Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2006/17296 K.2006/15182

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde 01.09.1993- 10.09.1998 tarihleri arasında asgari ücretle çalıştığının tespitine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.

Hükmün, davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

Dava, davalıya ait işyerinde 01.01.1994 ile 11.09.1998 yılları arasında hizmet akdine dayalı olarak geçen, Kuruma kayıt ve tescil edilmeyen hizmetlerin tesbiti istemine ilişkindir. Bu yönüyle davanın yasal dayanağı belirgin olarak, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun 79/10. maddesidir. Anılan madde gereğince çalışmaların tespit ve sigortalı hizmet olarak değerlendirilebilmesi için çalışmaların 506 sayılı Yasanın 2. maddesi anlamında hizmet akdine dayalı olarak geçmesi koşuldur.

Davanın yasal dayanağını oluşturan Sosyal Sigortalar Kanununun 2.maddesine göre, hizmet akdine dayanarak bir veya birkaç işveren tarafından çalıştırılanlar bu Kanuna göre sigortalı sayılırlar.

Hizmet akdinin unsurları; hizmetin belirli veya belirli olmayan bir zaman içinde görülmesi hizmet akdinin konusu olan edimin işverene ait işyerinde yerine getirilmesi, edimin ifasında işverenin denetim ve gözetimi altında bulunması ve edimin ücret karşılığında yapılması ve ücretin zaman esası üzerinden saptanmasıdır. İstisna akdinde ise; bir eserin ücret karşılığında yaratılması asıldır. İstisna akdinde, ücretin tespitinde eser göz önünde tutulur.

İş sahibinin talimat verme yetkisi ise, elde edilecek sonuç içindir. Hâlbuki hizmet akdinde emir ve talimat yetkisi, işçinin çalışma yerinin işe başlangıç ve sona eriş saatinin işverence tespiti biçimindedir. Hizmet akdinin belirleyici ve ayırıcı unsurları "zaman ve bağımlılık" dır. Başka bir anlatımla, "zaman ve bağımlılık" unsurlarını birlikte gerçekleştirecek biçimde çalışmanın varlığı halinde aradaki ilişkinin hizmet akdine dayandığı söz götürmez.

Somut olayda, öncelikle davacı ile davalı işverenlik arasında imzalandığı dosya kapsamından anlaşılan istisna sözleşmeleri dosyaya getirtilerek, davacının TRT. Kurumundaki çalışma biçimi, sözleşmelerde öngörülen işlerde çalışıp çalışmadığı somutlaştırılarak saptanmalıdır. Giderek işyeri kayıtları getirtilip işyeri yetkilileri ile çalışma arkadaşları dinlenmek suretiyle hizmet akdinin yukarıda öngörülen unsurlarının davacı yönünden gerçekleşip gerçekleşmediği hiç bir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenmelidir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın taraflar arasında imzalandığı anlaşılan istisna sözleşmeleri celp edilmeden eksik inceleme ve araştırma ile ve özellikle kendi beyanları dışında davalı işyerinde çalıştıklarına dair delil bulunmayan yetersiz tanık anlatımlarına dayanılarak yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde davalıların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.