Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2009/11243 K.2009/12614

Davacı, ilk kesinti tarihinden itibaren tarım ... sigortalısı olduğunun tespiti ile aksine kurum işleminin iptaline karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir. Hükmün, davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre davalı kurumun aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki diğer temyiz itirazlarının reddine, 2-Dava davacı murisinin, 1.3.1995-31.12.1995 ve 5.9.2001-6.5.2005 tarihleri arasında tarım ... sigortalısı olduğunun tesbiti istemine ilişkindir. Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile, davacı murisinin 1.3.1995-31.12.1995 tarihleri arası ile ziraat odası kaydına göre 5.9.2001 tarihinden ölüm tarihi olan 6.5.2005 tarihine kadar olan sürede tarım ... sigortalısı olduğunun tesbitine karar verilmiştir.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 2926 sayılı Yasa’da 506 sayılı Yasa’nın 79.maddesine koşut geçmiş tarım ... hizmetlerinin tesbitine ilişkin bir düzenleme mevcut değildir. 2926 sayılı Yasa’nın 7. maddesi hükmüne göre, bu yasaya göre sigortalı sayılanlar, sigortalı sayıldıkları tarihten itibaren en geç üç ay içinde Kurum’a başvurarak kayıt ve tescillerini yaptırmak zorundadırlar.

Anılan Yasa’nın 5. maddesi ile 7. madde de belirtilen süre içinde kayıt ve tescillerini yaptırmayan sigortalıların hak ve yükümlülüklerinin kayıt ve tescil edildikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren başlayacağı hükmü getirilmiştir.

2926 sayılı Yasa’nın 2. ve 3. maddeleri kapsamında, kendi nam ve hesabına tarımsal faaliyette bulunanlardan yasanın uygulanma tarihinde 58 yaşını dolduran kadınlarla, 60 yaşını dolduran erkekler dışındakiler bakımından tarım ... sigortalılığı zorunlu sigortalılık niteliğinde bulunmaktadır.Başka bir ifade ile sigortalı olmak hak ve yükümlülüğünden vazgeçip kaçınmak mümkün değildir.

Diğer yandan resen tescil başlığını taşıyan 9.maddeye göre bu yasa kapsamında sigortalı sayılanların sigortalılıklarının başladığı tarihten itibaren 3 ay içinde Kurum’a kayıt ve tescilini yaptırmayanların tescil işlemlerinin Kurum’ca re’sen yapılması gerekmektedir. 2926 sayılı Yasa’nın 36.maddesi kapsamında Kurum’un prim alacaklarını Bakanlar Kurulu Kararı ile ürün bedellerinden tevkifat suretiyle tahsil etmesi mümkündür.

Bu bağlamda 2.madde kapsamına girenlerin belirtilen şekilde prim borçlarının ürün bedellerinden tevkifat suretiyle kesilerek ...’a ödenmesi halinde kayıt ve tescil için kurum’a başvuru olmasa dahi bahse konu biçim de prim ödenmesi suretiyle kayıt ve tescil konusundaki iradelerini ortaya koydukları tartışmasızdır. ...’un iş bu prim ödenmesine rağmen, sigortalıyı re’sen kayıt ve tescil etmemesi yasanın kendisine yüklediği re’sen tescil mükellefiyetine aykırılık teşkil etmektedir.

2926 sayılı Yasa’nın 10.maddesine göre kayıt ve tescil işlemlerinde Valilik, Kaymakamlık, Özel İdare, Belediye, Muhtarlık ve Nüfus İdareleri kayıtları ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının, kanunla kurulu meslek kuruluşlarının, tarım satış kooperatifler kanununa göre kurulan ... ekicileri İstihsal Kooperatifleri ile Birliği , T. Şeker Fabrikaları Anonim Şirketi ve tarım kesimine yönelik faaliyette bulunan milli bankaların kayıtlarının esas alınacağı bildirilmiştir.

Bu kayıtların tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışmanın yasal karinesi olduğu ortadadır.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden, davacı murisinin sattığı ürün bedelinden tarım Bağ Kur’a ilk pirim kesintisinin 15.2.1995 tarihinde yapıldığı, 1997 yılında pirim kesintisinin, 1998 yılında ise ürün tesliminin bulunduğu İlçe Tarım Müdürlüğünün 1997 yılından önceki kayıtların Burhaniye Ziraat Odasınca tutulduğunu davacı murisinin ise çifti kayıt sisteminde 5.9.2001 tarihinde kaydının bulunduğu bildirdiği, ziraat odası ve kooperatif kaydının araştırılmadığı, tarım arazisinin bulunduğu anlaşılmaktadır

Mahkemece davacı murisinin pirim kesintisinin bulunduğu 1.3.1995-31.12.1995 tarihleri arasında sigortalı olduğuna ilişkin verilen tespit kararı yerindedir. Davacı murisinin ürün tesliminin bulunduğu 1998 yılından sonra pirim kesintisi yapıldığına dair dosyada bir belge bulunmadığından tarım Bağ Kur sigortalılığı 31.12.1998 tarihinde kesilmiştir. Pirim kesintisinin bulunmadığı bu tarihten sonra çiftçi kayıt sistemine ve ziraat odası kaydına göre tarım Bağ kur sigortalılığı başlatılamaz. Somut olayda davacı murisinin pirim kesintisinin bulunmadığı dönemde tarım Bağ Kur sigortalılığının İlçe Tarım müdürlüğünde tutulan kayıt esas alınarak 5.9.2001 tarihinden başlatılarak 5.9.2001-6.5.2005 tarihleri arasındaki dönemin kabulüne karar verilmesi isabetsizdir.

Yapılacak iş; davacı murisinin 5.9.2001-6.5.2005 tarihleri arasındaki uyuşmazlık döneminde davacıya varsa murisinin ürün sattığı kişi, kurum ve kuruluşları açıklattırmak, buralardan ürün bedellerinden prim kesintisi yapılıp yapılmadığını sormak, yapılmış ise belgelerini getirtmek, davacı murisinin tevkifat tarihleri ve öncesinde kooperatif ve ziraat odasına kayıtlı olup olmadığı kayıtlı ise ne zamandan beri kayıtlı olduğu araştırılarak, varsa bu kayıtlar ve tüm deliller birlikte değerlendirerek bir karar vermek, ziraat odası ve kooperatif kaydının tevkifat tarihleri ve öncesinden bulunmaması halinde ise 2926 sayılı Yasa’nın 10 madde koşullarının bulunmadığı 5.9.2001-6.5.2005 tarihleri arasındaki dönem yönünden istemin reddine karar vermek gerekir.

Mahkemece yukarıda belirtilen maddi ve hukuki olgular dikkate alınmaksızın eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı şekilde karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

O halde, davalının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.