Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2009/15506 K.2010/9935

Davacı, ölüm aylığı almaya hak kazandığının tespitine, kesilen ölüm aylığının yeniden bağlanmasına, borcu olmadığına karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir. Hükmün davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

Dava nitelikçe, davacı murisinin 506 sayılı Yasaya tabi çalışmaları dışında 2926 sayılı Yasaya tabi sigortalı olması nedeniyle davacıya murisinden dolayı bağlanan ölüm aylığının kesilemeyeceğinin ve davacının davalı Kurumdan ölüm aylığı almaya hak kazandığının tespitine, haksız yere kesilen ve ödenmeyen ölüm aylıklarının faizi ile birlikte davacıya ödenmesine ve davalı Kuruma iade borcu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.

Mahkemece, 13/012172 tahsis nolu davacı ...’in ... ... numaralı müteveffa eşi ...ten bağlanan ölüm aylığının iptaline yer olmadığına,davalı Kuruma yersiz ödemeden doğan bir borcunun bulunmadığının ve aylıklarının kesildiği 28/12/2004 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davacı murisinin 20.03.1986 tarihli giriş bildirgesine göre muhtar beyanına istinaden 01.01.1986 tarihinden itibaren tescil edildiği,13.09.1996 tarihinde tek prim ödemesinin bulunduğu, murisin 31.03.1994 tarihinde öldüğü, davacının 18.09.1996 tarihli tahsis talebine istinaden 01.04.1994 tarihinden itibaren ölüm aylığı bağlandığı,

11.06.2004 tarihinde davacı sağlık karnesi almak istediğinde davacıya eşinin 24.02.1987-30.04.1987 arası ve 07.07.1987-08.07.1987 arası 67 gün SSKlı çalışması olduğundan murisin sigortalılığının 24.02.1987 tarihi itibariyle sona erdirildiği ve davacının ölüm aylığının başlangıç tarihi itibariyle iptal edildiği ve adına borç kaydedildiğinin bildirilip 17.02.2005 tarihli yazı ile aylıkların iadesinin istendiği murisin 82 üye kayıt nosu ile Ziraat Odasına kayıtlı olduğu ancak mahkemece kayıt tarihinin araştırılmadığı anlaşılmaktadır.

Gerçekten Tarım ... sigortası kapsamında kesintisiz tarımsal faaliyetin bulunduğunun anlaşıldığı hallerde, 506 sayılı Yasa kapsamındaki kısa süreli çalışmaların 2926 sayılı Yasa kapsamındaki sigortalılığı tümden sona erdirmeyeceği, 2926 sayılı Yasanın 36 ve 10.maddesindeki şartların da gerçekleşmesi halinde 506 sayılı Yasa kapsamındaki kısa süreli çalışmalar dışında kalan süreler bakımından Tarım ... sigortalısı olunduğunun kabulünün gerekeceği, 506 sayılı Yasa kapsamındaki çalışmaların uzun süreli olduğu hallerde ise, tarımsal faaliyetin kesintiye uğradığının ve 506 sayılı Yasaya tabi çalışmanın sona ermesinden sonra,

2926 sayılı Yasa kapsamında sigortalılığın yeniden başlatılabilmesi için, talepte bulunulması, doğrudan prim yatırılması veya aynı yasanın 36.maddesine göre ürün bedelinden tevkifat yapılması yoluyla yeniden kayıt ve tescil yolundaki iradenin ortaya konulması gerektiği dairemizin giderek Yargıtay’ın yerleşmiş görüşlerindendir.

Hal böyle olunca da kısa süreli 506 sayılı Yasaya tabi çalışma tarımsal faaliyetin devam ettiğinin kayıtlarla ispat edilmesi halinde Kurum tarafından tescil edilen davacının murisinin tarım ... statüsünü ortadan kaldırmayacağından, davacı murisinin tarımsal faaliyetinin devam edip etmediği araştırılmalıdır.

Yapılacak iş; davacı murisinin Ziraat Odasına hangi tarihte üye olduğunu sormak Tarım Kredi Kooperatifi, Pancar Ekicileri Kooperatifi ve Yağlı Tohumlar Tarım Satış Kooperatifine üye olup olmadığı, üye olmuşsa hangi tarihte üyeliğinin başladığı ve halen devam edip etmediğini ilgili Kuruluşlardan sormak,adına kayıtlı tarıma elverişli taşınmaz olup olmadığını,varsa edinme tarihlerini ve nedenlerini araştırmak, davacı murisinin tarımsal faaliyetinin devam edip etmediğini tesbit etmek,

tarımsal faaliyetinin 506 sayılı Yasaya tabi sigortalılığın son bulduğu 8.7.1987 tarihinden beri devam ettiğini gösteren bir kayıt bulunduğu taktirde davacı murisinin 2926 sayılı Yasaya göre tescil tarihi ile 31.03.1994 ölüm tarihleri arasında, kısa süreli 506 sayılı Yasaya tabi çalışmaları dışlanmak suretiyle 2926 sayılı Yasa kapsamında sigortalı olduğunun kabulü ile çıkacak sonuca göre karar vermektir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. O halde, davalının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

R.S.