Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2007/1674 K.2007/21343

Davacı, davalılardan işveren ait işyerinde 1.3.1992-10.3.2005 tarihleri arasında geçen sigortalı çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.

Hükmün davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre, davalı işveren ve SSK vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2-Davacı, davalıya ait ....Nolu ticari takside 01.03.1992-10.03.2005 tarihleri arasında kesintisiz 4690 gün hizmet akdiyle çalıştığının tespitini istemiştir.

Mahkemece, davacının davalıya ait ...Nolu ticari takside şoför olarak 23.09.1992-10.03.2005 tarihleri arasında 4487 gün çalıştığının, 25 günlük çalışmasının başka işverene ait 10491.65-35 nolu işyerinden bildirildiğinin kabulüyle davalı Kuruma bildirilmeyen 4462 gün çalışmanın tespitine karar verilmiş ise de; bu sonuç eksik incelemeye dayalı olup usul ve yasaya aykırıdır.

Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Yasa'nın 79/10. maddesi olup yönetmelikle tesbit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurum’ca tesbit edilmeyen sigortalılar, çalışmalarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse bu çalışmaların Kurum’ca dikkate alınacağı belirtilmiştir.

Öte yandan 506 sayılı Yasa’nın 79/10.maddesinde bu tür hizmet tesbiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge ve yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar. Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması halinde somut bilgilere dayanması inandırıcı olmaları koşuluyla bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen komşu işyeri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunlara destekleyen diğer tanıklarla dahi sonuca gitmek mümkündür.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davalı işyerinden davacının çalışmasına ait herhangi bir bildirimin olmadığı, ihtilaf konusu dönemde başka işyerlerinden 10.5.1992-22.09.1992 tarihleri arasında 100 gün, 05.03.1996-31.03.1996 tarihleri arasında da 25 gün bildirimin olduğu, davalı işyerinin Kurum da kaydının bulunmadığı, dönem ve ücret bordrolarının verilmediği görülmektedir.

Gerçekten davacının 31.03.1996 tarihine kadar başka bir işyerinde çalışması olduğundan ve dava 22.03.2005 tarihinde açıldığından 01.04.1996 tarihinden önceki döneme ilişkin tespit istemi hak düşürücü süreye uğramıştır. Ayrıca 01.04.1996 tarihinden sonraki döneme ilişkin olarak da mahkemece açıklanan şekilde fiili çalışmanın varlığının yöntemince araştırma yapılmadan tespit kararı verilmiştir.

Çünkü 10.04.1993 tarihli taşıt tanıtma kartında davacı ile tanık olarak beyanı alınan Ş. K. Sürücü ve davalı B.Y.da taşıt sahibi olarak geçmekte ise de; tanığın ifadesi alınırken ad ve soy adının M.A.K. olarak tespit edildiği, ifadesi hükme dayanak alınan diğer tanığın ise davacıyla birlikte bu işyerinde çalışan, kayıtlara geçmiş kişilerden olmadığı gibi komşu işyeri çalışanı olduğunun da belli olmadığından, tanık sözleri çalışma olgusu yönünden somut olgulara dayanmamakta soyut düzeyde kalmaktadır. Giderek, tanık sözlerinin inandırıcı güç ve nitelikte olduğu söylenemez.

Kaldı ki; davacı 01.03.1992-10.03.2005 tarihleri arasındaki çalışmalarının tespitini istemektedir. 13 yıl gibi uzunca bir süre çalışma inandırıcı ve güçlü delillerle kanıtlanmalıdır.

Yapılacak iş, davacının tesbitini istediği 01.04.1996 tarihinden önceki çalışmalara yönelik istemini hak düşürücü sürenin geçmesi nedeniyle reddetmek, 01.04.1996 tarihinden sonraki döneme ilişkin olarak 10.04.1993 tarihli taşıt tanıtım kartında sürücü olarak gözüken Şükrü Kaymaz’ın ve yine,

zabıta marifetiyle tespit edilecek davalıya ait ...nolu ticari taksinin bağlı olduğu taksi durağında ve komşu taksi durağında ticari taksi işleten diğer işverenler ile bu işyerlerinde çalıştığı tespit edilen kayıtlı işyeri çalışanlarının bu kayıtları celbedilerek çalışmanın niteliği ile gerçek bir çalışma olup olmadığı yönünde yöntemince beyanlarını almak, ...

Nolu ticari taksinin hangi tarihten itibaren ve kimin adına işletildiğini araştırmak, ayrıca davacının işçilik alacaklarına ilişkin İzmir 4. İş Mahkemesi’nin 2005/445 Esas sayılı dava dosyasını da getirterek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde 506 sayılı Yasanın 2, 6, 9 ve 79/8. maddeleri gereğince kanıtladıktan sonra sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

O halde, davalıların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.