Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2008/20251 K.2009/2383

Davacı, 01.04.1994-01.03.2005 tarihleri arasında tarım ... sigortalısı olduğunun tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme bozmaya uyarak ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün, davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

1-Dosyadaki yazılara, hükmün dayandığı kanuni gerektirici nedenlere, kararın bozmaya uygun olmasına göre davalı Kurumun aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki diğer temyiz itirazlarının reddine,

2-Dava, davacının 01.04.1994 tarihinde başlayan sigortalılığının davalı Kurumca 15.04.2002 tarihi itibariyle terkin edilmesine ilişkin işleminin iptali ile sigortalılığının 01.03.2005 tarihine kadar devam ettiğinin tesbiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, davacının 01.05.2002-01.03.2005 tarihleri arasında tarım ... sigortalısı olduğunun tespitine, Dairemizin 08.05.2008 günlü bozma kararına uyularak Balıkesir İş Mahkemesinin 22.06.2005 tarihli Yargıtayca onanmak suretiyle kesinleşen kararı ile davacının 01.04.1994-15.04.2002 tarihleri arasında tarım ... sigortalısı olduğuna karar verildiğinden hukuki yarar bulunmadığındanbu döneme ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden davacının Balıkesir İş Mahkemesinin 2004/1076 Esas nolu dosyada görülen davada 1994 yılı ile dava tarihi olan 15.12.2004 tarihleri arasında tarım ... sigortalısı olduğunun tespitini talep ettiği, mahkemece davacının 01.04.1994-15.04.2002 tarihleri arasında tarım ... sigortalısı olduğunun tespitine, fazla istemin reddine ilişkin olarak verilen kararın davacı tarafça temyiz edilmediği,

davalı Kurumun temyizi üzerine Dairemizce onanmak suretiyle kesinleştiği, davacının bu dava ile 15.04.2002-01.03.2005 tarihleri arasında tarım ... sigortalısı olduğunun tespitini istemesi üzerine mahkemece davanın kesin hüküm nedeniyle reddine karar verilmesi ve kararın davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairemiz'ce 08.05.2008 tarihli kararı ile "Mahkemenin 2004/1076 Esas nolu dosyasında davacının 01.04.1994-15.04.2002 tarihleri arasında tarım ... sigortalısı olduğunun tespitine karar verildiğinden bu dönemle ilgili tespit kararı verilmesinde hukuki yarar bulunmadığı,

yine o davada 15.04.2002-15.12.2004 tarihleri arasındaki döneme ilişkin istem reddedilip kesinleştiğinden bu döneme ilişkin istemin kesin hüküm nedeniyle reddine ilişkin olarak verilen kararın doğru olduğu ancak 15.12.2004-01.03.2005 tarihleri arasındaki döneme ilişkin istem yönünden işin esasının incelenebileceği gerekçesiyle kararın bozulduğu,

ancak 14.04.2004 tarihli prim kesintisi dikkate alınarak ve 2005 yılında da prim kesintisi bulunduğu gözetilerek kesin hüküm oluşan 15.04.2002-15.12.2004 döneminin bitiminden sonra 16.12.2004-01.03.2005 tescil tarihi arasındaki döneme ilişkin istemin kabul edilmesi gerektiğinin yazılması gerekirken bozma kararında maddi yanılgı sonucu tarih hatası yapılarak 01.05.2004-01.03.2005 tarihleri arasındaki döneme ilişkin istemin kabulüne karar verilmesi gerektiğinin yazıldığı anlaşılmaktadır.

Öncelikle belirtilmelidir ki. 9.5.1960 gün ve 21/9 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında da açıkça vurgulandığı üzere, bir mahkemenin Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda mahkeme yönünden o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine bozma kararında açıklanan hukuki esaslar çerçevesinde hüküm kurmak yükümlülüğü doğar. Bu hukuki aşama “usulü kazanılmış hak” olarak adlandırılır.

Bu hukuki kuralın istisnaları ise görevle ilgili yeni bir yasal düzenleme yapılması veya davada uygulanması imkanı olan yeni bir İçtihadı Birleştirme Kararının çıkmış olması, geçmişe etkili yeni bir yasanın yürürlüğe girmesi, usulü kazanılmış hak gereğince uygulanması gereken yasa hükmünün Anayasa Mahkemesi tarafından iptali ve "maddi hataya dayalı bozma kararına uyulması"dır.

Yargıtay HGK.’nun 2004-21-298 E. 2004-252 K. 2003-11-277 E. 2003-295 K. 2006-15-275 E. 2006-366 K. 2001-2-430 E. 2001-432 K. 2006-4-519 E. 2006-527 K. nolu kararlarıda bu yöndedir. O halde mahkemece Dairemizin maddi hataya dayalı bozma kararına uyulmuş olmasının davacı yararına usulü kazanılmış hak yaratmayacağının kabulü gerekir.

Öte yandan, dava konusu uyuşmazlığın daha önce bir kesin hüküm ile çözümlenmemiş olması dava şartıdır. Somut olayda mahkemenin 2004/1076 Esas nolu dosyasında davacının 15.04.2002-15.12.2004 tarihleri arasındaki döneme ilişkin istemi reddedilmiş ve karar Dairemizce onanmak suretiyle bu dönemle ilgili kesin hüküm oluşmuştur.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilerek davacının 15.04.2002-15.12.2004 tarileri arasındaki döneme ilişkin talebinin kesin hüküm nedeniyle reddine, 16.12.2004-01.03.2005 tarihleri arasındaki döneme ilişkin talebinin kabulüne karar verilmesi gerekirken kesin hüküm oluşan 01.05.2002-15.12.2004 tarihleri arasındaki döneme ilişkin talebin kabul edilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Ne var ki, bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden H.U.M.K.’nun 438/7. maddesi uyarınca hüküm bozulmamalı düzeltilerek onanmalıdır.