Yargıtay 20. Hukuk Dairesi E.2017/7097 K.2020/83

Taraflar arasındaki davanın yapılan duruşması sonunda kurulan hükmün Yargıtayca incelenmesi davalılar Orman Yönetimi ve Hazine tarafından istenilmekle, süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten sonra dosya incelendi, gereği düşünüldü:

KARAR

Davacılar, dava dilekçesinde sınırlarını bildirdikleri ... köyü, ... mevkiinde bulunan taşınmazın kadastro sırasında tapulama harici bırakıldığını, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği yoluyla taşınmaz edinme koşullarının yararlarına oluştuğunu ileri sürerek, Medenî Kanunun 713. maddesi hükmüne göre adlarına tescili ile davalıların haksız müdahalesinin meni'ne karar verilmesini talep ve dava etmişler, müdahil ... 03.12.1999 tarihli dilekçesi ile, tapu kaydı ve zilyetliğe dayanarak davaya katılmıştır. Müdahil ... ise, 18.05.2001 tarihli dilekçesi ile adına tescil istemiyle davaya katılmıştır.

Mahkemece yapılan yargılama sonucunda davanın reddine karar verilmiş, hükmün müdahil İzettin Erol vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairemizin 2013/9564 E.- 2013/11289 K. sayılı kararı ile özetle; "Davacı Selahattin Demir ve arkadaşları ile davalılar arasında görülen tescil davasına ... 03.12.1999 tarihli dilekçe ile usûlüne uygun olarak harcını yatırmak suretiyle müdahil olmuştur. Asli müdahale yoluyla açılan dava, bağımsız ve ayrı bir dava olup, her dava gibi şartlarının ayrıca incelenip araştırılması" gereğine değinilerek hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

Yargılamanın 23/02/2016 tarihli celsesinde asli müdahil ... vekili; bilirkişi raporunda taşınmazın (A), (D), (E) harfleri ile gösterilen kısımları ile (B) harfi ile gösterilen alanın 20 dönüm dışındaki kısmını atiye bıraktıklarını, (B) ile gösterilen alanın 20.000 m2'lik kısmı ile (C) harfi ile gösterilen alanın müdahil adına tescilini talep etmiştir.

Mahkemece yapılan yargılama sonucunda; asli müdahil ...'un davasının kabulü ile, Mardin ili, Artuklu ilçesi, ... mahallesinde bulunan fen bilirkişinin 29/02/2016 tarihli raporunda (C) harfi ile belirtilen 79142,76 m2 ile (B) harfi ile belirtilen 20857,24 m2'sinin tapusunun asli müdahil ... adına tapuya kayıt ve tesciline, fazlaya ilişkin talebin reddine, fen bilirkişisinin 29/02/2016 tarihli raporunun eki krokisinde (A), (D) ve (E) harfleri ile belirtilen kısımlar yönünden asli müdahil davayı atiye bıraktığından bu kısımlara ilişkin talepler yönünden esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş, hüküm dahili davalı ... Yönetimi ve davalı Hazine tarafından temyiz edilmiştir.

Dava dilekçesindeki açıklamaya göre dava, Medenî Kanunun 713. maddesi hükmü uyarınca tapusuz olan taşınmazın tescili ve müdahalenin men’i istemine ilişkindir.

Çekişmeli taşınmazın bulunduğu yerde orman kadastrosu yapılmamıştır. Genel arazi kadastrosu 1983 yılında yapılmış, çekişmeli yer tespit dışı bırakılmıştır.

Mahkemece asli müdahil ... yararına zilyetlikle kazanma koşullarının oluştuğu gerekçesiyle çekişmeli taşınmazın (C) harfi ile gösterilen 79.142,76 m2'lik kısmı ile (B) harfi ile gösterilen 20.857,24 m2'lik kısmın asli müdahil adına tesciline karar verilmiş ise de, mahkemece yapılan keşifler sonrasında alınan bilirkişi raporlarında taşınmazın 1955 ve 1986 tarihli memleket haritalarında açık alanda kaldığı,

1973 tarihli hava fotoğrafında kısmen işlenen yerlerden olduğu belirtilmiş ancak çekişmeli taşınmazın 1955 ve 1986 tarihli memleket haritalarının dayanağı hava fotoğrafları ile dava tarihinden 20 yıl önceki memleket haritası ve hava fotoğraflarındaki durumu incelenmemiş, asli müdahil yararına zilyetlikle kazanma koşullarının oluşup oluşmadığı, taşınmazın öncesinin orman olup olmadığı duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenmemiştir.

