Yargıtay 20. Hukuk Dairesi E.2016/2917 K.2018/760

Taraflar arasındaki davanın yapılan duruşması sonunda kurulan hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı Hazine vekili tarafından istenilmekle, süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra dosya incelendi, gereği düşünüldü:

KARAR

Davacılar vekili 17/03/2015 havale tarihli dava dilekçesi ile özetle: ... ilçesi, ...mahallesi, ...Yanı mevkiinde kain 1000 ada 1 ve 3, 1001 ada 9 ve 11 parsel sayılı taşınmazların müvekkili davacılar tarafından 20/06/1990 tarihinde satın alındığını ve o tarihte taşınmazlar üzerinde herhangi bir takyidat bulunmadığını, yaklaşık yirmi yıl sonra,

taşınmazların orman sayılan yerlerden olduğundan Orman Yönetimi tarafından 18/03/2013 tarihinde açılan davalar sonucu Fatsa 1. Asliye Hukuk Mahkemenin 2013/96 - 97 - 98 - 345 E. sayılı dosyalarında davaların kabul edilip taşınmazların orman vasfıyla Hazine adına tapuya tesciline karar verildiğini ve kararların temyiz kanun yolundan geçerek kesinleştiğini,

tapuların iptali ile zarara uğrayan müvekkilinin zararının Türk Medenî Kanununun (TMK) 1007. maddesi kapsamında tazmin edilmesi gerektiğini ileri sürerek şimdilik her bir taşınmaz için 2.500.-TL olmak üzere toplam 10.000.-TL'nin karar tarihinden (18/03/2014) itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davacılar vekili 29/12/2015 havale tarihli ıslah dilekçesiyle dava değerini 410.826,00.-TL'ye yükselterek, tapu devrinin gerçekleştiği tarihten itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Hazine vekili cevap dilekçesinde davanın öncelikle idari yargıda görülmesi gerektiğini, süresinde açılmadığını, davanın husumetten de reddi gerektiğini, tazminata esas teşkil edecek tapu kaydının iptaline Hazine sebebiyet vermediğini, davacının iyiniyetle taşınmazları satın almadığını, istenilen tazminat miktarının fahiş olduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir.

Yargılama sırasında davacı ...'nun vefatı sebebiyle mirasçıları davaya dahil edilerek yapılan yargılama sonucu mahkemece davanın kabulü ile 410.826,00.-TL tazminatın 18/03/2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikle davalıdan alınarak davacılara verilmesine karar verilmiş, hüküm davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava, tapu kaydının mahkeme kararıyla iptal edilmesi sebebiyle uğranılan zararın, 4721 sayılı TMK'nın 1007. maddesi uyarınca tazmini istemine ilişkindir.

492 sayılı Harçlar Kanununun 32. maddesinin birinci cümlesinde “Yargı işlemlerinden alınacak harçlar ödenmedikçe müteakip işlemler yapılmaz. Ancak, ilgilisi tarafından ödenmeyen harçları diğer taraf öderse işleme devam olunmakla beraber bu para muhakeme neticesinde ayrıca bir isteğe hacet kalmaksızın hükümde nazara alınır” hükmüne yer verilmiştir.

Harçlar Kanununda, harç alınması veya tamamlanması yanların isteğine bırakılmamış; değinilen yönün mahkemece kendiliğinden (re'sen) gözetilmesi hükme bağlanmış ve yargı işlemlerinden alınacak harçlar ödenmedikçe müteakip işlemlerin yapılamayacağı vurgulanmıştır. Nitekim bu ilkeler, Hukuk Genel Kurulunun 12.10.2011 gün ve E: 2011/3-629, K: 2011/613 ile 23.10.2013 gün ve E: 2013/7-31, K: 2013/1481, 24.12.2013 gün ve 2013/21- 445 E. - 2013/1625 K. sayılı ilâmlarında da benimsenmiştir.

Yargılama aşamasında taraflardan her biri, yapmış olduğu usûl işlemlerini kısmen veya tamamen ıslah edebilir. Kural olarak ıslah işlemi harca tâbi bir işlem olup; ıslah edilen husus, değer artırımı ise nispi tarifeye göre, değilse maktu harç yatırılmalıdır. Davacı taraf, 492 sayılı Kanun kapsamında kendisi harçtan muaf olmadığı gibi, işlemi de yargı harçlarından müstesna değildir. Davacının yargı harçlarını ödeme yükümü altında olduğu anlaşıldığına göre, ıslah edilen dava değeri üzerinden nisbi tarifeye göre ıslah harcı ödenmedikçe eldeki davaya devam etme olanağı bulunmamaktadır. Davalı taraf harçtan muaf olsa dahi ıslah harcının alınması gerekir. Islah edilen miktar yönünden bakiye nispi karar ve ilâm harcı ödenmeksizin sonraki işlemlerin yapılmasına olanak bulunmamaktadır.

Somut olayda davacılar vekili dava dilekçesinde 10.000.-TL tazminat talebinde bulunmuş, 29/12/2015 tarihli ıslah dilekçesi ile de dava değerini 410.826,00.- TL'ye arttırmış, ıslah dilekçesinde artırdığı değer için tamamlama harcı yatırmamıştır.

Mahkemece, yukarıda açıklanan yasal düzenlemeler ve ortaya konulan ilkeler gözardı edilerek, ıslah harcı alınmadan yargılamaya devamla işin esası hakkında hüküm kurulmuş olması doğru değildir.

Bu durumda; mahkemece, yürürlükteki Harçlar Tarifesi uyarınca ıslah edilen dava değeri üzerinden ıslah harcını ödemesi konusunda davacılara usûlünce süre verilip tüm eksik harç tamamlanırsa ıslah edilen miktar üzerinden hüküm kurulması, ıslah harcının ödenmemesi halinde dava dilekçesindeki dava değeri üzerinden hüküm kurulması gerekirken, harcı yatırılmayan ıslah dilekçesine değer verilerek yazılı şekilde karar verilmesi bozma nedenidir.