Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2008/20181 K.2010/398

Davacı,1479 sayılı Yasa'ya tabi emekliliğe esas basamağın 16.basamak olduğu maaş ödemesinin bunun üzeinden yapılması Gerektiğinin tesbitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir. Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

Dava, davacının 1479 sayılı Yasa'ya tabi ... sigortalı olarak emekliliğe esas basamağının 16. basamak olduğu emekli aylığının 16. basamak üzerinden ödenmesi gerektiğinin tespiti istemine ilişkindir.

Mahkeme, davacının ...'a bağlı emeklilik basamağının 16. basamak olduğunun ve emekli maaşının 16. basamak üzerinden ödenmesi gerektiğinin tespitine karar vermiştir.

Dosyadaki bilgi ve belgelerden, davacının 28.11.2005 tarihinde yurt dışında 17.3.1976-9.7.2004 tarihleri arasında ev hanımı olarak geçen 20 yıllık süreyi 3201 sayılı Yasa gereğince borçlanma talebinde bulunduğu, 7200 günlük süreye tekabül eden borcunu günlük 2 Dolar üzerinden 13.8.2004 tarihinde ödediği, Kurumca sigortalılık başlangıç tarihinin 13.8.1984 tarihi olarak belirlendiği 18.8.2004 tarihinde Kurum kayıtlarına giren dilekçe ile yaşlılık aylığı bağlanma talebinde bulunduğu anlaşılmaktadır.

3201 sayılı Yasa'nın 3. maddesinde yurt dışında bulunan ev kadınlarının ...'a yazılı olarak müracaat etmek suretiyle borçlanabilecekleri, 4.maddesinde Sosyal Güvenlik Kuruluşlarınca döviz ile değerlendirilecek sürelerin her bir günü için tahakkuk ettirilecek prim, kesenek ve karşılık borcu tutarının bir dolar olduğu, dövizin cinsi ve miktarının Bakanlar Kurulu kararı ile değiştirilebileceği, 5/3. maddesinde, sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi hizmeti bulunmayan istek sahiplerinin sigortalılıklarının başlangıç tarihinin, borçlarını tamamen ödedikleri tarihten borçlanılan gün sayısı kadar geriye götürülen tarih olduğu bildirilmiştir.

Uyuşmazlık borçlanma süresine ilişkin pirimleri talep tarihindeki basamak ve prim tutarları üzerinden değil,3201 sayılı Yasa gereğince her bir gün için Bakanlar Kurulunca belirlenen döviz üzerinden ödeyen davacının basamak intibakının ne şekilde yapılacağı ve yaşlılık aylığının hangi basamak esas alınarak hesaplanacağı noktasındadır.

Davacının tahsis dosyasında bulunan ... Genel Müdürlüğünce Kütahya ...

İl Müdürlüğüne yazılan 1.12.2004 tarihli yazıda "Kurumda hizmeti bulunmayan ev kadınlarının yurt dışında geçen sürelerini 3201 sayılı Yasa uyarınca borçlanmaları halinde önceden basamak intibaklarının 6.basamağa kadar her yıla bir basamak,6.ile 12.basamak arasında her yıla iki basamak verilmek suretiyle en yüksek basamak olan 12.basamağa kadar yapılabildiği,1479 sayılı Yasa'nın 51.maddesinin 4956 sayılı Yasa ile değiştirildiği,artık borçlanılan sürenin diğer sosyal güvenlik kurumlarında geçirdiği süre gibi dikkate alınarak basamak intibakının yapılması gerektiği,ancak Bilgi İşlem Dairesince bu değişiklik proğramının bilgisayar ortamında

hemen yapılmasının mümkün olmadığı sigortalıların mağdur olmaması için yeni proğram yapılıncaya kadar aylık bağlama işleminin eski uygulamaya göre yapılmasının gerektiği"bildirilmiş,yine ...

Genel Müdürlüğünce Tüm İl Müdürlüklerine gönderilen 15.12.2004 tarihli yazıda ise 3201 sayılı Yasa'ya göre borçlanma yapan ve yaşlılık aylığı bağlanan sigortalılardan borçlanma yapılırken sağlık primi alınmamış olması nedeniyle aylıklarından da sağlık pirimi kesilmemesi ,kesinti yapılmış ise iade edilmesi ve aylık bağlama basamaklarının"12" olarak girilmesi gerektiği bildirilmiştir.

Davacının borçlanma bedelini ödediği tarihte yürürlükte bulunan 1479 sayılı Yasa'nın 50.maddesinde bu Kanuna göre sigortalıların ödeyecekleri primler ve bağlanacak aylıkların hesabında, yirmi dört basamaklı gelir tablosunun uygulanacağı, 51.maddesinde sigortalının bu Kanuna göre sigortalılığın başladığı tarihte 50.madde de belirtilen aylık gelir basamaklarının ilk on iki basamağından dilediğini seçeceği, basamak seçiminin yazılı olarak bildirilmemiş olmasına karşın prim ve kesenek yatırılmış olması ve diğer hallerde hangi basamağın seçilmiş sayılacağı ve bu madde hükmü ile ilgili diğer işlemlerin bir yönetmelikle düzenleneceği,

52.maddesinde ise sigortalının bu Kanuna göre seçtiği, intibak ettirildiği veya yükseltildiği ilk oniki basamakta bekleme süresinin bir yıl, onüçüncü basamaktan itibaren her bir basamakta bekleme süresinin iki yıl olduğu, ilk onbir basamakta sıra itibariyle basamak yükseltilmesinin prim ödemeye ve talebe bakılmaksızın Kurumca yapılacağı, onikinci basamaktan itibaren basamak yükseltilmesi için, sigortalının yazılı talepte bulunması ve talep tarihinden önceki ayın sonu itibariyle prim ve diğer borçlarını ödemiş olmasının şart olduğu,

sigortalıların Kurumca yükseltildikleri tarihten veya yazılı talepte bulundukları tarihi takip eden aybaşından itibaren, basamak yükseltme farkı ile yükseltildikleri basamak üzerinden primlerini ödeyecekleri, 50.maddesinde bu Kanuna göre sigortalıların ödeyecekleri primler ve bağlanacak aylıkların hesabında 24 basamaklı gelir tablosunun uygulanacağı bildirilmiştir.

