Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2008/17370 K.2009/272

Davacı, 1.5.1995-dava tarihleri arası tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespitine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.

Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici nedenlere göre davalı Kurumun aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine.

2-Dava, davacının 1.5.1995 ile dava tarihleri arasında 2926 sayılı Yasa'ya göre tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece davacının 1.5.1995-16.3.2006 tarihleri arasında 506 sayılı Kanuna tabi çalışmaları dışında tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespitine karar vermiştir.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 2926 sayılı Yasa’da 506 sayılı Yasa’nın 79.maddesine koşut geçmiş tarım Bağ-Kur hizmetlerinin tesbitine ilişkin bir düzenleme mevcut değildir. 2926 sayılı Yasa’nın 7. maddesi hükmüne göre, bu yasaya göre sigortalı sayılanlar, sigortalı sayıldıkları tarihten itibaren en geç üç ay içinde Kurum’a başvurarak kayıt ve tescillerini yaptırmak zorundadırlar.

Anılan Yasa’nın 5. maddesi ile 7. madde de belirtilen süre içinde kayıt ve tescillerini yaptırmayan sigortalıların hak ve yükümlülüklerinin kayıt ve tescil ediLdikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren başlayacağı hükmü getirilmiştir.

2926 sayılı Yasa’nın 2. ve 3. maddeleri kapsamında, kendi nam ve hesabına tarımsal faaliyette bulunanlardan yasanın uygulanma tarihinde 58 yaşını dolduran kadınlarla, 60 yaşını dolduran erkekler dışındakiler bakımından tarım Bağ-Kur sigortalılığı zorunlu sigortalılık niteliğinde bulunmaktadır.Başka bir ifade ile sigortalı olmak hak ve yükümlülüğünden vazgeçip kaçınmak mümkün değildir.

Diğer yandan resen tescil başlığını taşıyan 9.maddeye göre bu yasa kapsamında sigortalı sayılanların sigortalılıklarının başladığı tarihten itibaren 3 ay içinde Kurum’a kayıt ve tescilini yaptırmayanların tescil işlemlerinin Kurum’ca re’sen yapılması gerekmektedir. 2926 sayılı Yasa’nın 36.maddesi kapsamında Kurum’un prim alacaklarını Bakanlar Kurulu Kararı ile ürün bedellerinden tevkifat suretiyle tahsil etmesi mümkündür.

Bu bağlamda 2.madde kapsamına girenlerin belirtilen şekilde prim borçlarının ürün bedellerinden tevkifat suretiyle kesilerek Bağ-Kur’a ödenmesi halinde kayıt ve tescil için kurum’a başvuru olmasa dahi bahse konu biçim de prim ödenmesi suretiyle kayıt ve tescil konusundaki iradelerini ortaya koydukları tartışmasızdır.

Bağ-Kur’un iş bu prim ödenmesine rağmen, sigortalıyı re’sen kayıt ve tescil etmemesi yasanın kendisine yüklediği re’sen tescil mükellefiyetine aykırılık teşkil etmektedir. 2926 sayılı Yasa’nın 10.maddesine göre kayıt ve tescil işlemlerinde Valilik, Kaymakamlık, Özel İdare, Belediye, Muhtarlık ve Nüfus İdareleri kayıtları ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının, kanunla kurulu meslek kuruluşlarının, tarım satış kooperatifler kanununa göre kurulan pancar ekicileri İstihsal Kooperatifleri ile Birliği, T.Şeker Fabrikaları Anonim Şirketi ve tarım kesimine yönelik faaliyette bulunan milli bankaların kayıtlarının esas alınacağı bildirilmiştir. Bu kayıtların tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışmanın yasal karinesi olduğu ortadadır.

Yapılan incelemede davacının sattığı ürün bedelinden ilk prim kesintisinin 14.4.1995 tarihinde yapıldığı, başkaca bir prim kesintisi olmadığı, Çamaş Fındık Tarım Kredi Kooperatifine ortak olarak kayıtlı olduğu ancak başlanğıç tarihlerinin belirtilmediği, 1973 tarihinde alınan 3676m²’lik hisseli tapu kaydının bulunduğu, muhtarlık beyanına göre 20 dönüm arazisinin olduğu, 1988 yılından beri çiftçilik yaptığı, ziraat odası kaydının 5.4.2004-16.3.2006 tarihleri arasında olduğu, 506 sayılı Kanuna tabi 21.11.2000 – 4.1.2001 tarihleri arasında 42 günlük zorunlu sigortalı çalışmalarının bulunduğu görülmektedir.

Mahkemece tesis edilen sigortalılık başlangıcının 1.5.1995 tarihi olduğunun ve davacının 1.5.1995-31.12.1995 tarihleri arasında tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespitine ilişkin olarak verilen karar doğru ise de, prim kesintisinin bulunmadığı 1.1.1996-16.3.2006 tarihleri arasındaki döneme ilişkin istemin kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Yapılacak iş; davacıya 1.1.1996-16.3.2006 tarihleri arasındaki dönemde varsa ürün sattığı kurum, kuruluş ve kişilerin isimlerini açıklattırmak bu kurum, kuruluş ve kişilerden ürün bedellerinden, prim kesintisi yapılıp yapılmadığını sormak yapılmış ise belgelerini getirttirmek, 2926 sayılı Kanunun 10. maddesinde belirtildiği üzere Çamaş Fındık Tarım Satış Kooperatifi kaydının başlangıç ve bitiş tarihleriyle birlikte araştırmak, ve tüm delilleri birlikte değerlendirerek karar vermekten ibarettir.

Mahkemece yukarıda belirtilen maddi ve hukuki olgular dikkate alınmaksızın eksik inceleme ve araştırma sonucu davacının 1.1.1996-16.3.2006 tarihleri arasında tarım Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespitine karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.