Yargıtay 20. Hukuk Dairesi E.2015/10238 K.2015/10349

Zayi belgesi verilmesine ilişkin talep hakkında Mersin 3. Sulh Hukuk ile Mersin 3. Asliye Hukuk Mahkemelerince ayrı ayrı görevsizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:

KARAR

Talep, serbest meslek defterlerinin kaybolması nedeniyle buna ilişkin zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

Sulh Hukuk Mahkemesince, defterlerin maliye müfettişlerinin denetimi sırasında kayboduğu ileri sürüldüğünden maliyeye husumet yöneltilmesi gerektiği, asliye hukuk mahkemesinin görevli olduğu gerekçesi ile görevsizlik yönünde hüküm kurulmuştur.

Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından ise, talebin çekişmesiz yargı işi olduğu gerekçesiyle karşı görevsizlik yönünde hüküm kurulmuştur.

01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı HMK'nın 382'nci maddesinde, "çekişmesiz yargı işleri" düzenlenmiş, aynı maddenin birinci fıkrasında ilgililer arasında uyuşmazlık olmayan, ilgililerin ileri sürebileceği herhangi bir hakkının bulunmadığı ve hâkimin re'sen harekete geçtiği hâllerden bir veya birkaçına göre bu yargıya giren işlere uygulanacağı belirtilmiş, aynı Kanunun 383. maddesinde de, çekişmesiz yargı işlerinde görevli mahkemenin aksine bir düzenleme bulunmadığı sürece sulh hukuk mahkemesi olacağı hükmüne yer verilmiştir.

Yukarıda açıklanan kanun hükümlerine göre, çekişmesiz yargıda "dava" deyiminin yeri olmayıp "iş" deyimi vardır. Dava, iki taraf sistemine göre kurulmuş ise de çekişmesiz yargıda birbiriyle çekişme halinde olan iki taraf olmadığından çekişmesiz yargı işleri için "dava" teriminin kullanılması doğru değildir. Yine, çekişmesiz yargıda "taraf" değil, "ilgililer" kavramı vardır. Çekişmesiz yargıda dava söz konusu olmadığı için davacı ve davalı terimlerinin de yeri yoktur.

HMK'nın 383. maddesine göre çekişmesiz yargıda sulh hukuk mahkemesinin görevi asıl olup asliye hukuk mahkemesinin görevi istisna olduğundan yalnız "mahkeme" veya "hâkim" terimlerinin kullanıldığı bütün çekişmesiz yargı işleri için sulh hukuk mahkemesinin görevli olduğu sonucuna varılmaktadır. (Prof Dr. B.Kuru/Prof Dr. A.C.Budak İstanbul Barosu Dergisi, Cilt:85, Sayı:5, Yıl: 2011,sh:33-36)

Somut olayda, talepte bulunan ilgilinin, mali müşavirlik yaptığı, serbest meslek defterlerinin maliye müfettişlerinin denetimi sırasında kaybolduğu iddiasıyla, zayi belgesi verilmesini istediği anlaşıldığından, zayi belgesi verilmesine ilişkin talep, 6100 sayılı HMK'nın 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe girmesinden sonra açılan çekişmesiz yargı işi niteliğinde olup, sulh hukuk mahkemesinde görülüp, sonuçlandırılması gerekmektedir.