Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2008/13713 K.2009/1152

Davacı, 1.6.1992-2.2.1993 tarihleri arasında ve 1.5.1993 tarihinden itibaren tarım ... sigortalısı olduğunun tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün taraf vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı kanuni gerektirici nedenlere göre davalı Kurumun tüm temyiz itirazlarının reddine. 2-Davacının temyiz itirazına gelince; Dava, davacının 17.4.1992-1.9.2003 tarihleri arasında kısa süreli Esnaf ... sigortalılığı dışında 2926 sayılı Yasa'ya göre tarım ... sigortalılığının tespiti istemine ilişkindir. Mahkemece davacının 1.6.1998-31.8.2003 tarihleri arasında tarım ... sigortalısı olduğunun tespitine karar verilmiştir.

DavaNın yasal dayanağını oluşturan 2926 sayılı Yasa’da 506 sayılı Yasa’nın 79.maddesine koşut geçmiş tarım ... hizmetlerinin tesbitine ilişkin bir düzenleme mevcut değildir. 2926 sayılı Yasa’nın 7. maddesi hükmüne göre, bu yasaya göre sigortalı sayılanlar, sigortalı sayıldıkları tarihten itibaren en geç üç ay içinde Kurum’a başvurarak kayıt ve tescillerini yaptırmak zorundadırlar.

Anılan Yasa’nın 5. maddesi ile 7. madde de belirtilen süre içinde kayıt ve tescillerini yaptırmayan sigortalıların hak ve yükümlülüklerinin kayıt ve tescil edildikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren başlayacağı hükmü getirilmiştir.

2926 sayılı Yasa’nın 2. ve 3. maddeleri kapsamında, kendi nam ve hesabına tarımsal faaliyette bulunanlardan yasanın uygulanma tarihinde 58 yaşını dolduran kadınlarla, 60 yaşını dolduran erkekler dışındakiler bakımından tarım ... sigortalılığı zorunlu sigortalılık niteliğinde bulunmaktadır.Başka bir ifade ile sigortalı olmak hak ve yükümlülüğünden vazgeçip kaçınmak mümkün değildir.

Diğer yandan resen tescil başlığını taşıyan 9.maddeye göre bu yasa kapsamında sigortalı sayılanların sigortalılıklarının başladığı tarihten itibaren 3 ay içinde Kurum’a kayıt ve tescilini yaptırmayanların tescil işlemlerinin Kurum’ca re’sen yapılması gerekmektedir. 2926 sayılı Yasa’nın 36.maddesi kapsamında Kurum’un prim alacaklarını Bakanlar Kurulu Kararı ile ürün bedellerinden tevkifat suretiyle tahsil etmesi mümkündür.

Bu bağlamda 2.madde kapsamına girenlerin belirtilen şekilde prim borçlarının ürün bedellerinden tevkifat suretiyle kesilerek ...’a ödenmesi halinde kayıt ve tescil için kurum’a başvuru olmasa dahi bahse konu biçim de prim ödenmesi suretiyle kayıt ve tescil konusundaki iradelerini ortaya koydukları tartışmasızdır. ...’un iş bu prim ödenmesine rağmen, sigortalıyı re’sen kayıt ve tescil etmemesi yasanın kendisine yüklediği re’sen tescil mükellefiyetine aykırılık teşkil etmektedir.

2926 sayılı Yasa’nın 10.maddesine göre kayıt ve tescil işlemlerinde Valilik, Kaymakamlık, Özel İdare, Belediye, Muhtarlık ve Nüfus İdareleri kayıtları ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının, kanunla kurulu meslek kuruluşlarının, tarım satış kooperatifler kanununa göre kurulan ..ekicileri İstihsal Kooperatifleri ile Birliği, T.Şeker Fabrikaları Anonim Şirketi ve tarım kesimine yönelik faaliyette bulunan milli bankaların kayıtlarının esas alınacağı bildirilmiştir.

Bu kayıtların tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışmanın yasal karinesi olduğu ortadadır.

Öte yandan Tarım ... sigortası kapsamında kesintisiz tarımsal faaliyetin bulunduğunun anlaşıldığı hallerde, 1479 sayılı Yasa kapsamındaki kısa süreli çalışmaların 2926 sayılı Yasa kapsamındaki sigortalılığı tümden sona erdirmeyeceği, 2926 sayılı Yasa'nın 36 ve 10.maddesindeki şartlarında gerçekleşmesi halinde 1479 sayılı Yasa kapsamındaki kısa süreli çalışmalar dışında kalan süreler bakımından tarım ... sigortalısı olunduğunun kabulünün gerekeceği, 1479 sayılı Yasa kapsamındaki çalışmaların uzun süreli olduğu hallerde ise, tarımsal faaliyetin kesintiye uğradığının ve ...’lu çalışmanın sona ermesinden sonra,

2926 sayılı Yasa kapsamında sigortalılığın yeniden başlatılabilmesi için, doğrudan prim yatırılması veya aynı yasanın 36.maddesine göre ürün bedelinden tevkifat yapılması yoluyla yeniden kayıt ve tescil yolundaki iradenin ortaya konulması gerektiği Dairemizin giderek Yargıtay’ın yerleşmiş görüşlerindendir.

Yapılan incelemede, davacının Tarım ... sigortalısı olarak 1.10.1990 tarihinde kayıt ve tescilinin olduğu, 17.4.1992-30.5.1992 tarihleri arasında 1479 sayılı Yasa’ya tabi Esnaf ... sigortalılığının bulunması nedeniyle sigortalılığının 17.4.1992 tarihi itibariyle durdurulduğu, 11.8.2003 tarihli dilekçesi ile yeniden 1.9.2003 tarihinde 2926 sayılı Yasa’ya tabi olarak tarım ... sigortalılığının başlatıldığı, tevkifat kesintilerinin 27.7.1994, 8.3.1996, 20.5.1998, 21.6.1999, 20.5.2000, 21.5.2001, 20.5.2002, 11.4.2003 tarihlerinde olduğu,

tarım ...’a 2003, 2004, 2005, 2006, 2007 yıllarında, esnaf ... sigortalısı olarak da 3.12.1992, 25.12.1998 tarihlerinde prim ödediği, ziraat odası kaydının 1.1.1980-devamı, Tarım Kredi Kooperatif kaydının 8.10.2001 ve devamı, Yörükoğlu tarım Kalkınma Kooperatifi kaydının 2.11.1978 ve devamı şeklinde olduğu, 2007 yılında Kadastrodan edinilmiş 28363m² arazisinin olduğu zabıta araştırmasında 25-30 dönüm arazi olduğu, esnaf olarak vergi kaydının 14.4.1989-1.7.1990, 17.4.1992-30.5.1992, 2.2.1993,30,4,1993 tarihleri arasında olduğu görülmüştür.

Mahkemece davacının 1.6.1998-31.8.2003 tarihleri arasında tarım ... sigortalısı olduğuna ilişkin olarak verilen tespit kararı yerinde ise de terkin edildiği 17.4.1992 tarihinden 1.6.1998 tarihine kadar 1479 sayılı Yasa'ya tabi sigortalı olduğu süreler dışında tarımsal faaliyette bulunduğu kanıtlandığı halde mahkemece bu döneme ilişkin istemin reddine karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. Ne var ki, bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden H.U.M.K.’nun 438/7. maddesi uyarınca hüküm bozulmamalı düzeltilerek onanmalıdır.