiz edilmiştir.

Dava dilekçesindeki açıklamaya göre dava, kadastro tespitine itiraza ilişkindir.

Çekişmeli taşınmazın bulunduğu yerde tespit tarihinden önce orman kadastrosu yapılmamıştır.

Mahkemece, daha önce davacı ...'ın taraf olmadığı, davacıları ... ve Orman İdaresi, davalısı ... arasında görülüp sonuçlanan, mahkemenin 1996/47-1997/107 sayılı dosyasında dava konusu parsel hakkında kesin hüküm oluştuğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmişse de, maddi anlamda kesin hükmü düzenleyen H.Y.U.Y nın 237. maddesi “kesin hüküm ancak konusunu oluşturan husus hakkında geçerlidir. Kesin hüküm vardır denilebilmesi için iki tarafın ve dava konusunun ve dayanılan sebebin aynı olması gerekir” şeklindedir. Madde metninden de anlaşılacağı gibi kesin hükmün varlığından söz edebilmek için davanın taraflarının, konusunun ve dava sebeplerinin aynı olması gerekir.

Bu koşullardan birincisi davanın konusu, dava ile elde edilmek istenen sonuçtur. Taşınmaza ilişkin davalarda dava konusu, taşınmazın kendisidir. Ancak, aynı taşınmaza ilişkin değişik hakların dava konusu edilmesi halinde taşınmaz aynı olmasına rağmen dava konusunun aynı olduğundan söz edilemez. Örneğin: davanın tarafları ve taşınmaz aynı olmasına rağmen, mülkiyete ilişkin dava reddedildikten sonra aynı taşınmaz hakkında irtifak hakkı dava edilebilir.

Kesin hüküm koşullarından ikincisi dava sebebidir ki; bilimsel görüşler ile yerleşik yargısal kararlar da, dava sebebi davanın dayandırıldığı vakıalar olduğu kabul edilmektedir. Dava sebebi, hukuki sebepten ayrıdır. Mahkeme yargılama sırasında dava sebebi ile bağlı olup, başka sebepleri inceleme konusu yapamaz.

Örneğin: gerçek kişi adına tapulu taşınmazın mera olduğu iddiasıyla tapusunun iptali ile mera olarak sınırlandırılması istemiyle Hazinenin açtığı davada, taşınmaz hakkında orman araştırması yapılmayıp, sadece mera niteliği araştırılarak sonuçta taşınmazın mera olmaması nedeniyle dava reddedilirse, bundan sonra aynı taşınmazın kesinleşmiş orman sınırları içinde kaldığı ya da orman sayılan yerlerden olduğu iddiasıyla açılacak davada, dava sebebi aynı olmadığı için kesin hükmün varlığından söz edilemez.

Kesin hükmün koşullarından üçüncüsü, davanın taraflarının aynı olmasıdır. Tarafların aynı olmasından kasıt, her iki davada da sıfatlarının aynı olması, başka deyişle her iki davada davacı ya da davalı sıfatıyla hareket etmeleri değildir. Kesin hükümle ilgili kararda, davalı sıfatında olan kişi, ikinci davada davacı sıfatıyla yer alması halinde taraflar aynıdır. Kesin hüküm, taraflarının külli haleflerini de aynı şekilde bağlar.

Kesin hüküm, kural olarak davanın tarafı olmayan üçüncü kişileri etkilemez. Örneğin: bir davada taraflar hakkında verilen hüküm, davada taraflardan biri yararına davaya katılmış olan fer’i müdahil hakkında kesin hüküm oluşturmaz. Buna karşılık kesin hüküm davaya asli müdahil olarak katılan tarafı bağlar. Yine birden fazla kişi aynı davayı açma yetkisine sahipse, bunlardan birinin açtığı davada verilen karar, diğeri için kesin hüküm oluşturmamakla birlikte güçlü taktiri delil oluşturabilir.

Kadastro mahkemesinin 1996/47 sayılı dosyasında ...ile Orman Yönetimi tarafından tespit maliki ... aleyhine açılan kadastro tespitine itiraz davasında taşınmazın tespit gibi tapuya tesciline karar verilmiş olup, bu kararın davada taraf olmayan davacı ... yönünden kesin hüküm oluşturduğu kabul edilemez.

Mahkemece işin esasına girilip sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, ... olduğu gibi hüküm kurulması usul ve yasaya aykırıdır.