Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2008/13948 K.2009/13666

Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde 1.6.1998- 30.11.2005 tarihleri arasında çalıtığının tesbitiyle, işçilik alacaklarının yasal faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

Dava, davacının davalıya ait işyerinde 01.06.1998- 30.11.2008 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak sürekli çalıştığı iddiasına dayalı eksik bildirilen günlerin tesbiti ile işçilik alacaklarının davalı işverenden tahsili istemine ilişkindir. Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Gerçekten, davacının, işyerindeki çalışmaları işe giriş bildirgelerine, aylık ve üç aylık bordrolara dayanılarak Kuruma kısmi olarak bildirilmiş ve bildirime uygun olarak da primleri ödenmiştir. Öte yandan işe giriş bildirgesi ve bordrolar davacı çalışmalarının işyerinde kesintili geçtiğinin karinesidir. Karinenin tersinin ise eşdeğerdeki belgelerle kanıtlanması gerektiği söz götürmez.

Bu gibi durumlarda çalışma olgusunu ortaya koyabilecek inandırıcı ve yeterli kanıtlar aranmalı, kamu düzenine dayalı bu tür davalarda hakim, görevi gereği doğrudan soruşturmayı genişleterek sigortalılık koşullarının oluşup oluşmadığını belirlemelidir.

Bu yön, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 16.9.1999 gün 1999/21-510-527, 30.6.1999 gün 1999/21-549-555, 5.2.2003 gün 2003/21-35-64, 15.10.2003 gün 2003/21-634-572, 3.11.2004 gün 2004/21-480-579 ve 2004/21-479-578, 10.11.2004 gün 2004/21-538 ve 1.12.2004 gün 2004/21-629 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır.

Somut olaya gelince; mahkemece açıklanan şekilde fiili çalışmanın varlığının yöntemince araştırılmadan sonuca gidildiği ortadadır. Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasanın 79/10. maddesinde, bu tür hizmet tespiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında; resmi belge veya yazılı delillerin bulunması, sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar.

Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması, salt, bu nedene dayalı istemin reddine neden olmaz. Somut bilgilere dayanması, inandırıcı olmaları koşuluyla, Kuruma bildirilen dönem bordroları, tanıkları veya iş ilişkisini bilen veya bilmesi gereken işverenler tarafından Kuruma bildirilen komşu işyerleri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen kimi diğer kanıtlarla dahi sonuca gitmek mümkündür.

Dava konusu yapılan dönem içinde işe giriş bildirgesinde işveren A.Halim Demirkale imzası ile verilip, 22.03.1999 tarihinden...394 sicil numarası ile Cindi Ataş adına kanun kapsamına alınan işyerinden 19.04.2000-30.06.2001 tarihleri arasında, 20.11.1987 tarihinden...8807 sicil numarası ile Mekki Demirkale adına kanun kapsamına alınan işyerinden02.07.2001-29.02.2004 tarihleri arasında kısmi bildirimlerin, 31.12.2003 tarihinden...2718 sicil numarası ile davalı Arsaş Gıda San.

Tic. Ltd. Şti. adına kanun kapsamına alınan işyerinden 02.03.2004-30.11.2005 tarihleri arasında tam bildirim yapıldığı açıkça bellidir. Bu açıklamalar doğrultusunda tesbit dönemi içinde kısmen bildirim yapan dava dışı işverenlerle davalı işveren arasında nasıl bir organik bağ olduğu ortaya konulmadan sonuca gidilmesi doğru olmamıştır.

Yapılacak iş, öncelikle davacının tesbitini istediği ve eksik incelemeye konu olan 01.06.1998 - 30.11.2005 tarihleri arasında davacı adına bildirimde bulunan 3 işyerinin davacının iddia ettiği gibi aynı kişilere ait olup olmadığı, aynı adreste faaliyet gösterip göstermedikleri, aralarında organik bağ olup olmadığı,

Ticaret Sicil kayıtları ile vergi kayıtları getirilip etraflıca araştırılmalı, işyerinden verilen, işe giriş bildirge imzalarını incelenmeli, işverenden tüm dönemi kapsayan işyeri kayıtları, imzalı ücret bordroları istenmeli, imzalı ücret bordrosu olan dönemlerde imzalı ücret bordrosu kadar, imzalı ücret bordrosu olmayan dönemler için, tüm dönemi kapsayan dönem bordroları ( SGK) SSK il Müdürlüğünden istenmelidir.

Dinlenen tanıklar bu dönemin tamamında işyerinde çalışan kişilerden ise beyanlarını değerlendirmeli, değil ise işverenin kayıtlarına geçmiş bu dönemin tamamında çalışan bordro tanıklarını dinlemeli, bulunamadığında bu dönemler için iş ilişkisini bilen veya bilmesi gereken, işverenler tarafından Kuruma bildirilen komşu işyerleri çalışanları veya işverenleri gibi kişilerin bilgilerine başvurmalıdır.Toplanan deliller değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir.

Davalı işverenin tesbite konu dönemde kısmi bildirim yapılan ...394 sicil numaralı Cindi Ataş işyeri ile ...8807 sicil numaralı Mekki Demirkale işyerinin organik bağı olmadığı, başka bir anlatımla davalı işyerinin bu işyerlerinden bağımsız işyeri olduğu anlaşılırsa, davalı işyerinden davacı çalışmalarının tam olarak bildirildiği göz önüne alınarak tesbit talebinin reddine, davalı işyerindeki çalışmaları nazara alınarak işçilik alacakları konusunda bir karar verilmelidir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde, davalıların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.