Yine dahili davalı ... adına senetsizden taşınmaz bulunup bulunmadığı araştırılmamış, Mardin Büyükşehir Belediyesine husumet yaygınlaştırılmadan hüküm kurulmuştur. Eksik araştırma ve incelemeye dayalı hüküm kurulamaz.

6100 sayılı HMK'nın 50. maddesinde medenî haklardan yararlanma ehliyetine sahip olanın davada taraf ehliyetine de sahip olacağı, 51. maddesinde dava ehliyetinin medenî hakları kullanma ehliyetine göre belirleneceği, 114/d maddesinde ise taraf ve dava ehliyetinin dava şartlarından olduğu ve 115. madde uyarınca da mahkemenin dava şartlarının mevcut olup olmadığını davanın her aşamasında kendiliğinden araştıracağı belirtilmektedir.

4721 sayılı TMK'nın 47, 48, 49 ve 50. maddelerinde de tüzel kişiliğin kazanılması, hak ehliyeti ile fiil ehliyeti ve bunun kullanılmasına ilişkin hükümler yer almaktadır.

442 sayılı Köy Kanununun 37/7. maddesi uyarınca da köy tüzel kişiliği adına dava açmak ve açılan davayı takip yetkisi köy muhtarına aittir. Köy muhtarının hukukî bir engelinin çıkması durumunda bu yetki aynı Kanunun 33/b maddesine göre köy derneğinin seçeceği temsilciye tanınmıştır.

Ancak, On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair 6360 sayılı Kanunun 1. maddesi gereğince;

1) Aydın, Balıkesir, Denizli, Hatay, Malatya, Manisa, Kahramanmaraş, Mardin, Muğla, Ordu, Tekirdağ, Trabzon, Şanlıurfa ve Van illerinde, sınırları il mülki sınırları olmak üzere aynı adla büyükşehir belediyesi kurulmuş ve bu illerin il belediyeleri büyükşehir belediyesine dönüştürülmüştür.

2) Adana, Ankara, Antalya, Bursa, Diyarbakır, Eskişehir, Erzurum, Gaziantep, İzmir, Kayseri, Konya, Mersin, Sakarya ve Samsun Büyükşehir Belediyelerinin sınırları il mülkî sınırlarıdır.

3) Birinci ve ikinci fıkrada sayılan illere bağlı ilçelerin mülkî sınırları içerisinde yer alan köy ve belde belediyelerinin tüzel kişiliği kaldırılmış, köyler mahalle olarak, belediyeler ise belde ismiyle tek mahalle olarak bağlı bulundukları ilçenin belediyesine katılmıştır.

Aynı Kanunun geçici 1. maddesinin onüçüncü fıkrasında; "1. maddeye göre tüzel kişiliği kaldırılan belediye ve köylerin mahkemelerde süren davalarında katıldıkları ilçe belediyesi taraf olur" hükmü yer almaktadır.

Bu hüküm Kanunun "Yürürlük" başlıklı 36. maddesi uyarınca ilk mahalli idareler genel seçiminin yapıldığı 30.03.2014 tarihinde yürürlüğe girmiş bulunmaktadır.

Somut olaya gelince; mahkemece sadece ilçe belediyesinin katılımı sağlanarak dava görülmüşse de, aynı Kanunla büyükşehir belediyesi sınırları il mülkî sınırları olarak belirlendiğinden Mardin Büyükşehir Belediyesinin de davada taraf olacağı dikkate alındığında 6360 sayılı Kanunun geçici 1. maddesinin onüçüncü fıkrası gereğince işlem yapılması gerekmektedir.

Yine mahkemece, dosyada mevcut bilirkişi raporlarında incelendiği belirtilen 1955 ve 1986 tarihli memleket haritalarını dayanağı olan hava fotoğrafları ile dava tarihinden 20 yıl öncesine 1990-1995 yıllarına ait hava fotoğrafları ve memleket haritalarının bulunduğu yerlerden getirtilerek dosyaya konulduktan sonra,

önceki bilirkişiler dışında halen Tarım ve Orman Bakanlığı ve bağlı birimlerinde görev yapmayan bu konuda uzman orman mühendisleri arasından seçilecek bir orman mühendisi, bir ziraat mühendisi ve bir fen elemanı aracılığıyla yeniden yapılacak inceleme ve keşifte, çekişmeli taşınmaz ile birlikte çevre araziye de uygulanmak suretiyle taşınmazın öncesinin bu belgelerde ne şekilde nitelendirildiği belirlenmeli.

