Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2009/2046 K.2010/1240

Davacı, yurtdışı hizmetleri 3201 sayılı Yasa'ya göre SSK nezdinde borçlanma hakkının olduğunun tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir. Hükmün, davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

Davacı, yurtdışında (Almanya'da) geçen hizmetlerini 3201 sayılı Yasa'ya göre Sosyal Sigortalar Kurumu nezdinde borçlanma hakkının mevcut olduğu hususunun tesbitini istemiştir. Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dosyadaki bilgi ve belgelerden, davacının 15.01.1971-30.11.2001 tarihleri arasında Almanya'da çalıştığı, 07.04.2008 tarihinde yurda döndüğünü beyan ederek 16.04.2008 tarihinde ... Sosyal Sigortalar Genel Müdürlüğü'ne borçlanma talebinde bulunduğu, davacının yurtdışına çıkmadan önce Türkiye'de 24.01.1969-01.12.1970 tarihleri arasında T.C. Emekli Sandığı mensubu olarak çalıştığı, 27.11.2000 tarihli talebine istinaden T.C.

Emekli Sandığı tarafından Türk-Alman Sosyal Güvenlik Sözleşmesi uyarınca sandıklarına tabi 1 yıl 11 aylık hizmeti ile yurt dışındaki 24 yıl 9 aylık çalışması nazara alınarak 01.12.2000 tarihi itibariyle kısmi yaşlılık aylığı bağlandığı, davalı Kurumun, Türkiye'de en son T.C.

Emekli Sandığı'na tabi olarak çalıştığından bahisle davacının yurtdışı borçlanma işlemleri yapılmak üzere belgelerini 24.04.2008 tarihli yazı ile Emekli Sandığı Hizmet Borçlanması ve İşlemleri Dairesi Başkanlığı'na gönderdiği anlaşılmaktadır.

Davacının borçlanma talebinde bulunduğu 16.04.2008 tarihinde yürürlükte bulunan 3201 sayılı Yasa'nın 4958 sayılı Yasa'nın 56. maddesi ile değişik 3. maddesinin 2/a bendine göre, Türkiye'ye döndükten sonra yurtdışında geçen hizmetlerini borçlanmak isteyenlerden, herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna tabi olmayanlar, Sosyal Sigortalar Kurumu'na yazılı olarak müracaat etmek suretiyle borçlanabilirler.

Öte yandan, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 1997/10-588-857, 1998/10-645 1999-237 sayılı kararlarında da belirtildiği üzere, yurda kesin dönüş yapmaktan söz edebilmek için yurt dışında çalışan Türk Vatandaşlarının çalışma hayatına yönelik tüm ilişkilerini gerek çalıştığı işyerleri ve gerekse ilgili olduğu tüm sosyal güvenlik kuruluşları yönünden sona erdirmesidir.

Somut olayda davacı, 07.04.2008 tarihinde yurda döndüğünü beyan etmiş ve pasaportunda 07.04.2008 tarihinde Türkiye'ye giriş yaptığı görülmekte olup, anılan tarihten sonra yurda kesin dönüş yapmadığına karine teşkil eden işsizlik yardımı vs. aldığına veya yurt dışında çalıştığına ilişkin yurtdışı şahsi sicil dosyasında bir bilgi ve belge de bulunmamaktadır.

Bu durumda, davacı, yurda kesin dönüş yapmış olup, yurtdışına çıkmadan önce Türkiye'de 24.01.1969-01.12.1970 tarihleri arasında T.C. Emekli Sandığı mensubu olarak çalıştığından, 3201 sayılı Yasa'nın 4958 sayılı Yasa'nın 56. maddesi ile değişik 3. maddesinin 2/a bendi kapsamına girmemekte olup, T.C. Emekli Sandığı'na yurt dışı borçlanması yapması gerekmektedir.

Kaldı ki, 5754 sayılı Yasa'nın 79. maddesi ile 3201 sayılı Yasa'nın 3. maddesi 08.05.2008 tarihinden itibaren değişmiş ve 3201 sayılı Yasa'nın 1. maddesinde belirtilenler ile yurt dışında çalışmakta iken veya yurda kesin dönüş yaptıktan sonra ölenlerin Türk Vatandaşı olan hak sahipleri sigortalının Türkiye'de hiçbir sosyal güvenlik kuruluşuna tabi çalışması yoksa Sosyal Güvenlik Kurumu'na, Türkiye'de çalışması varsa en son tabi olduğu sosyal güvenlik kuruluşuna müracaat etmek suretiyle bu yasa ile getirilen haklardan yararlanacağı,

sosyal güvenlik sözleşmeleri uygulanmak suretiyle kendilerine veya hak sahiplerine kısmi aylık bağlanmış olanların borçlanma işlemlerinin aylık aldıkları sosyal güvenlik kuruluşunca yapılacağı hükmü öngörülmüştür.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular dikkate alınmadan ve özellikle Kurum işleminin yerinde olduğu gözetilmeden yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde, davalı Kurumun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

KARŞI OY YAZISI

Uyuşmazlık, davacının yurtdışında çalıştığı süreleri hangi sosyal güvenlik kurumuna borçlanması gerektiğine ilişkindir.

Davacı, 15.01.1971-30.11.2001 tarihleri arasında Almanya'da çalışmış, 07.04.2008 tarihinde yurda döndüğünü beyan ederek, 16.04.2008 tarihinde ... Sosyal Sigortalar Genel Müdürlüğü'ne borçlanma talebinde bulunmuş, davacı yurtdışına çıkmadan önce Türkiye'de 24.01.1969-01.12.1970 tarihleri arasında T.C. Emekli Sandığı mensubu olarak çalışmış, davacının 27.11.2000 tarihli talebine istinaden T.C.

