Yargıtay 20. Hukuk Dairesi E.2018/6632 K.2019/671

Taraflar arasındaki davanın yapılan duruşması sonunda kurulan hükmün Yargıtayca incelenmesi davalılar ..., ... Yönetimi, birleşen dosya davacıları ... ve ... vekili tarafından istenilmekle, süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten sonra dosya incelendi, gereği düşünüldü:

KARAR

Kadastro sırasında ... ilçesi, ... köyü, 101 ada ... parsel sayılı 687.4091,81 m2 yüzölçümündeki taşınmaz, ... niteliğiyle ... adına tesbit görmüş; davacı ... ve ... kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğini ileri sürerek; davacı ... Temmuz 1953 tarih 87-88, Mayıs 1938 tarih 16 no, 18, 12, 1952 tarih 3 nolu, Mayıs 1933 tarih 17-18 nolu tapu kaydını sunarak babası ...'a ait tapulu taşınmaz bulunduğunu beyanla davalı adına yapılan tespitin iptali ile davacılar adına tescil işlemi yapılmasını talep ve dava etmişlerdir.

Mahkemece 2010/25 Esas sayılı dava dosyası yönünden: davanın kısmen kabulü kısmen reddi ile; dava konusu ... ili, ... ilçesi, ... köyü, 101 ada ... parsel sayılı taşınmazın yapılan tesbitinin iptali ile; fen bilirkişileri ... ve ... tarafından dosyaya ibraz edilen 15/07/2014 tarihli krokili raporda (A) harfi ile gösterilen 12800 m² miktarındaki kısmın aynı Ada’nın son parsel numarası verilmek suretiyle ve susuz tarla vasfıyla davacı ... (T.C.Kimlik No:...) adına tapuya kayıt ve tesciline;

2011/10 Esas sayılı birleşen dava dosyası yönünden; davanın kısmen kabulü kısmen reddi ile; dava konusu ... ili, ... ilçesi, ... köyü, 101 ada ... parsel sayılı taşınmazın yapılan tesbitinin iptali ile; fen bilirkişileri ... ve ... tarafından dosyaya ibraz edilen 15/07/2014 tarihli krokili ek raporda (C) harfi ile gösterilen 3676 m² miktarındaki kısmın aynı Ada’nın son parsel numarası verilmek suretiyle ve susuz tarla vasfıyla ... Sulh Hukuk Mahkemesinin 23.07.2014 tarih 2014/76 Esas ve 2014/82 sayılı ...'a ait veraset ilamındaki payları oranında ... mirasçıları adına tapuya kayıt ve tesciline;

2014/11 esas sayılı birleşen dava dosyası yönünden; davacı ...'un dava konusu ... ili, ... ilçesi, ... köyü, 101 ada ... parsel sayılı taşınmaza karşı açtığı davanın subut bulmadığından reddine dava konusu parselde davaları kısmen kabul edilen davacılar ... ve ... adına tescil kararı verilen toplamda 16476 m2 alan, dava konusu ... ili, ... ilçesi, ... köyü, 101 ada ... parsel sayılı taşınmazın yüz ölçümünden düşüldükten sonra geriye kalan alanın 101 ada ... parsel numarası ile ... vasfıyla ... adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiş, hükmü davalılar ..., ... Yönetimi, birleşen dosya davacıları ... ve ... vekili temyiz etmiştir.

Dava, kadastro tesbitine itiraz davasıdır.

Çekişmeli taşınmazların bulunduğu yerde 3402 sayılı Kanunun 5304 sayılı Kanunla değişik hükümlerine göre yapılan ... kadastrosu bulunmaktadır.

Mahkemece verilen karar usul ve yasaya aykırıdır.

Şöyle ki; davacı ...'ın dava dilekçesinde dayanmış olduğu tapu kayıtlarından 1938 tarih 44 sayılı tapu kaydının çekişmeli taşınmaza uyduğu kabul edilerek davacı adına tesciline dair hüküm kurulmuş ise de dayanak tapu kayıtları ilk oluşumundan itibaren tüm gittileri ve varsa tescil krokileri ile birlikte getirtilip uygulanmamış, taşınmazlara uyup uymadığı, hangi taşınmazın hangi tapu kapsamında olduğu, tapuların kadastro sırasında herhangi bir taşınmaza revizyon görüp görmediği belirlenmemiştir.

Diğer davacılar yönünden ise kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanmışlarsa da mahkemece en eski ve tespitten 20 yıl önceki memleket haritaları ve hava fotoğrafları usulüne uygun bilirkişilere inceletilmeden hüküm kurulmuştur.

