Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2006/2181 K.2006/7505

Davacı emekli aylığından kesilen sosyal güvenlik destek hrimi kesintisinin iptaline va kesilen primlerin iadesine, karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir.

Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

Dava, davacıya ödenen yaşlılık aylığından Sosyal güvenlik destek primi kesintisi yapılmasına ilişkin davalı kurum işleminin iptali ile yersiz kesilen 1.500 YTL kesintinin davalı kurumdan istirdadı istemine ilişkindir.

Mahkemece davacının Sosyal Güvenlik destek primi kesintisi yapılmasını gerektirecek bir çalışması tesbit edilmediğinden davalı kurumca kesinti yapılmasına ilişkin işlemin kaldırılmasına, yapılan kesintilerin davalı kurumdan tahsili ile davacıya verilmesine karar verilmiştir.

1479 sayılı yasanın Ek 20. maddesinde bu kanuna göre yaşlılık aylığı bağlananlardan 24 maddenin 1. numaralı bendinde belirtilen çalışmalarına devam edenlerin veya daha sonra çalışmaya başlayanların aylıklarından sosyal güvenlik destek primi kesileceği belirtilmiştir.

Yapılan incelemede davacının Diyarbakır Ticaret Odası kaydının 2.3.1962-7.7.2005, vergi kaydının 18.8.1982-31.12.1990, Eskişehir Ticaret Odası Kaydının 23.5.2000-21.6.2001 tarihleri arasında olduğu, 1.7.1986 tarihinden beri yaşlılık aylığı aldığı, davalı kurumca mesleki faaliyetinin devam etmesi sebebiyle 1.10.1999- 1.8.2005 döneminde çalıştığı kabul edilerek sosyal güvenlik destek primi tahakkuk ettirilerek aylıklardan kesildiği anlaşılmaktadır.

1.4.1972 tarihinde yürürlüğe giren 1479 sayılı Yasa'nın 24. maddesinde zorunlu Bağ-Kur sigortalılığı için esnaf sicili veya kanunla kurulu meslek kuruluşu kaydı aranırken 20.4.1982 tarihinde yürürlüğe giren 2654 sayılı Yasa ile 1479 sayılı Yasa'nın 24. maddesi değiştirilecek zorunlu Bağ-Kur sigortalılığı için gelir vergisi mükellefi olması şartı getirilmiş ancak gelir vergisinden muaf olanlar için meslek kuruluşuna kayıtlı olma yeterli görülmüş, 22.3.1985 tarihinde yürürlüğe giren 3165 sayılı Yasa ile 24. madde değiştirilerek zorunlu Bağ-Kur sigortalılığı için vergi kaydı veya esnaf sicil kaydı veya oda kaydının bulunması yeterli görülmüş,

2.8.2003 tarihinde yürürlüğe giren 4956 sayılı Yasa ile 24. madde değiştirilerek zorunlu Bağ-Kur sigortalılığı için gelir vergisi mükellefi olma şartı getirilmiş ancak gelir vergisinden muaf olanlar için esnaf sicil kaydı ve oda kaydının bir arada bulunması yeterli görülmüştür.

Görüldüğü üzere 1.10.1999-1.8.2005 dönemi yönünden sigortalılık için yasal koşullar oluşmaktadır. Bu durumun aksinin ispatı ise davacının gerçekten hangi tarihte bağımsız çalışmasının sona erdiğinin usulünce yapılacak araştırma sonucunda belirlenmesine bağlıdır. Bunun için işyerinin bağlı bulunduğu muhtarlık ve Belediye, Emniyet ve zabıta marifetiyle araştırma yapılarak bilgi alınması, komşu işyeri sahipleri ve çalışanları tesbit edilerek beyanlarına başvurulması, Eskişehir Ticaret Odası ve Diyarbakır Ticaret Odasından ihtilaf konusu döneme davacının hazirun cetvellerinde adı ve imzasının bulunup bulunmadığı, seçimlere katılıp katılmadığı araştırılmak ve çıkacak sonuca göre tüm deliller bir arada değerlendirilmek suretiyle sonuca ulaşmak gerekir.

Diğer yandan, hüküm fıkrasında verilen karar ile taraflara yükletilen ve bahşedilen vazife ve haklar hiçbir şüphe ve tereddüdü gerektirmeyecek biçimde çok açık olarak yazılmalıdır.

Somut olayda davacı yapılan kesintilerin 1.500 YTL'nın davalı kurumdan istirdadını talep etmiştir. Davacının yaşlılık aylıklarından dava tarihine kadar davalı kurumca kesilen sosyal güvenlik primi miktarı mahkemece araştırılıp tesbit edilmeksizin kesilen aylıkların davalı kurumdan tahsiline karar verilmiş olmasıda HUMK'nun 389. maddesine aykırı olup kabul şekli bakımından hatalı olmuştur.

O halde, davalı kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.