Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2009/1801 K.2010/10203

Davacı, 01.02.2002 tarihinden itibaren tavana göre yaşlılık aylığı bağlanması gerektiğinin tespiti ile fark aylıkların tahsiline karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir. Hükmün, davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan sonra düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

Dava, tavandan prim ödeyen davacıya tabandan yaşlılık aylığı bağlanmasına ilişkin davalı Kurum işleminin iptali ile davacıya 1.8.2002 tarihinden itibaren tavana göre yaşlılık aylığı bağlanması gerektiğinin tespiti ile fark aylıklarının faiziyle davalı Kurumdan tahsiline karar verilmesi istemine ilişkindir.

Mahkemece istemin kabulüyle davacıya 1.8.2002 tarihinden itibaren tavana göre yaşlılık aylığı bağlanması gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

Dosyadaki kayıt ve belgelerden 8.12.1957 doğumlu olan davacının 8.7.1977-30.11.1998 tarihleri arasında toplam 6138 gün sigortalı hizmetinin bulunduğu, 28.6.2002 tarihinde yaşlılık aylığı bağlanması talebinde bulunduğu, 1.8.2002 tarihi itibariyle 506 sayılı Yasa hükümleri gereğince (81/B-A maddesi) davacıya yaşlılık aylığı bağlandığı anlaşılmaktadır.

506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun 25/8/1999 tarihli 4447 sayılı Kanunla değiştirilen ve eklenen hükümleri ile 1978 yılından bu yana aylık hesabında uygulanmakta olan katsayı esasına dayalı gösterge sistemi kaldırılarak yerine, 1/1/2000 tarihinden itibaren sigortalının her takvim yılındaki prime esas kazancının tahsis talep tarihine kadar güncellenmek suretiyle hesaplanan ortalama yıllık kazancının aylık bağlama oranı ile çarpılmak suretiyle aylığın belirlenmesi esasına dayalı sistem getirilmiş ve yeni aylık bağlama sistemi 2000 yılı başı itibariyle yürürlüğe girmiştir.

Buna göre sigortalılardan;

- 2000 yılından önce tahsis talebinde bulunan ya da ölen sigortalıların aylıkları, katsayı esasına dayalı gösterge sistemine,

- Sigortalılığı 2000 yılından önce başlayıp 2000 yılı başından sonra tahsis talebinde bulunan ya da ölenlerin aylıkları 506 sayılı Kanunun geçici 82 nci maddesine göre 2000 yılı öncesi yürürlükte bulunan mevzuat ile 2000 yılı sonrası yürürlüğe giren mevzuat hükümlerinin birleşiminden oluşan karma sisteme,

göre hesaplanmaktadır.

Sigortalılığı 2000 yılından önce başlayıp 2000 yılı başından sonra tahsis talebinde bulunanlara bağlanacak aylığın hesabına ilişkin 506 sayılı Kanunun geçici 82 nci maddesinde;

“Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce sigortalı bulunanlara bağlanacak aylıklar, aşağıdaki (a) ve (b) bentlerine göre hesaplanacak aylıkların toplamından oluşacağı,

a) Sigortalının bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadar prim ödeme sürelerine ait aylığı aşağıdaki şekilde belirleneceği,

a)Sigortalının aylık talep tarihine kadarki toplam prim ödeme gün sayısı üzerinden, bu Kanunun yürürlük tarihi itibariyle ve bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önceki hükümlere göre hesaplanacak aylığının sigortalının bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadarki prim ödeme gün sayısı ile orantılı bölümü, bu Kanunun yürürlük tarihinden itibaren aylık başlangıç tarihine kadar geçen takvim yılları için, her yılın Aralık ayına göre Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından açıklanan en son temel yıllı kentsel yerler tüketici fiyatları indeksindeki artış oranı ve gayrisafi yurt içi hasıla sabit fiyatlarla gelişme hızı kadar ayrı ayrı artırılarak hesaplanacağı

Hesaplanan yaşlılık aylığı, aylık bağlanması için yazılı başvurunun yapıldığı yılın Ocak ayı ile aylığın başladığı takvim yılının başlangıç tarihi arasında geçen her ay için Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından açıklanan en son temel yıllı kentsel yerler tüketici fiyatları indeksindeki artış oranları kadar artırılacağı,

b) Sigortalının bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonraki prim ödeme sürelerine ait aylığı ise, sigortalının aylık talep tarihine kadar toplam prim ödeme gün sayısı üzerinden bu Kanunun 61 inci maddesi hükümlerine göre hesaplanacak aylığının, bu Kanunun yürürlük tarihinden sonraki prim ödeme gün sayısına orantılı bölümü kadar olduğu,

c)Sigortalıya yukarıdaki (a) ve (b) bentlerine göre bağlanacak aylıkların toplamı, sigortalının aylık talep tarihindeki toplam prim ödeme gün sayısı üzerinden, bu Kanunun yürürlük tarihi itibariyle, bu Kanunun yürürlük tarihinden önceki hükümlere göre hesaplanan aylığının, bu Kanunun yürürlük tarihi ile aylık başlangıç tarihi arasında geçen takvim yılları için her yılın Aralık ayına göre Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından açıklanan en son temel yıllı kentsel yerler tüketici fiyatları indeksindeki artış oranına ve bu Kanunun 61 inci maddesinin son fıkrasına göre artırılmış değerinin altında olamayacağı bildirilmiştir.

Karma sisteme göre aylıkların hesabı üç aşamadan oluşmaktadır.

1-2000 öncesi aylıklar

2- 2000 sonrası aylıklar

3- Kısmi aylıkların birleştirilmesi

Yapılacak iş.

506 sayılı Yasa’ya göre bağlanacak aylıklar konusunda uzman bilirkişi seçilerek tahsis talebi 2000 yılından sonra olan ancak prim gün sayısına tabi hizmetinin tamamı 2000 yılı öncesine ait olan davacının 2000 yılı ve sonrası dönemlere ilişkin çalışması bulunmadığından 2000 yılı ve sonrası dönemlere ilişkin olarak 4447 sayılı Kanunla getirilen sisteme göre 506 sayılı Yasa’nın Geçici 82/b bendi gereğince aylık hesabı yapılmasının mümkün bulunmadığı gözetilerek Geçici 82/b bendi gereğince hesaplanan aylığın (0-TL) olduğu kabul edilip hesaplama yapmak suretiyle davacıya bağlanması gereken aylığı bulmak,

davacıya 1.8.2002 tarihi itibariyle davalı Kurumca bağlanan aylık miktarı ile mukayese edilerek davacıya davalı Kurumca yaşlılık aylığının eksik ödenip ödenmediğini belirlemek ve çıkacak sonuca göre bir karar vermektir.

Mahkemece bu yönde bir inceleme yapılmaksızın davacıya bağlanacak yaşlılık aylığının 506 sayılı Yasa’nın Geçici 82. maddesi gereğince hesaplanacağı gözetilmeksizin Geçici 82. madde ile bağdaşmayacak ve infazı kabil olmayacak şekilde davacıya 1.8.2002 tarihinden itibaren tavana göre yaşlılık aylığı bağlanması gerektiğinin tespitine karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde davalı Kurumun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.