3116, 4785 ve 5658 sayılı kanunlar karşısındaki durumu saptanmalı; tapu ve zilyedlikle ormandan toprak kazanma olanağı sağlayan 3402 sayılı Kanunun 45. maddesinin ilgili fıkraları, Anayasa Mahkemesinin 01.06.1988 gün ve 31/13 E.-K..

14.03.1989 gün ve 35/13 E.-K. ve 13.06.1989 gün ve 7/25 E.-K. sayılı kararları ile iptal edilmiş ve kalan fıkraları da 03.03.2005 gününde yürürlüğe giren 5304 sayılı Kanunun 14. maddesi ile yürürlükten kaldırılmış olduğundan, bu yollarla ormandan yer kazanılamayacağı, öncesi orman olan bir yerin üzerindeki orman bitki örtüsü yokedilmiş olsa dahi, salt orman toprağının orman sayılan yer olduğu düşünülmeli; toprak yapısı, bitki örtüsü ve çevresi incelenmeli; keşifte, hakim gözetiminde, taşınmazın dört yönden renkli fotoğrafları çektirilip, onaylanarak dosyaya eklenmeli; kesinleşmiş orman kadastrosu bulunmadığından,

yukarıda değinilen diğer belgeler fen ve uzman orman bilirkişiler eliyle yerine uygulattırılıp; orijinal-renkli (renkli fotokopi)hava fotoğrafları ve memleket haritasının ölçeği kadastro paftası ölçeğine, yine kadastro paftası ölçeği de hava fotoğrafları ve memleket haritası ölçeğine (Net-Cad veya benzeri programlar kullanılarak) çevrildikten sonra komşu ve yakın komşu parselleri de içine alacak şekilde birbiri üzerine aplike edilmek suretiyle, çekişmeli taşınmaz çevre parsellerle birlikte memleket haritası ve hava fotoğrafları üzerinde gösterilmeli, tüm hava fotoğraflarının stereoskop vasıtasıyla üç boyutlu incelemesi yapılarak,

temyize konu taşınmazın niteliği ve kullanım durumu ile tasarruf sınırlarının belirgin olarak görünüp görünmediği belirlenmeli, taşınmazın üzerindeki bitki örtüsünün cinsi, yaşı, dağılımı, kapalılık oranının açıklandığı yalnız büro incelemesine değil, uygulamaya ve araştırmaya dayalı, bilirkişilerin onayını taşıyan krokili bilimsel verileri bulunan yeterli rapor alınmalıdır.

Açıklanan yöntemle yapılacak araştırma sonucu, taşınmazların orman sayılan yerlerden olmadığı belirlendiği takdirde, bu kez, zilyetlik yolu ile kazanma koşulları araştırılarak, yapılacak keşifte, tarım uzmanı bilirkişi olarak ziraat mühendisine inceleme yaptırılıp, taşınmazın zilyetlikle kazanılabilecek kültür arazisi niteliğinde olup olmadığı belirlenip, bu yolda rapor alınmalı; komşu parsellerin tutanak ve dayanakları getirtilip uygulanarak, bu taşınmazları sınır olarak nasıl nitelendirdikleri araştırılmalı; varsa, zilyetlik tanıkları taşınmazlar başında dinlenmeli; zilyetliğin ne zaman başladığı,

kaç yıl süreyle ne şekilde devam ettiği sorulup, kesin tarih ve olgulara dayalı, açık yanıtlar alınıp; dava tarihine kadar davacı yararına zilyetlikle kazanma koşullarının oluşup oluşmadığı belirlenmeli.

3402 sayılı Kanunun 14. maddesi uyarınca, davacı adına aynı çalışma alanı içerisinde kayıtsız ve belgesizden başkaca taşınmaz mal tespit ya da tescil edilip edilmediği tapu müdürlüğü ve ilgili kadastro müdürlüğü ile hukuk mahkemeleri yazı işleri müdürlüğünden sorulup, aynı Kanunun 3/7/2005 tarihli ve 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu ile değiştirilen 14/2. maddesi hükmü gözetilerek sulu ve susuz olarak kazanılmış toprak miktarı belirlenip, Kanunun getirdiği sınırlamanın aşılıp aşılmadığı saptanarak, toplanacak tüm kanıtlar birlikte değerlendirilip, ulaşılacak sonuca göre bir hüküm kurulmalıdır.

Açıklanan hususlar gözetilmeksizin, eksik inceleme, araştırma ve uygulamaya dayanılarak yazılı şekilde hüküm kurulması usûl ve kanuna aykırıdır.