Emekli Sandığı tarafından Türk-Alman Sosyal Güvenlik Sözleşmesi uyarınca sandıklarına tabi 1 yıl 11 aylık hizmeti ile yurt dışındaki 24 yıl 9 aylık çalışması nazara alınarak 01.12.2000 tarihi itibariyle kısmi yaşlılık aylığı bağlanmış, davalı Kurum, Türkiye'de en son T.C.

Emekli Sandığı'na tabi olarak çalıştığından bahisle davacının yurtdışı borçlanma işlemleri yapılmak üzere belgelerini 24.04.2008 tarihli yazı ile Emekli Sandığı Hizmet Borçlanması ve İşlemleri Dairesi Başkanlığı'na göndermiş ve davacının yurtdışından döndükten sonra Türkiye'de herhangi bir sosyal güvenlik kurumuna tabi olarak çalıştığına ilişkin dosyada bilgi ve belge bulunamamıştır.

3201 sayılı Yasa'nın 4958 sayılı Yasa'nın 56. maddesi ile değişik 3. maddesine göre,

1-Halen yurt dışında bulunanlar;

a)Yurt dışına çıkmadan önce Türkiye'de herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna tabi çalışması olmayanlar Sosyal Sigortalar Kurumuna,

b)Yurt dışına çıkmadan önce Türkiye'de son defa prim, kesenek ve karşılık ödenen sosyal güvenlik kuruluşuna,

c)Ev kadınları ...'a,Yazılı olarak müracaat etmek suretiyle borçlanabilirler.

2-Türkiye'ye döndükten sonra yurtdışında geçen hizmetlerini borçlanmak isteyenler;

a)Herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna tabi olmayanlar, Sosyal Sigortalar Kurumuna,

b)Müracaat tarihinde çalışmakta olanlar tabi oldukları sosyal güvenlik kuruluşuna,

c)Başvuru tarihinde herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna tabi olmamakla birlikte yurda dönüş tarihinden sonraki çalışmalarından dolayı son defa tabi oldukları sosyal güvenlik kuruluşuna,

d)Hizmetlerinden bir kısmı yurt dışında iken borçlananlardan kalan hizmetlerini yurda dönüş yaptıktan sonra borçlanmak isteyenler ilk borçlanmayı yapan sosyal güvenlik kuruluşuna,

e)Ev kadınları ...'a,

Yazılı olarak müracaat etmek suretiyle borçlanabilirler.

3-Hak sahiplerinin borçlanması, yurt dışında çalışmakta iken veya yurda dönüş yaptıktan sonra ölenlerin hak sahipleri ilgili sosyal güvenlik kuruluşuna müracaat etmek suretiyle bu Kanunla getirilen haklardan yararlanırlar.

Davacının yurtdışı çalışmalarını borçlanmak için başvurduğu 16.04.2008 tarihinde yukarıda belirtilen 3201 sayılı Yasa'nın 4958 sayılı Yasa ile değişik 3. maddesi yürürlükte bulunmaktadır. Anılan maddenin başlığı “Başvurulacak Kuruluşlar” olup, yurt dışı borçlanması yapmak isteyenleri öncelikle üç gruba ayırmış ve bu üç grubu da kendi içerisinde alt gruplara ayırmıştır.

Öncelikle anılan maddenin 1. bendinde halen yurt dışında bulunanların, 2. bendinde Türkiye'ye döndükten sonra yurtdışında geçen hizmetlerini borçlanmak isteyenlerin ve 3. bendinde de hak sahiplerinin borçlanması düzenlenmiştir.

Türkiye'ye döndükten sonra yurtdışında geçen hizmetlerini borçlanmak isteyenlerden, herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna tabi olmayanların, Sosyal Sigortalar Kurumuna; müracaat tarihinde çalışmakta olanların tabi oldukları sosyal güvenlik kuruluşuna; başvuru tarihinde herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna tabi olmamakla birlikte yurda dönüş tarihinden sonraki çalışmalarından dolayı son defa tabi oldukları sosyal güvenlik kuruluşuna;

hizmetlerinden bir kısmı yurt dışında iken borçlananlardan kalan hizmetlerini yurda dönüş yaptıktan sonra borçlanmak isteyenlerin ilk borçlanmayı yapan sosyal güvenlik kuruluşuna ve ev kadınlarının ...'a yazılı olarak müracaat etmek suretiyle borçlanabileceği öngörülmüştür.

Bu durumda, 3201 sayılı Yasa'nın 3. maddesini yorumlarken bir bütün olarak yorumlamak ve 2. bendinin (a) alt bendinde yer alan “herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna tabi olmayanlar” ibaresini “Türkiye'ye döndükten sonra herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna tabi olmayanlar” şeklinde anlamak gerekir.

Yoksa, Sayın Çoğunluğun yorumladığı gibi “yurt dışına çıkmadan önce de herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna tabi olmayanlar” şeklinde anlamak, söz konusu maddenin sistematiğine ve yasa koyucunun amacına uygun düşmemektedir.

Bu nedenlerle, davacının Sosyal Sigortalar Kurumu'na yurtdışı hizmetlerini borçlanma talebinde bulunduğu 16.04.2008 tarihinde Türkiye'de herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna tabi çalıştığı veya çalışmasının olduğuna ilişkin bir tespit bulunmadığından yurtdışında geçen çalışmalarının 3201 sayılı Yasa'nın değişik 3. maddesinin 2. bendi a fıkrasına göre Sosyal Sigortalar Kurumu'na borçlanma hakkının bulunduğunun tesbitine ilişkin yerel mahkeme kararı usul ve yasaya uygun olmakla onanması gerektiği görüşünde olduğumdan, Sayın Çoğunluğun bozma kararına katılamıyorum.