Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2008/14249 K.2009/13224

1479 S. ESNAF VE SANATKARLAR VE DİĞER BAĞIMSIZ ÇALIŞANL... [ Madde 24 ]

"İçtihat Metni"

Davacı, 21.02.2006-19.09.2007 tarihleri arasında 1479 sayılı Yasa kapsamında esnaf Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespitiyle, aksi yöndeki kurum işleminin iptaline karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin reddine karar vermiştir.

Hükmün, davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve tetkik hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre, davacının sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2-Davacı, 04.03.2008 tarihli dilekçe ile; 21.02.2006 ile 19.09.2007 tarihleri arasında 1479 sayılı Yasa kapsamında esnaf Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespitini talep etmiştir.

Mahkemece, davacının anılan tarihlerde vergi kaydı ile 1479 sayılı Yasa anlamında esnaf olarak çalışması bulunmadığından davanın reddine karar vermiştir.

01.04.1972 tarihinde yürürlüğe giren, 1479 sayılı Yasa'nın 24. maddesi ilk şekliyle, sigortalılığın oluşumu için, kendi ad ve hesabına bağımsız çalışma olgusunun gerçekleşmesi yanında, ayrıca, kanunla kurulu meslek kuruluşlarına kayıtlı olma koşulunu da aramıştır. Bu kuruluşlara kayıt tarihi ise, sigortalılığın başlangıcı yönünden, yasal karine kabul edilmiştir.

04.05.1979 tarihinde yürürlüğe giren 2229 sayılı Yasa, Bağ-Kur'lu olabilme yönünden, söz konusu 24. maddenin öngördüğü meslek kuruluşlarına kayıtlı olma koşulunu kaldırmış, sadece yasanın temel ilkesi olan kendi ad ve hesabına çalışma koşulunun gerçekleşmesi durumunda, sigortalılığın oluşacağını yeterli görmüştür.

Buna karşın, 20.04.1982 tarihinde yürürlüğe giren 2654 sayılı Yasa, bağımsız çalışanların sigortalı olabilmeleri yönünden vergi yükümlülüğünü öngörmüş, vergiden muaf olanların da kanunla kurulu meslek kuruluşlarına kayıtlı olmaları durumunda yine sigortalı sayılacaklarını kabul etmiştir.

Nihayet, uyuşmazlık konusu dönemde yürürlükte bulunan 22.03.1985 yürürlük tarihli 3165 sayılı Yasa, sigortalılığa karine yönünden vergi kaydının, bu kaydın bulunmaması veya vergiden muaf olunması halinde, esnaf ve sanatkar sicili veya kanunla kurulu meslek kuruluşu kayıtlarının esas alınacağını belirlemiştir.

Davacının şahsi sicil dosyasının incelenmesinden, kuruma verilen giriş bildirgesine istinaden, 22.03.1982 tarihi itibariyle Bağ-Kur sigortalısı olarak kayıt ve tescilinin yapıldığı, sonradan Kurumun 2008 yılındaki işlemi ile vergi kaydı dikkate alınarak sigortalılığın 21.02.2006 tarihinde terkin edildiği, da-vacının 5458 sayılı Yasa'dan yararlanarak 2007 yılında prim ödemelerinin olduğu anlaşılmaktadır.

Davacının 18.08.1998-21.05.1993 ile 19.02.1998-21.02.2006 tarihleri arasında nakliyecilik faaliyetinden dolayı vergi kaydının bulunduğu, ayrıca kurum kayıtlarına 21.09.2007 tarihinde intikal eden sigortalılık belgesi içeriğine göre de seyyar satıcılık faaliyeti nedeni ile 19.09.2007 tarihinde başlayan ve halen devam eden vergi kaydının bulunduğu, Esnaf ve Sanatkar Odası'nda 21.02.1977-05.02.1985 ile 17.04.1998-17.09.2007 tarihleri arasında, esnaf sicil kaydının ise; 15.05.1984-18.09.2007 tarihleri arasında devam ettiği anla-şılmaktadır.

Davacının 22.03.1985-21.06.2006 tarihleri arasında 1479 sayılı Yasa'ya tabi sigortalı olduğu konusunda uyuşmalık yoktur ve dava konusu yapılmamıştır. Uyuşmazlık, dava konusu yapılan 21.02.2006-19.09.2007 tarihleri arasında sigortalılık koşullarının bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.

Mahkemece, toplanan delillerle davacının kamyonunu satması nedeni ile nakliyecilik faaliyetini terk ettiği nazara alınarak kendi nam ve hesabına bağımsız çalışmasının sona erdiği düşüncesi ile davanın reddine karar verilmiş, kurum kayıtlarına 21.09.2007 tarihinde intikal eden sigortalılık belgesi içeriğine göre seyyar satıcılık faaliyeti nedeni ile 19.09.2007 tarihinde başlayan ve halen devam eden vergi kaydının bulunduğu hususu ise araştırılmamıştır.

Yapılacak iş; 19.09.2007 tarihinde yeni başlayan vergi kaydının hangi faaliyet nedeni ile olduğu, ayrıca oda ve esnaf sicil kaydı devam ettiğine göre, davacının uyuşmazlık konusu olan 21.02.2006-19.09.2007 tarihleri arasındaki dönemde kendi nam ve hesabına bağımsız çalışmasının bulunup bulunmadığı araştırılarak sonucuna göre bir karar vermekten ibarettir.

Mahkemece yukarıda açıklanan maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin eksik araştırma ve inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

O halde, davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.