25.8.1999 tarihli 4447 sayılı Yasanın 1.1.2000 tarihinde yürürlüğe giren 39 maddesi ile eklenen 1479 sayılı Yasanın geçici 11 maddesinde; “Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce sigortalı olanlara bağlanacak yaşlılık aylığı; a)Sigortalının, aylık başlangıç tarihindeki toplam sigortalılık süresi esas alınarak, bu Kanunun yürürlük tarihinden önce bulunduğu gelir basamağının aylık başlangıç tarihinde yürürlükte bulunan gelir tablosundaki değeri üzerinden, bu Kanunun yürürlük tarihinden önceki hükümlere göre hesaplanan aylığının, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadar geçen sigortalılık süresinin toplam sigortalılık süresine orantılı olarak hesaplanan tutarı ile,

b) Sigortalının, bu Kanunun yürürlük tarihi ile aylık başlangıç tarihi arasında aylar itibariyle prim ödediği gelir basamaklarının bu basamaklardaki prim ödeme süreleri de dikkate alınarak, aylık başlangıç tarihinde yürürlükte bulunan gelir basamakları üzerinden hesaplanacak ağırlıklı ortalamasının, aylık başlangıç tarihindeki toplam sigortalılık süresi esas alınmak suretiyle bu Kanunun 36 ncı maddesinin ikinci fıkrasına göre bulunacak aylık bağlama oranı üzerinden hesaplanan aylığın, bu Kanunun yürürlük tarihinden sonra geçen sigortalılık süresinin toplam sigortalılık süresine orantılı olarak hesaplanan tutarı, toplamıdır.

Bu şekilde hesaplanan aylık, bu Kanunun 36 ncı maddesinin üçüncü fıkrasına göre artırılır.

İkinci fıkraya göre bağlanacak aylık, sigortalının aylık başlangıç tarihindeki toplam sigortalılık süresi esas alınarak, bu Kanunun yürürlük tarihinden önce bulunduğu gelir basamağı üzerinden bu Kanunun yürürlük tarihinden önceki hükümlere göre hesaplanan aylığının, bu Kanunun yürürlük tarihi ile aylık başlangıç tarihi arasında geçen takvim yılları için, her yılın Aralık ayına göre Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından açıklanan en son temel yıllı kentsel yerler tüketici fiyatları indeksindeki değişim oranı kadar artırılmış tutarından az olamayacağı” hükmü öngörülmüştür.

Hal böyle olunca 5510 sayılı Yasa'nın yürürlüğe girmesinden önce 8.5.1985 tarihli ve 3201 sayılı Yasa gereğince ev kadını olarak geçen süreler yönünden yurt dışı hizmet borçlanması yapan sigortalıların Kuruma borçlandıkları süreler 1479 sayılı Yasa’nın 4956 sayılı Yasa ile değişik 51.maddesinin ikinci fıkrasına göre diğer sosyal güvenlik kuruluşlarında geçirdiği süre gibi dikkate alınarak 52.maddesinde öngörülen basamak yükseltme esasları çerçevesinde l2.basamakta dahil olmak üzere basamak intibakının gerçekleştirilmesi gerekmekte,

3201 sayılı Kanuna göre her bir gün karşılığı ödenecek borçlanma tutarının 50.maddede belirtilen basamaklar ile irtibatlandırılarak borçlanma karşılığı ödenen prim miktarının karşılığı olan basamağın 36. ve geçici 11.maddesine göre aylık hesaplanmasında dikkate alınması gerektiğinden bu sigortalıların l2. basamaktan sonra intibak ettirildikleri basamaklar borçlanma tutarının yatırıldığı tarihteki Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden hesaplanan Yeni Türk Lirası cinsinden 1 günlük borçlanma tutarının 30 gün ile çarpılması suretiyle bulunan 1 aylık prim karşılığı borçlanma tutarı,aynı tarihteki 1479 sayılı Yasanın 50. maddesine göre

oluşturulmuş prim tablosundaki (bu kanundan yararlanmak suretiyle tarafına aylık bağlanmış sigortalılara sağlık yardımı yapılmadığından sağlık sigortası primi hariç) en yakın tutarın karşılığı olan basamağı geçemeyecek şekilde tespit edilmelidir.

Mahkemece hükme esas alınan 5.8.2008 tarihli bilirkişi raporunda ise yukarıda açıklanan hususlar gözetilerek düzenlenmediği giderek hükme dayanak alınacak yeterlilikte olmadığı görülmektedir. Yapılacak iş; yukarıda açıklandığı şekilde uzman bir bilirkişiden yeniden rapor alınarak çıkacak sonuca göre bir karar vermektir. Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular gözönünde bulundurulmaksızın hatalı bilirkişi raporu esas alınmak suretiyle, yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde, davalı Kurumun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.