Bunun yanısıra, uzman bilirkişi tarafından hazırlanan ve hükme esas alınan rapora ekli memleket haritası, kadastro paftası üzerine aplike edilmediği ve taşınmazların komşularıyla birlikte tümünü birarada gösteren bir uygulama yapılmadığı için taşınmazların birbirine göre ve geniş ... parseli içindeki konumları anlaşılamamıştır.

Dayanılan tapuların dava konusu taşınmazlara uyduğu belirtilmiş olmasına rağmen, uygulanan ve uyduğu belirtilen tapu kayıtları kroki üzerinde sınırlarıyla birlikte gösterilmediğinden tapu kayıtlarının nizalı taşınmaza uyup uymadığı da denetlenememiştir. Ayrıca tutunulan tapu kayıtlarının 4785 sayılı Kanun hükümlerine göre geçerliliğini koruyup korumadığı tartışılmadan, taşınmazların davacılara nasıl intikal ettiği belirlenmeden eksik ve yetersiz inceleme ile hüküm kurulmuştur.

Eksik araştırma ve incelemeye dayalı hüküm kurulamaz.

O halde, mahkemece öncelikle dayanılan tapu kayıtları tüm geldi ve gitti kayıtları ile varsa harita ve krokisi getirtilerek, kadastro sırasında revizyon görüp görmediği araştırılmalı, revizyon görmüş ise revizyon gördüğü kadastro parsellerine ait kadastro tesbit tutanakları ve tüm parselleri birlikte gösterir birleşik kadastro paftası ile bu parselleri dıştan çevreleyen komşu parsel tutanakları, varsa dayanak belgeleri getirtilmeli, davacı tarafından sunulan tapu kaydında tapunun hükmen oluşmuş ise dava dosyası ve tescil krokisi getirtilmeli,

bu tapu kaydına dayanılan ve çekişmeli taşınmazlara komşu olan taşınmazlara ilişkin açılmış bulunan başkaca dava bulunup bulunmadığı araştırılarak varsa bu dava dosyaları tespit edildilmeli, ayrıca eski tarihli memleket haritası, hava fotoğrafları ile 1980-1985 yıllarına ait hava fotoğrafları ve varsa amenajman planı ilgili yerlerden getirtilip, önceki bilirkişiler dışında halen Tarım ve ...

Bakanlığı ve bağlı birimlerinde görev yapmayan bu konuda uzman ... yüksek mühendisleri arasından seçilecek bir ... mühendisi, bir ziraat mühendisi ve bir fen elemanı aracılığıyla yeniden yapılacak inceleme ve keşifte, çekişmeli taşınmaz ile birlikte çevre araziye de uygulanmak suretiyle taşınmazın öncesinin bu belgelerde ne şekilde nitelendirildiği belirlenmeli.

3116, 4785 ve 5658 sayılı kanunlar karşısındaki durumu saptanmalı; tapu ve zilyedlikle ormandan toprak kazanma olanağı sağlayan 3402 sayılı Kanunun 45. maddesinin ilgili fıkraları, Anayasa Mahkemesinin 01.06.1988 gün ve 31/13 E.K..

14.03.1989 gün ve 35/13 E.K. ve 13.06.1989 gün ve 7/25 E.K. sayılı kararları ile iptal edilmiş ve kalan fıkraları da 03.03.2005 gününde yürürlüğe giren 5304 sayılı Kanunun 14. maddesi ile yürürlükten kaldırılmış olduğundan, bu yollarla ormandan yer kazanılamayacağı, öncesi ... olan bir yerin üzerindeki ... bitki örtüsü yokedilmiş olsa dahi, salt ... toprağının ... sayılan yer olduğu düşünülmeli; toprak yapısı, bitki örtüsü ve çevresi incelenmeli; keşifte, hakim gözetiminde, taşınmazın dört yönden renkli fotoğrafları çektirilip, onaylanarak dosyaya eklenmeli; kesinleşmiş ... kadastrosu bulunmadığından,

yukarıda değinilen diğer belgeler fen ve uzman ... bilirkişiler eliyle yerine uygulattırılıp; orijinal-renkli (renkli fotokopi) hava fotoğrafları ve memleket haritasının ölçeği kadastro paftası ölçeğine, yine kadastro paftası ölçeği de hava fotoğrafları ve memleket haritası ölçeğine (... veya benzeri programlar kullanılarak) çevrildikten sonra komşu ve yakın komşu parselleri de içine alacak şekilde birbiri üzerine aplike edilmek suretiyle, çekişmeli taşınmaz çevre parsellerle birlikte memleket haritası ve hava fotoğrafları üzerinde gösterilmeli, hava fotoğraflarının stereoskop vasıtasıyla üç boyutlu incelemesi yapılarak,

temyize konu taşınmazın niteliği belirlenmeli, taşınmazın üzerindeki bitki örtüsünün cinsi, yaşı, dağılımı, kapalılık oranının açıklandığı yalnız büro incelemesine değil, uygulamaya ve araştırmaya dayalı, bilirkişilerin onayını taşıyan krokili bilimsel verileri bulunan yeterli rapor alınmalıdır.

