Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2009/16697 K.2010/13236

Davacı, davalı işverene ait işyerinde 1.6.1996- 16.1.2002 tarihleri arası çalıştığının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kısmen kabulüne karar vermiştir. Hükmün davacı ile davalılardan kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

Dava, davacının davalı işverene ait işyerlerinde 1.6.1996-16.1.2002 tarihleri arasında kesintisiz geçen ve kuruma bildirilmeyen çalışmalarının tesbiti istemine ilişkindir. Mahkemece, istemin kısmen kabulüyle, davacının davalı işyerinde 16.1.2002 tarihinde en az 1 gün hizmetle çalıştığının ve sigortalı işe başlangıç tarihinin 16.1.2002 tarihi olduğunun tespitine karar verilmiş ise de; varılan bu sonuç eksik incelemeye dayalı olup usul ve yasaya aykırıdır.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davalı işveren tarafından davacıya ait işe giriş bildirgesinin verilmediği, davacı şahsi sigorta dosyasında bildirilmiş hizmetinin bulunmadığı, başka bir işyerinden 1.8.2000 tarihinde verilmiş işe giriş bildirgesinin olduğu, davalı işyerinden dönem bordrosu verilmediği, ücret ödeme bordrosu düzenlenmediği, davalının (11073671) sigorta nolu işyerinin 16.1.2002 tarihinde müfettiş soruşturması sonucunda resen yasa kapsamına alındığı, davacının 16.1.2002 tarihinde davalı işyerinde iş kazası geçirdiğinin Kurum soruşturmasıyla tespit edildiği,

Alanya Devlet Hastanesinin 27.2.2002 tarihli raporunda davacının sol 3.4.5 parmaklarının ampute olduğu, davalının ... Ekmek Fabrikası yanı adresindeki marangoz işyerinde 1.1.1999 tarihinde faaliyete başladığına dair 1999-2000-2001 yılları muhtasar vergi beyannamelerin düzenlendiği 2002/11. aydan itibaren beyanname verilmediği, anlaşılmaktadır.

Somut olayda uyuşmazlık, fiili çalışma olgusunun yöntemince kanıtlanmış olup olmadığı, mahkemece bu yönde yapılan inceleme ve araştırmanın hükme yeterli bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Yasa’nın 79/10.maddesinde bu tür hizmet tesbiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge ve yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar.

Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması halinde somut bilgilere dayanması inandırıcı olmaları koşuluyla bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen komşu işyeri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunlara destekleyen diğer tanıklarla dahi sonuca gitmek mümkündür.

Bu yön, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 16.9.1999 gün 1999/21-510-527, 30.6.1999 gün 1999/21-549-555, 5.2.2003 gün 2003/21-35-64, 15.10.2003 gün 2003/21-634-572, 3.11.2004 gün 2004/21-480-579 ve 2004/21-479-578, 10.11.2004 gün 2004/21-538 ve 1.12.2004 gün 2004/21-629 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır.

Somut olaya gelince; mahkemece açıklanan şekilde fiili çalışmanın varlığının yöntemince araştırılmadan sonuca gidildiği ortadadır. Gerçekten ifadesi hükme dayanak alınan tanıkların davacıyla birlikte bu işyerinde çalışan, kayıtlara geçmiş kişilerden olup olmadıkları belli olmadı, davalının ...

Ekmek Fabrikası yanı adresindeki marangoz işyerindeki çalışmayla ilgili komşu işyeri sahibi olarak dinlenen tanığın işyeri kayıtlarının getirtilmemesi ve buna ilişkin zabıta araştırması yapılmaması, öte yandan davalının diğer Temizer Çamaşır Yıkama Fabrikası arkası ... Apartmanı altındaki işyeriyle ilgili olarak da komşu işyeri tespiti yapılamadığından alınan tanık beyanları çalışma olgusu yönünden somut olgulara dayanmamakta soyut düzeyde kalmaktadır.

Giderek, tanık sözlerinin inandırıcı güç ve nitelikte olduğu söylenemez.

Yapılacak iş; öncelikle davalı işverenin her iki adresteki işyeriyle ilgili düzenlenmiş ücret ödeme bordrolarını araştırmak, daha önce dinlenen tanıkların kayıtlı işyeri çalışanları olup olmadıklarını denetlemek, varsa başkaca davacı ile aynı işyerinde çalışan kayıtlı tanıkların ve .. Ekmek Fabrikası yanı adresindeki marangoz işyerine ait 1999-2000-2001 yılları muhtasar vergi beyannamelerde isimleri geçen ... ile ..

Mütevellioğlu'nun tanık olarak beyanlarına başvurmak, kayıtlı tanık bulunamaz ise zabıta marifetiyle tespit edilecek, davalının hem ...

Ekmek Fabrikası yanı adresindeki marangoz işyerine hem de Temizer Çamaşır Yıkama Fabrikası arkası ...Apartmanı altındaki işyerine o tarihte komşu olan diğer işverenler ile bu işyerlerinde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu işyeri çalışanlarının bu kayıtları celbedilerek çalışmanın niteliği ile gerçek bir çalışma olup olmadığı yönünde yöntemince beyanlarını almak, çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde 506 sayılı Yasanın 2, 6, 9 ve 79/10. maddeleri gereğince kanıtladıktan sonra sonucuna göre karar vermekten ibarettir.

O halde, davalı Kurum ve davacı vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.