Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2008/19136 K.2009/16145

Davacı, 1.2.2004 tarihinde geçirmiş olduğu kazanın iş kazası olduğunun tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün davalılardan Anadolu Cam San.A.Ş. vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı kanuni gerektirici nedenlere göre davalı ... Sanayi Anonim Şirketinin sair temyiz itirazlarının reddine

2-Dava, davacının davalı işverenin işçisi olarak 01.02.2004 tarihinde Rusya da cam fabrikasında çalışırken geçirmiş olduğu kazanın iş kazası olduğunun tesbitini istemine ilişkindir.

Mahkemece, Sosyal Güvenlik Kurumuna yönelik davanın reddine, davalı işveren yönünden kabulü ile, 01.02.2004 tarihinde Rusya da meydana gelen olayın iş kazası olduğunun tespitine, karar vermiştir

Davacının davalı işverenin işçisi oyarak Rusya da bulunan cam fabrikasında çalışırken 01.02.2004 tarihinde geçirmiş olduğu kazanın davalı işveren yönünden “iş kazası” olduğu tartışmasızdır. Uyuşmazlık olayın, Sosyal Güvenlik Kurumu yönünden 506 sayılı Yasa'nın 11. maddesine göre “iş kazası” sayılıp sayılmayacağı noktasında toplanmaktadır.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacının 19.01.2004 tarihinde davalı ....AŞ ünvanlı işyerinde işe girdiğine dair imzalı işe giriş bildirgesinin Kuruma verildiği, 29.01.2008 tarihli Sosyal Güvenlik Kurumu Müfettişi raporunda; ‘İşyeri ile Kurum arasında topluluk sigortası anlaşması yapılmadığı, davacının Rusya daki iş için işe alındığı, şirket merkezinde görev yapmadığı tesbit edilerek, davacının 506 sayılı Yasa'nın 2. maddesi kapsamında sigortalı olmadığı gerekçesiyle olayın iş kazası olmadığı yönünde görüş bildirildiği,

mahkemece dinlenen bordro tanıklarının davacıyı doğruladıkları,işverence Sosyal Güvenlik Kurumuna yazılan 31.08.2006 tarihli yazıda, davacının 19.01.2004 tarihinde işe başladığının,Rusyadaki fabrikada teknik incelemelerde bulunmak üzere gönderildiğinin belirtildiği,davacı ile işveren arasında Rusyada bulunan fabrikada çalışılacağına dair yapılmış bir sözleşmenin dosya arasında bulunmadığı görülmüştür.

Uyuşmazlığın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasa'nın 7. maddesinde, " İşveren tarafından geçici görevle yabancı ülkelere gönderilen sigortalıların bu kanunda yazılı hak ve yükümleri bu görevi yaptıkları sürece devam edeceği bildirilmiştir.

Kamu hukuku alanına giren sosyal güvenlik hukukunun hizmet akdiyle çalışanlar yönünden başlıca kaynağını oluşturan 506 sayılı Yasa Sosyal Sigortalar Kurumu’na yükümlülükler getiren bir sosyal güvenlik sözleşmesi veya topluluk sigortası bulunmadığı takdirde kural olarak Türk Milli sınırları içerisinde ve Türkiye’de tescilli işyerleri ve işverenler ile yasa kapsamındaki işçiler için uygulanabilir. Başka bir anlatımla, 506 sayılı Yasa'nın uygulama alanı devletin hükümranlık sahası ile sınırlı olup, ülke sınırları dışında uygulanamaz.506 sayılı Yasa'nın ülke dışında meydana gelen sigorta olaylarında uygulanabilmesi Sosyal Sigortalar Kurumu’na yükümlülükler getiren sosyal güvenlik sözleşmesi veya kısa vadeli sigorta kollarını da kapsayan topluluk sigortaları bulunması halinde mümkün olabilir.

Somut olayda, davacının davalı işverene ait Türkiye de bulunan işyerinde işe girdiğine dair işe giriş bildirgesinin Kuruma verilmiş olması,Rusyadaki fabrikada teknik incelemelerde bulunmak üzere gönderildiğinin işverence bildirilmesi karşısında davacının Rusyadaki işyerine geçici görevle gönderildiğinin ve davacıyı zararlandırıcı olayın 506 sayılı Yasa kapsamında bir iş kazası olduğunun kabulü gerekir. Sosyal Güvenlik Kurumuna yönelik davanın kabulü ile olayın, 506 sayılı Yasa'nın ll.maddesi kapsamında iş kazası olduğunun kabulü gerekirken Sosyal Güvenlik Kurumuna yönelik davanın reddine karar verilmiş olması hatalı olmuştur.

Mahkemece, yukarıda belirtilen maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin yazılı şekilde karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, bu olgu davalı işvereninde hak alanını ilgilendirdiğinden ve sosyal güvenlik hakkı kamu düzenine ilişkin olduğundan davalı işverenin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.