Yargıtay 20. Hukuk Dairesi E.2019/4345 K.2020/383

Taraflar arasındaki davanın yapılan duruşması sonunda kurulan hükmün Yargıtayca incelenmesi davalı Hazine ve dahili davalı ... Yönetimi tarafından istenilmekle, süresinde olduğu anlaşılan temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten sonra dosya incelendi, gereği düşünüldü:

KARAR

Yörede yapılan kadastroda...mevkiinde bulunan 111 ada 51 parsel sayılı 57.179,57 m² yüzölçümündeki taşınmaz, senetsizden 1937 tarih 282 nolu vergi kaydı uygulanarak ve edinme sebebinde taşınmazın 20 seneden beri bilinemeyen bir kişinin zilyetliğinde olduğu, dayanak vergi kaydının bu parsele ait olduğu belirtilip maliki bilinemediğinden bahisle tarla niteliğiyle Hazine adına tesbit ve tescil edilmiştir.

Davacı gerçek kişi 14.09.2010 tarihli dilekçeyle, çekişmeli taşınmazı haricen senetle kendilerinin satın aldığını, yararlarına kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği yoluyla taşınmaz edinme koşullarının oluştuğunu ileri sürerek tapunun iptali ile adına tescilini istemiştir. Mahkemece çekişmeli parselin zilyetlikle edinilemeyecek yerlerden olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş; davacı gerçek kişi tarafından temyiz edilmiştir. Yargıtay 20. Hukuk Dairesinin 06.11.2012 gün ve 2012/9869 E. - 12156 K. sayılı kararıyla yöntemine uygun biçimde orman ve zilyetlik araştırmaları yapılması gereğine değinilerek hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozma kararına uyulduktan sonra yapılan yargılama sonucu davanın kabulü ile dava konusu taşınmazın tapu kaydının iptali ile davacı adına tesciline karar verilmiş, hüküm davalı Hazine ve dahili davalı ... Yönetimi tarafından temyiz edilmiştir.

Dava dilekçesindeki açıklamaya göre dava, genel kadastroda Hazine adına tesbiti itirazsız kesinleşerek tapuya kayıt edilen parselin, tapu kaydının iptali ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayalı olarak tapuya tescili isteminden kaynaklanmaktadır.

Çekişmeli taşınmazın bulunduğu Kirazlıyayla köyünde orman kadastrosu ve 3302 sayılı Kanunla değişik 6831 sayılı Kanunun 2/B uygulaması 31.03.1998 tarihinde ilân edilerek 02.10.1998 tarihinde kesinleşmiştir.

Mahkemece bozmaya uyulmasına rağmen, bozmanın gerekleri tam olarak yerine getirilmediği gibi; çekişmeli taşınmaz hakkında zilyetlikle mal edinme koşullarının gerçekleştiği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiş ise de yapılan inceleme ve araştırma da hüküm kurmaya yeterli değildir.

Şöyle ki, bozma kararından sonra yapılan keşifte dinlenen ziraat bilirkişi “önceleri tarım yapıldığı ancak son yıllarda tarımsal faaliyet yapılmadığı gözlemlenmektedir” tespitinde bulunmuş, orman bilirkişi 1975 tarihli hava fotoğrafında tarımsal faaliyet yapılan yer olduğunu bildirmiş, kadastro tarihinden 15-20 yıl önceki hava fotoğraflarını incelememiş, iade kararı üzerine keşifte dinlenen uzman orman bilirkişi, ziraat bilirkişi ve harita mühendisi bilirkişi müşterek imzalı raporlarında 1991 tarihli hava fotoğrafında hava fotoğrafının net olmamasından dolayı kullanım olup olmadığının değerlendirilemediğini, 1997 tarihli hava

fotoğraflarında, hava fotoğraflarının net olmaması nedeniyle kullanım olduğuna dair bulguya rastlanmadığını bildirmişlerdir. Bu haliyle süre yönünden zilyetlik şartlarının oluşup oluşmadığı hususunda tereddüt oluşmuştur. Ayrıca, davacı eklemeli zilyetliğe dayandıkları halde zilyetliği edindiklerini belirttikleri bayiler yönünden 3402 sayılı Kanunun 14. maddesinde yazılı 40/100 dönüm norm kısıtının aşılıp aşılmadığı da araştırılmamıştır.

