Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2008/18521 K.2009/10457

Davacı, murisinin iş kazası sonucu malüliyetinden doğan maddi ve manevi tazminatın ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.

Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir.

Hükmün, taraf vekilleri tarafından temyiz edilmesi davalılardan ... Kauçuk Yedek Parça Mak. Kalıp San. Tic. A.Ş. vekilince duruşma talep edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan ve temyiz konusu hükme ilişkin dava, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 438. maddesinde sayılı ve sınırlı olarak gösterilen hallerden hiçbirine uymadığından Yargıtay incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasına ilişkin isteğin reddine karar verildikten sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

1-Dava iş kazası sonucu ölen sigortalının hak sahiplerinin maddi ve manevi zararlarının giderilmesi istemine ilişkindir. Mahkemece istemin kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Somut olayda öncelikle çözümlenmesi gereken sorun davalılar ... Kauçuk Yedek Parça Makine Kalıp Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile Elmin Mühendislik Müşavirlik İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd.Şti. arasındaki hukuki ilişkinin işveren-aracı yada üst alt işveren biçiminde olup olmadığıdır.

1475 sayılı İ.K.’nun 1/son ve 506 sayılı Kanunun 87/2. maddeleri gereğince aracıdan söz edebilmek için öncelikle üst işveren ve bunun tarafından ortaya konulan bir iş olmalı ve görülmekte olan bu işin bölüm ve eklentilerinden bir iş alt işverene devir edilmelidir.

Taraflar arasında düzenlenen 03.01.2005 tarihli sözleşmeye göre,tedarikçi Elmin Mühendislik Müşavirlik İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd.Şti. sipariş formları ile belirtilen işleri belirtilen tarihlerde ve eklerine uygun olarak gerçekleştirip sipariş formlarında belirtilen tarihlerde tamamlamayı, işveren Aktaş Hava Süspansiyon Sistemleri San.ve Tic. A.Ş.grubu içinde yer alan ...

Kauçuk Yedek Parça Makine Kalıp Sanayi ve Ticaret A.Ş. ise tedarikçiye işleri tam ve zamanında tamamlaması kaydıyla kararlaştırılan ücreti ödemeyi kabul ve taahhüt etmiştir.Sipariş formuna göre ise elektrik tesisatının montajı işinin tedarikçiye verildiği, sözleşmenin kapsamına göre işin anahtar teslimi olduğu açıktır. Taraflar arasındaki hukuki ilişkinin mahiyetine göre ...

Kauçuk Yedek Parça Makine Kalıp Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin işverenlik sıfatı ortadan kalktığından aralarındaki ilişkiyi üst-alt işveren olarak değerlendirmek mümkün değildir. Bunun sonucunda da İş Kanununun 1/son maddesi gereğince hüküm altına alınacak tazminattan üst işveren konumunda olmayan ... Kauçuk Yedek Parça Makine Kalıp Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin sorumlu tutulması mümkün olmadığından ve iş anahtar teslimi verildiğinden davalı ...

Kauçuk Yedek Parça Makine Kalıp Sanayi ve Ticaret A.Ş.’ne yönelik davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırıdır.

2-Öte yandan,Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanmayan zararın ödetilmesine ilişkin davalarda (tazminat davaları) öncelikle haksız zenginleşmeyi ve mükerrer ödemeyi önlemek için Kurum tarafından hak sahiplerine bağlanan gelirin peşin sermaye değerinin tazminattan düşülmesi gerektiği Yargıtay’ın oturmuş ve yerleşmiş görüşlerindendir.

Sigortalının ölüm tarihinde yürürlükte bulunan 506 sayılı Yasa'nın 12. maddesinde sigortalının iş kazası sonucu ölümü halinde hak sahiplerine gelir bağlanacağı, bildirilmiş 506 sayılı Yasa'nın 24. maddesinde " geçimi sigortalı tarafından sağlandığı belgelenen ana ve babasına" ibareleri 29.7.2003 tarihli 06.08.2003 tarihinde yürürlüğe giren 4958 sayılı Yasa'nın 35. maddesi ile değiştirilerek " sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi çalışmayan veya 2022 sayılı Yasa'ya göre bağlanan aylık hariç olmak üzere bunlardan her ne ad altında olursa olsun gelir veya aylık almayan ana ve babasına" ibareleri getirilmiştir.

Bu tür yasaların yürürlüğe girmeleri ile birlikte derhal tesirini husule getireceği tartışmasızdır. Bu gibi durumlarda kanunların geriye yürümesi değil ani etkisi söz konusudur.

H.G.K.'nun 06.04.2005 tarihli, 2005-10-183 Esas, 2005-241 Karar nolu kararıda bu yöndedir.Bu durumda aylık bağlama hakkını doğuran olayın sözü edilen yasa değişikliği olduğu gözetilerek şartlar oluşuyor ise ölüm tarihi yasanın yürürlüğe girdiği tarihten sonra ise aylığın ölüm tarihini takip eden aybaşından, ölüm tarihi yasanın yürürlüğe girdiği tarihten önce ise aylığa 01.09.2003 tarihinden itibaren hak kazanılacağının kabulü gerekir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; Sosyal Güvenlik Kurumunca yapılan tahkikat sonucunda olayın iş kazası olarak kabul edildiği ancak davacılardan baba ...’e SSK’dan yaşlılık aylığı aldığı için Sosyal Güvenlik Kurumunca gelir bağlanmadığı anlaşılmaktadır.Hal böyle olunca,davacı baba yönünden maddi tazminat isteminin reddine karar vermek gerekirken maddi tazminata karar verilmesi hatalı olmuştur.

3-Kabule göre de,davacıların murisinin iş kazası sonucu ölümüne neden olan olayda sigortalının %20, davalı işverenlerin toplam %80 oranında kusurlu olduğu anlaşıldığından davacılar yararına takdir edilen manevi tazminatın az tutulması ve davacıların manevi tazminat için olay tarihinden itibaren faiz talebi olduğu halde faiz talebi hakkında olumlu veya olumsuz bir karar verilmemesi de doğru değildir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde tarafların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.