Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2006/5825 K.2007/3101

Davacı, davacı işverenler nezdinde 15.05.1993-20.12.2002 tarihleri arası askerlikde geçen süreler haricinde çalıştığının karar tesbitine verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.

Hükmün, davacı ile davalılardan kurum vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre davalı kurum vekilinin tüm davacının ise aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki diğer temyiz itirazlarının reddine.

2-Davacı davalı işyerlerinde 15.05.1993-20.12.2002 tarihleri arasında askerlik dönemi haricinde sürekli çalıştığının tesbitini istemiş, mahkeme 1993-1995-1996-1998 yıllarındaki Kuruma eksik bildirilen günlerin tesbitine, 1998 yılından önceki işten çıkış ile girişler arasındaki dönemlerin hak düşürücü süreden, 1998 yılından sonraki istemin ise ispatlanamadığından reddine karar vermiştir.

Mahkemenin eksik günlerin tesbiti ile giriş bildirgelerindeki imzalara itiraz bulunmadığından 1998 yılından önceki çıkış ile girişler arasındaki dönemlerin hak düşürücü süreden reddine ilişkin verilen karar doğrudur. Ancak 1998 yılından sonraki dönemin ispatlanamadığı gerekçesi ile reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Yasal dayanağını 506 sayılı Yasa'nın 79/10. maddesinden olan bu tür hizmet tesbiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir.

Çalışma olgusu her türlü delille ispatlanabilirse de çalışmanın konusu, sürekli veya kesintili olup olmadığı, başlangıç ve bitiş tarihleri ile alınan ücret konularında tanıkların sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf olduklarını, işverenle işçiyle ve işyeriyle ilişkileri dikkate alınmalı, işyerinin kapsam, kapasite ve niteliği ile bu beyanlar kontrol edilmeli, talep edilen döneme ait işyeri bodrolarında yer alan ve çalışmaları mümkün olduğunca süreklilik arzeden tanıklar dinlenilmeli, gerektiğinde S.S.K.,

mahalli idareler veya zabıta yoluyla tesbit edilecek komşu veya yakın işyerlerinin kayıtlı çalışanlarının beyanlarına başvurulmalı, vizite kağıtları, ücret belgeleri gibi kanıtlarda değerlendirilmeli, çalışma olgusu hiçbir kuşku ve duruksamaya yer bırakmayacak şekilde sağlıklı bir biçimde belirlenmeli ayrıca bu tür davaların kişilerin sosyal güvenliğine ilişkin olduğu ve kamu düzenini ilgilendirdiği gözönünde tutularak gerektiğinde, doğrudan soruşturma genişletilmek suretiyle deliller olabildiğince toplanarak sonuca gidilmelidir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2005/21-495-582, 2005/21-409-413, 2004/21-479-578,2003/21-634-572,1999/21-549-555 sayılı kararları da bu yöndedir.

Mahkemece yukarıdaki açıklamalar nazara alınarak davacının 02.12.1998-20.12.2002 tarihleri arasındaki istemi yönünden 1998-2002 tarihleri arasında işyeri bordrolarında yer alan tanıklar ve gerektiğinde komşu veya yakın işyeri çalışanlarının beyanlarına başvurularak, davacının davalı işyerinde geçen çalışmalarının üretime yönelik olmayıp, traktör şoförü olması sebebiyle taşımacılığa yönelik olduğu dikkate alınarak işyerinin kapsamı, kapasitesi niteliği ve işyerinde çalışan başka şoförlerin bulunup bulunmadığı da araştırılıp toplanan deliller birlikte değerlendirilerek ve özellikle hizmet akdinin unsurlarında olan bağımlılık unsurunun, bir başka deyişle, çalışmanın işverenin emir ve gözetimi altında hazır beklemek şeklinde geçip geçmediği de tartışılarak sonuca gidilmelidir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözönünde bulundurulmaksızın eksik araştırma ve inceleme ile davacının 02.12.1998-20.12.2002 tarihleri arasındaki istemi yönünden yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.