Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2006/5550 K.2007/3048

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde 20.5.1998-20.12.2002 tarihleri arasında geçen ve Kuruma eksik bildirilen çalışmalarının tesbitine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin reddine karar vermiştir.

Hükmün davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

Davacı, davalı işyerinde 20.05.1998-20.12.2002 tarihleri arasında aralıksız çalıştığını ileri sürerek davalı Kuruma eksik bildirilen çalışmaların tespitini istemiştir.

Mahkemece davanın reddine karar verilmiş ise de, bu sonuca eksik araştırma ve inceleme ile varılmıştır.

Yasal dayanağını 506 sayılı Yasa'nın 79/10.maddesinden alan bu tür hizmet tespiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir.

Çalışma olgusu her türlü delille ispatlanabilirse de çalışmanın konusu, sürekli veya kesintili olup olmadığı, başlangıç ve bitiş tarihleri ile alınan ücret konularında tanıkların sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işverenle, işçiyle ve işyeriyle ilişkileri dikkate alınmalı, bazen uzun yılları kapsayan bilgilerin insan hafızasında yıllarca eksiksiz nasıl taşınabileceği düşünülmeli, işyerinin kapsam, kapasite ve niteliği ile bu beyanlar kontrol edilmeli,

talep edilen döneme ait işyeri bordrolarında yer alan ve çalışmaları mümkün olduğunca süreklilik arzeden tanıklar dinlenilmeli, gerektiğinde SSK, mahalli idareler veya zabıta yoluyla tespit edilecek komşu veya yakın işyerlerinde kayıtlı çalışanlarının beyanlarına başvurulmalı,varsa vizite kağıtları, ücret belgeleri gibi kanıtlar da değerlendirilmeli, çalışma olgusu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak şekilde sağlıklı bir biçimde belirlenmeli,

ayrıca bu tür davaların kişilerin sosyal güvenliğine ilişkin olduğu ve kamu düzenini ilgilendirdiği göz önünde tutularak gerektiğinde doğrudan soruşturma genişletilmek suretiyle deliller olabildiğince toplanarak sonuca gidilmelidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2005/21-495-582, 2005/21-409-413, 2004/21-479-578, 2003/21-634-575 ve 1999/21-549-555 sayılı kararları da bu yöndedir.

Diğer yandan davacının 20.05.1998-20.12.2002 tarihleri arasındaki bir kısım çalışmaları işe giriş bildirgeleri ve prim bordroları ile Kuruma bildirilmiştir.

Mahkemece yukarıdaki açıklamalar nazara alınarak ibraz edilen ücret bordrolarında davacının imzası olanlar saptanıp, imzasını içeren aylık ücret bordrolarına geçmiş sürelerin dışındaki sürelerle ilgili olarak istemin reddine, imzalı olmayan aylık ücret bordrolarındaki süreler ile Kuruma hiç bildirilmeyen süreler yönünden de bordro tanıklarının davacıyı doğrulayan beyanlarına başvurularak ve davacının işyerinde geçen çalışmalarının üretime yönelik olmayıp aşçı yamağı olarak geçtiği dikkate alınarak,

işyerinin kapsamı, kapasitesi, niteliği, işyerinin devamlı faaliyette olup olmadığı kuşkuya yer bırakmayacak şekilde Emniyet Müdürlüğü veya Jandarma Komutanlığı, Vergi Dairesi ve Belediye Zabıtası aracılığıyla araştırılıp toplanan deliller birlikte değerlendirilerek ve özellikle hizmet akdinin unsurlarından olan bağımlılık unsurunun bir başka deyişle, çalışmanın işverenin emir ve gözetimi altında hazır beklemek şeklinde geçip geçmediği de tartışılarak sonuca gidilmelidir.

Davacının işyerinde geçen çalışmalarının üretime yönelik olmayıp aşçı yamağı olarak geçtiği dikkate alınarak, işyerinin kapsamı, kapasitesi, niteliği, davacının işinin mahiyeti ve devamlılık arzedip etmediği kuşkuya yer bırakmayacak şekilde Emniyet Müdürlüğü veya Jandarma Komutanlığı, Vergi Dairesi ve Belediye Zabıtası aracılığıyla araştırılmalıdır.

Mevsim şartları da gözetilerek işyerinde mevsimlik çalışma yapılıyorsa işverence SSK’ya verilen dönem bordrolarında kayıtlı ve dinlenmiş tanıkların davacının çalışmasını doğrulayan beyanları da dikkate alınarak hizmet cetvelindeki giriş-çıkış tarihleri arasındaki sürelerde sürekli çalıştığı tespit edilmeli; işyerinde sürekli çalışma yapılıyorsa, diğer bir anlatımla işyeri veya davacının işi, mahiyeti gereği mevsimlik değilse, süreklilik arzediyorsa 20.05.1998-20.12.2002 tarihleri arasındaki sürelerin tümünde kesintisiz çalıştığının tespiti gerekir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın eksik araştırma ve inceleme ile istemin reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde, davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.