O halde, sağlıklı bir sonuca varılabilmesi için; öncelikle dava konusu taşınmazın bulunduğu yöreye ait 1987 ile 2007 tarihleri arasındaki tüm hava fotoğrafları ve bunlardan üretilen memleket haritaları ile varsa belirtilen tarih aralığına ait tüm ortofoto haritaları getirtilerek,

bundan sonra mahallinde önceki keşiflerde görev almayan halen bakanlık ve bağlı birimlerinde görev yapmayan toprak konusunda uzman bir ziraat mühendisi, iki harita - jeodezi ve fotogrametri uzmanı bilirkişi ve bir harita mühendisinden oluşan bilirkişi heyeti, dava sonucunda yararı olmayan elverdiğince yaşlı, yansız mahalli bilirkişiler ve tarafların gösterdiği tanıkların tümü hazır olduğu hâlde taşınmaz başında yeniden keşif yapılmalı, mahalli bilirkişi ve tanıklardan taşınmazın geçmişte ne durumda bulunduğu, ilk olarak ne zaman ve nasıl kullanılmaya başlandığı, kime ait olduğu,

kimden nasıl intikal ettiği, zilyetliğin türü, zilyetliğin terk edilip edilmediği, zilyetliğe konu edilip de zilyetlik terk edilmiş ise ne zaman terk edildiği, maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı, dinlenen mahalli bilirkişi ve tanık beyanlarının çelişmesi hâlinde gerektiğinde yüzleştirme yapılmak suretiyle çelişki giderilmeye çalışılmalı, harita mühendisi bilirkişiden keşfi takibe elverişli, dava konusu taşınmazı komşularıyla birlikte gösterir krokili rapor alınmalı,

getirtilen belgeler dava konusu taşınmazlarla birlikte çevre araziye de uygulanmak suretiyle dava konusu taşınmazların öncesinin bu belgelerde ne şekilde nitelendirildiği belirlenmeli; dosyada bulunan bilirkişi raporlarından uygulama ve araştırmada kullanıldığı anlaşılan 1991 ve 1997 tarihli hava fotoğrafı ile getirtilen hava fotoğrafları ve ortofoto haritalarının ölçekleri kadastro paftası ölçeğine, kadastro paftası ölçeği de bu belgelerin ölçeğine çevrilip çakıştırıldıktan sonra,

çekişmeli taşınmaz komşularıyla birlikte bu harita ve hava fotoğraflarında gösterilmeli, hava fotoğrafları stereoskop aletiyle ve üç boyutlu olarak incelettirilip taşınmazların niteliğinin bu belgelerde ne şekilde görüldüğü, üzerindeki bitki örtüsü, belirtilen tarihlerde kullanım bulunup bulunmadığı, kısmen kullanılan yerlerden ise ne kadarlık kısmının kullanıldığı, tasarruf sınırlarının olup olmadığı, tasarruf sınırları var ise komşu taşınmazların kullanımından kaynaklanıp kaynaklanmadığı, zilyetliğin ne zaman başladığı,

belirli bir süre kullanım olupta zilyetlik terk edilmişse ne zaman terk edildiği belirlenmeli, ziraat mühendisi bilirkişiden taşınmazın toprak yapısı ve niteliğini, zirai durumunu, üzerinde sürdürülen zilyetliğin şekli ve süresini, taşınmazlar üzerindeki bitki örtüsü (özellikle bitkilerin aşı yaşları), zilyetlik terk edilmiş ise ne zamandan beri kullanılmadığını içerir, önceki bilirkişinin esas ve ek bilirkişi raporlarını irdeler şekilde ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı, uzman orman ve jeodezi ve fotogrametri uzmanı bilirkişilerden tüm hava fotoğraflarının stereoskop aletiyle incelenmesi neticesinde taşınmazın sınırlarını ve niteliğini,

belirtilen tarihlerde kullanım bulunup bulunmadığını, tasarruf sınırlarının bulunup bulunmadığını belirtir şekilde rapor alınmalı, davacının zilyetliği edindikleri bayileri yönünden 40/100 dönüm norm kısıtının aşılıp aşılmadığı araştırılmalı, böylece tespit tarihine kadar 3402 sayılı Kadastro Kanununun 14 ve 17. maddelerinde öngörülen koşulların davacı yararına gerçekleşmiş olup olmadığına ilişkin olarak tüm deliller değerlendirilmeli ve sonucuna göre karar verilmelidir.