Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2006/14634 K.2006/13963

Davacı, ilk Bağ-Kur primi kesintisi yapıldığı tarihi takip eden aybaşından itibaren tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tesbitine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.

Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine;

2- Dava, davacının teslim ettiği ürün bedelinden ilk kesintinin yapıldığı tarihi takip eden aybaşından itibaren 2926. Sayılı Yasa'ya tabi tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece davanın ilk kesintinin yapıldığı 11.04.1995 tarihini takip eden aybaşı olan 01.05.1995 itirinden itibaren tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tesbitine karar verilmiştir.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 2926 sayılı Yasa’da 506 sayılı Yasa’nın 79.maddesine koşut geçmiş tarım Bağ-Kur hizmetlerinin tesbitine ilişkin bir düzenleme mevcut değildir. 2926 sayılı Yasa’nın 7. maddesi hükmüne göre, bu yasaya göre sigortalı sayılanlar, sigortalı sayıldıkları tarihten itibaren en geç üç ay içinde Kurum’a başvurarak kayıt ve tescillerini yaptırmak zorundadırlar.

Anılan Yasa’nın 5. maddesi ile 7. madde de belirtilen süre içinde kayıt ve tescillerini yaptırmayan sigortalıların hak ve yükümlülüklerinin kayıt ve tescil edildikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren başlayacağı hükmü getirilmiştir.

2926 sayılı Yasa’nın 2. ve 3. maddeleri kapsamında, kendi nam ve hesabına tarımsal faaliyette bulunanlardan yasanın uygulanma tarihinde 50 yaşını dolduran kadınlarla, 55 yaşını dolduran erkekler dışındakiler bakımından tarım Bağ-Kur sigortalılığı zorunlu sigortalılık niteliğinde bulunmaktadır.Başka bir ifade ile sigortalı olmak hak ve yükümlülüğünden vazgeçip kaçınmak mümkün değildir.

Diğer yandan resen tescil başlığını taşıyan 9.maddeye göre bu yasa kapsamında sigortalı sayılanların sigortalılıklarının başladığı tarihten itibaren 3 ay içinde Kurum’a kayıt ve tescilini yaptırmayanların tescil işlemlerinin Kurum’ca re’sen yapılması gerekmektedir. 2926 sayılı Yasa’nın 36.maddesi kapsamında Kurum’un prim alacaklarını Bakanlar Kurulu Kararı ile ürün bedellerinden tevkifat suretiyle tahsil etmesi mümkündür.

Bu bağlamda 2.madde kapsamına girenlerin belirtilen şekilde prim borçlarının ürün bedellerinden tevkifat suretiyle kesilerek Bağ-Kur’a ödenmesi halinde kayıt ve tescil için kurum’a başvuru olmasa dahi bahse konu biçim de prim ödenmesi suretiyle kayıt ve tescil konusundaki iradelerini ortaya koydukları tartışmasızdır.

Bağ-Kur’un iş bu prim ödenmesine rağmen, sigortalıyı re’sen kayıt ve tescil etmemesi yasanın kendisine yüklediği re’sen tescil mükellefiyetine aykırılık teşkil etmektedir.

2926 sayılı Yasa’nın 10.maddesine göre kayıt ve tescil işlemlerinde Valilik, Kaymakamlık, Özel İdare, Belediye, Muhtarlık ve Nüfus İdareleri kayıtları ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının, kanunla kurulu meslek kuruluşlarının, tarım satış kooperatifler kanununa göre kurulan pancar ekicileri İstihsal Kooperatifleri ile Birliği, T.Şeker Fabrikaları Anonim Şirketi ve tarım kesimine yönelik faaliyette bulunan milli bankaların kayıtlarının esas alınacağı bildirilmiştir.

Bu kayıtların tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışmanın yasal karinesi olduğu ortadadır.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden davacının teslim ettiği ürün bedelinden ilk kesintinin bir önceki yıl ürün bedelinden 11.04.1995 tarihinde yapıldığı 22.06.1996, 22.04.1997, 20.05.2002, 20.05.2003, 24.05.2005 tarihlerinde kesinti yapıldığı, 1998, 2000 yıllarında ekim yaptığı halde ürün bedelinden kesinti yapılmadığı, 1997, 1999, 2003 yıllarında ekim yapmadığı üzerine kayıtlı zirai arazisinin bulunduğu, ziraat odasına ve kooperatife kayıtlı olduğu ancak kayıt tarihlerinin mahkemece araştırılmadığı anlaşılmaktadır.

1479 sayılı Yasa'nın 24. Maddesi ile 2926 sayılı Yasa'nın 2. Maddesinde kanunla veya kanunların verdiği yetkiye dayanılarak kurulan sosyal güvenlik kuruluşları kapsamı dışında kalan ve herhangi bir işverene hizmet akdi ile bağlı olmasının kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanların veya tarımsal faaliyette bulunanların bu kanunlara göre sigortalı sayılacağı bildirilmiştir.Sosyal güvenlik sistemimizde çifte sigortalılığa cevaz verilmemiş olup bir kimsenin aynı anda iki sosyal güvenlik kurumuna tabi sigortalı olması mümkün değildir.

"Çifte sigortalılık" veya "çakışan sigortalılık" olarak adlandırılan böyle bir durumda gerek 1479. sayılı Yasa'nın 24. Maddesi gerekse 2926. Sayılı Yasa'nın 2. Maddesi ve Yargıtay'ın yerleşmiş içtihatları gereğince önceden başlayan kesintisiz olarak devam eden sigortalılık kolundan sonra başka bir sigortalılk kolunun başlaması halinde, önce başlayan ve kesintisiz olarak devam edegelen sigortalılık kolundaki hizmetlere üstünlük tanınması gerekmektedir.

Somut olayda davacının muhtarlık görevi nedeniyle 2108. sayılı Yasa gereğince 25.03.1984 tarihi itibariyle 1479. sayılı Yasa'ya tabi zorunlu sigortalı olarak kayıt ve tescil edildiği ve sigortalılığının 18.04.1999 tarihine kadar kesintisiz olarak devam ettiği görülmektedir. Davacının önceden başlayan zorunlu sigortalılığı 1479. sayılı Yasa'ya tabi sigortalılık olduğundan 1.5.1995-18.4.1999 tarihleri arasında 2926 sayılı Yasa'ya tabii sigortalı sayılması olanaksızdır.

Mahkemece, davacının 1479. sayılı Yasa'ya tabi zorunlu sigortalılığı sona erdikten sonra ilk prim kesintisinin yapıldığı 20.05.2002 tarihini takip eden aybaşı olan 01.06.2002 tarihi ile dava tarihi arasındaki olan sürede sigortalılığın tesbitine karar verilmesi gerekirken çifte sigortalılığa yol açacak şekilde 01.05.1995-18.04.1999 tarihleri arasındaki; ayrıcı prim kesintisinin bulunmadığı 18.04.1999-01.06.2002 tarihleri arasındaki süreye ilişkin istemin kabulüne karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde davalının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.