Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2008/14534 K.2009/12694

Davacı, davalı işveren nezdinde 05.10.1995-30.09.2006 tarihleri arası çalıştığı halde eksik gösterilen hizmet sürelerinin tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin reddine karar vermiştir. Hükmün, davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

Davacı, davalıya ait fındık kırım işyerlerinde 05.10.1995-30.09.2006 tarihleri arasında her yılın eylül ayının 1. günü işe başlayıp 1997-2000-2006 yılları dışında Haziran ayının 1.gününe kadar hizmet akdine dayalı olarak çalıştığının tespitini istemiştir. Mahkemece davanın reddine karar verilmiş ise de bu sonuç usul ve yasaya uygun bulunmamıştır.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davalı işverence davacının 01.10.1995, 15.11.1997, 13.10.1999, 06.10.2000, 05.11.2002, 27.09.2003, 11.02.2005, 10.09.2005 tarihli işe giriş bildirgelerinin Kurum verildiği, 01.10.1995-30.06.1997 tarihleri arasında 1995/3 dönem 67 gün, 1996/1 dönem 78 gün, 1997/1 dönem 83 gün, 1996/2 dönem 16 gün.

15.11.1997-30.04.1999 tarihleri arasında 1997/3 dönem 45 gün, 1998/1 dönem 40 gün, 1998/2 dönem 31 gün, 1998/3 dönem 41 gün, 1999/1 dönem 13 gün, 13.10.1999 ile 10.06.2000 tarihleri arasında 1999/3 dönem 65 gün, 2000/2 dönem 40 gün, 06.10.2000 ile 05.01.2001 tarihleri arasında 2000/3 dönem 84 gün, 2001/1 dönem 5 gün, 27.09.2003 ile 30.04.2004 tarihleri arasında 2003/3 dönem 73 gün, 2004/1 dönem 15 gün, 11.02.22005-20.02.2005 tarihleri arasında 2005 yılı 2 ayında 10 gün, 10.09.2005 ile 30.09.2006 tarihleri arasında kesintisiz her ay 30 gün kesintisiz çalışmasının ve 30.09.2006 tarihinde çıkışının bildirildiği,

işverence ücret bordrolarının mahkemeye ibraz edilmediği, dönem bordrolarının bu bildirime uygun olarak tanzim edildiği görülmektedir.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasa'nın 79/10. maddesinde, bu tür hizmet tesbit davasının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında, resmi belge veya yazılı delillerin bulunması, sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olur. Ne var ki bu tür kanıtlar salt bu nedene dayanarak istemin reddine neden olmaz; aksi durumun ispatı olanaklıdır. Somut bilgilere dayanması inandırıcı olmaları koşuluyla, Kuruma bildirilen dönem bordro tanıkları ve komşu işyerinin kayıtlı çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen diğer kanıtlarla dahi sonuca gitmek mümkündür.

Gerçekten, davacının, işyerindeki çalışmaları işe giriş bildirgelerine, aylık ve üç aylık bordrolara dayanılarak Kuruma kısmi olarak bildirilmiş ve bildirime uygun olarak da primleri ödenmiştir. Öte yandan işe giriş bildirgesi ve bordrolar davacı çalışmalarının işyerinde kesintili geçtiğinin karinesidir. Karinenin tersinin ise eşdeğerdeki delillerle kanıtlanması gerektiği söz götürmez.

Bu gibi durumlarda çalışma olgusunu ortaya koyabilecek inandırıcı ve yeterli kanıtlar aranmalı, kamu düzenine dayalı bu tür davalarda hakim, görevi gereği doğrudan soruşturmayı genişleterek sigortalılık koşullarının oluşup oluşmadığını belirlemelidir.

Bu yön, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 16.9.1999 gün 1999/21-510-527, 30.6.1999 gün 1999/21-549-555, 5.2.2003 gün 2003/21-35-64, 15.10.2003 gün 2003/21-634-572, 3.11.2004 gün 2004/21-480-579 ve 2004/21-479-578, 10.11.2004 gün 2004/21-538 ve 1.12.2004 gün 2004/21-629 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır.

Somut olayda davacı, mevsimlik çalıştığını ve çalışmalarının Kuruma eksik bildirildiğini iddia ettiğine göre, Fındık Kırma Fabrikalarının faaliyetleri gereği, büro işleri vs. hariç sadece mevsimlik işçi çalıştırdıkları kabul edilerek fındık kırma işinin yılın hangi ay veya dönemlerinde yapıldığı tespit edilmeden sonuca gidilmesi hatalı olmuştur. Öte yandan davacının kuruma bildirilen çalışmaları yönünden de giriş ve çıkış tarihleri arasında dönem yönünden de çalışmaları eksik bildirilmiştir. Bu nedenle davacının imzalı ücret bordrolarının da bulunmadığı gözetilerek giriş çıkış tarihleri arasındaki dönem yönünden eksik bildirilen sürelerin tespitine karar verilmesi yerine istemin tümden reddine karar verilmesi de isabetsizdir.

Yapılacak iş, çalışıldığı iddia olunan fındık fabrikasının bulunduğu yerin iklim koşullarına göre işin yılın hangi ay veya dönemlerinde yapıldığını uzman kişilere tesbit ettirmek veya meslek kuruluşlarından görüş almak, kuruma bildirilmeyen süreler yönünden de davacı ile aynı dönemde birlikte çalışan ve SSK dönem bordrolarında gösterilen tanıkların beyanları ile birlikte tüm delilleri takdir edip sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yanlış değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.