Yapılacak araştırma sonucu çekişmeli taşınmazların ... sayılan yerlerden olduğu belirlendiği takdirde, tapu kaydına dayanmayan davacıların davaları reddedilmeli, tapu kaydına dayanan davacının dayandığı tapu kaydının 3116, 4785 ve 5658 sayılı kanunlar karşısında hukuki kıymetinin olup olmadığı tartışılmalıdır.

Şayet tapu kaydına dayanan davacının dava konusu ettiği taşınmazların ... sayılan yerlerden olmadığı belirlendiği takdirde ise bu kez davacının dayandığı tapu kaydının kapsamında kalıp kalmadığı belirlenmelidir.

Bu cümleden hareketle; taşınmazın bulunduğu yöreyi iyi bilen, elverdiğince yaşlı, yansız, yerel bilirkişi, tespit bilirkişileri ve aynı yönteme göre belirlenecek taraf tanıkları huzuru ile dava konusu taşınmazlar başında yapılacak keşifte 3402 sayılı Kadastro Kanununun 20. maddesi hükmü uyarınca öncelikle davacı tarafın dayanağını oluşturan tapu kaydı yerel bilirkişi yardımı ile zemine uygulanmalı, uygulamada tapu kaydının haritası; haritası yoksa tapu kaydında tarif edilen sınır yerleri esas alınmalı;

yerel bilirkişice bilinemeyen sınırlar yönünden taraflara tanık dinletme olanağı sağlanmalı, uzman bilirkişiye tapu kaydında tarif edilen sınır yerleri düzenleyeceği haritada ayrı ayrı işaret ettirilmeli, kaydın sabit sınırlı sayılıp sayılmayacağı değerlendirilmeli, buna göre tapu kaydının kapsamı kesin olarak belirlenmelidir.

Şayet tapu kaydına dayanmayan davacıların dava konusu ettiği taşınmazların ... sayılan yerlerden olmadığı veya tapu kaydına dayanan davacının tapu kaydı kapsamı dışında kalan taşınmaz bölümlerini bulunduğu belirlendiği takdirde bu kez, zilyetlik yolu ile kazanma koşulları araştırılarak, yapılacak keşifte, tarım uzmanı bilirkişi olarak ziraat mühendisine inceleme yaptırılıp, taşınmazın zilyetlikle kazanılabilecek kültür arazisi niteliğinde olup olmadığı belirlenip, bu yolda rapor alınmalı; komşu parsellerin tutanak ve dayanakları getirtilip uygulanarak, bu taşınmazları sınır olarak nasıl nitelendirdikleri araştırılmalı;

varsa, zilyetlik tanıkları taşınmazlar başında dinlenmeli; zilyetliğin ne zaman başladığı, kaç yıl süreyle ne şekilde devam ettiği sorulup, kesin tarih ve olgulara dayalı, açık yanıtlar alınıp; tesbit tarihine kadar davacı yararına zilyetlikle kazanma koşullarının oluşup oluşmadığı belirlenmeli.

3402 sayılı Kanunun 14. maddesi uyarınca, davacı adına aynı çalışma alanı içerisinde kayıtsız ve belgesizden başkaca taşınmaz mal tesbit ya da tescil edilip edilmediği tapu müdürlüğü ve ilgili kadastro müdürlüğü ile hukuk mahkemeleri yazı işleri müdürlüğünden sorulup, aynı Kanunun 3/7/2005 tarihli ve 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu ile değiştirilen 14/2. maddesi hükmü gözetilerek sulu ve susuz olarak kazanılmış toprak miktarı belirlenip, Kanunun getirdiği sınırlamanın aşılıp aşılmadığı saptanmalı,

taşınmazın tapu kaydı dışında kalan bölümleri var ise 6831 sayılı Kanunun 17/2. maddesi kapsamında ... içi açıklık vasfında olup olmayacağı değerlendirilmelidir.

Açıklanan hususlar gözetilmeksizin, eksik inceleme ve yetersiz bilirkişi raporuna dayanılarak yazılı biçimde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırıdır. Kabule göre ise; davacı ... yönünden dava konusu edilen yerin bilirkişi raporlarına ekli krokide gösterilmemesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.