Yargıtay 20. Hukuk Dairesi E.2019/6023 K.2019/7621

Trafik kazasından kaynaklanan tazminat istemine ilişkin olarak açılan davada.... Ticaret Mahkemelerince ayrı ayrı yetkisizlik kararı verilmesi nedeni ile dosyada son karar bölge adliye mahkemelerinin faaliyete geçmesinden sonra verilmiş ise de iki farklı bölge adliye mahkemesinin yargı çevresinde kalan mahkemelerce karşılıklı olarak yetkisizlik kararı verilmiş olması ve 5235 sayılı Kanunun 36/3. maddesi gereğince bölge adliye mahkemeleri hukuk dairelerinin görevinin yargı çevresi içerisinde bulunan adlî yargı ilk derece hukuk mahkemeleri arasındaki yetki ve görev uyuşmazlıklarını çözmek olduğundan yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:

KARAR

Dava, trafik kazası sonucu oluşan yaralanmadan kaynaklanan tazminat istemine ilişkindir. .... Asliye Ticaret Mahkemesi; dava dilekçesine göre, davacının yerleşim yeri ..... ili olup, davacının ikametgahı esas alındığında yetkili mahkeme ..... Mahkemeleri olmaktadır. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 110. maddesinde düzenlenen yetki kuralına göre; motorlu araç kazalarından dolayı hukukî sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veya şubesi ile sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabilecek olup, poliçeyi düzenleyen acentenin .... ilinde olduğu anlaşılmakla, yetkili mahkemenin .... Mahkemeleri olacağı anlaşılmıştır.

Davanın açılmasında dayanılan hususun, davalı ... şirketinin .... bölge müdürlüğünün bulunması olduğu anlaşılmakla birlikte, bölge müdürlükleri hakkında kanunda açık bir hüküm bulunmadığı, buna göre, bölge müdürlüklerinin ''şube'' gibi değerlendirilmesinin kıyasen mümkün bulunmadığı, bölge müdürlüğünün bulunduğu yerin kanunda düzenlenen şube ve acenteye kıyasla yetkili olarak kabul edilmesinin, Anayasanın 142. maddesinde düzenlenen mahkemelerin görev ve yetkilerinin ancak kanunla düzenleneceğine ilişkin "kanunilik" ilkesine aykırı olacağı anlaşılmaktadır. (....

Bölge Adliye Mahkemesi, 20.04.2018 gün ve 2017/1806 E. - 2018/574 K.) Bir davada birden fazla genel ve özel yetkili mahkeme varsa davacı bu mahkemelerden birinde dava açma hususunda bir seçimlik hakka sahiptir. Davacı, davasını bu genel ve özel yetkili mahkemelerden hiçbirinde açmaz ve yetkisiz bir mahkemede açarsa o zaman seçme hakkı davalı tarafa geçmektedir. (Aynı yönde Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 23/09/2013 gün ve 2013/9042 E. - 2013/12620 K.). Davanın açıldığı .....

Mahkemesi, 2918 sayılı Kanunun 110/2. maddesinde yapılan açık düzenlemede yer verilen mahkemelerden olmadığı gibi HMK'da belirlenen yetkili mahkemelerden birisi de olmadığı gerekçeleri ile yetkisizlik yönünde hüküm kurmuştur.

....Ticaret Mahkemesince somut olayda, kaza .... ilçesinde meydana gelmiş, davacının yerleşim yeri de .....'dur. Ancak, mahkememizce yapılan araştırmada davalı ... şirketinin .... ilinde bölge müdürlüğünün olduğu anlaşılmıştır.

Dolayısıyla davacının birden çok mahkemenin yetkili olduğu ve kesin yetki kuralının bulunmadığı bu davada, davayı davalının bölge müdürlüğünün bulunduğu ..... ilinde açarak yetkili mahkemeyi seçmiş olduğu anlaşılmış olup, davanın .... 5. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerektiği gerekçesi ile yetkisizlik yönünde hüküm kurmuştur.

6100 sayılı HMK'nın genel yetkiyi düzenleyen 6. maddesininin birinci fıkrasına göre; "Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir." Yine aynı Kanunun 16. maddesinde ise, "Haksız fiilden doğan davalarda, haksız fiilin işlendiği veya zararın meydana geldiği yahut gelme ihtimalinin bulunduğu yer ya da zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir." hükmü yer almaktadır.

Diğer taraftan 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 110. maddesi ile ..... Genel Şartlarının C.7. maddesinde ise "Motorlu araç kazalarından dolayı hukukî sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentanın bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi, kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir." ifadesine yer verilmiştir.

Bir davada, birden fazla genel ve özel yetkili mahkeme varsa, davacı bu mahkemelerden birinde dava açmak hususunda bir seçimlik hakka sahiptir. Davacı, davasını bu genel ve özel yetkili mahkemelerden hiçbirinde açmaz ve yetkisiz bir mahkemede açarsa, o zaman şeçme hakkı davalılara geçer.

Somut olayda, kaza .... ilçesinde meydana gelmiştir. Ancak, davalı ... şirketinin .... ilinde bölge müdürlüğünün olduğu anlaşılmıştır. Dolayısıyla davacının birden çok mahkemenin yetkili olduğu ve kesin yetki kuralının bulunmadığı bu davada, davayı davalının bölge müdürlüğünün bulunduğu .... ilinde açarak yetkili mahkemeyi seçmiş olduğu anlaşıldığına göre, davanın .... 5. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.