Yargıtay 21. Hukuk Dairesi E.2009/4985 K.2010/3764

Davacı, davalı işveren nezdinde 11.09.1995-30.07.2006 tarihleri arası çalıştığının tespitine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme ilamında belirtildiği şekilde, isteğin kabulüne karar vermiştir. Hükmün, davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tesbit edildi.

KARAR

Dava davacının , davalıya ait işyerinde 11.9.1995-30.7.2006 tarihleri arasında aralıksız çalıştığının tespiti istemine ilişkindir. Mahkemece davanın kabulü ile davacının 11.9.1995-30.7.2006 tarihleri arasında 3918 gün çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı yasanın 79. maddesi bu tip hizmet tesbiti davaları için özel bir ispat yöntemi öngörmemiş ise de davanın niteliği kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtay'ın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir. Bu tür davalarda öncelikle davacının çalışmasına ilişkin belgelerin işveren tarafından verilip verilmediği yöntemince araştırılmalıdır.

Bu koşul oluşmuşsa işyerinin gerçekten var olup olmadığı kanun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlenmeli daha sonra çalışma olgusunun varlığı özel bir duyarlılıkla araştırılmalıdır.

Çalışma olusu her türlü delille ispat kazanabilirse de çalışmanın konusu niteliği başlangıç ve bitiş tarihleri hususlarında tanık sözleri değerlendirilmeli, dinlenen tanıkların davacı ile aynı dönemlerde işyerinde çalışmış ve işverenin resmi kayıtlara geçmiş bordro tanıkları yada komşu işverenlerin aynı nitelikte işi yapan ve bordrolarına resmi kayıtlarına geçmiş çalışanlardan seçilmesine özen gösterilmelidir.

Bu tanıkların ifadeleri ile çalışma olgusu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenmelidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 16.9.1999 gün 1999/21-510-527, 30.6.1999 gün 1999/21-549-555- 3.11.2004 gün 2004/21- 480-579 sayılı kararları da bu doğrultudadır

Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davacının davalıya ait işyerinde geçen çalışmalarına ait Kuruma yapılan bir bildirimin bulunmadığı, davacı tarafından sunulan1997/Kasım ve 1999/Haziran aylarına ait davalı işyerince kesilen müstahsil makbuzunda davacının adının yazıldığı, yine mahkemece incelendikten sonra iade edilen 2001/Mayıs ayından 2006/Nisan ayına kadar olan dönem içerisinde davalı işyerinden kesilen 43 adet irsaliye belgesinde davacının adının yazılı olduğunun bilirkişi raporunda belirtildiği , işyeri dönem bordrolarının getirtilmediği, bir kısım tanıklar davacının süt toplama merkezinde sabah ve akşam ikişer saat kadar çalıştığını beyan ettikleri anlaşılmaktadır.

Somut olayda beyanları hükme esas alınan tanıkların davalı işyeri çalışanı olup olmadıkları dönem bordroları getirtilip denetlenmeden ve tanık beyanlarına göre çalışmaların gününün belirli saatlerinde geçtiği yönündeki ifadeleri dikkate alınıp çalışmanın part-time olup olmadığı konusu tartışılmadan sonuca gidilmesi isabetsiz olmuştur

Yapılacak iş, davalı işyerinden Kuruma verilen uyuşmazlık dönemine ait dönem bordroları getirtilerek, dinlenen tanıkların isimlerinin bordroda yer alıp almadığını saptamak, bordrolarda adları yazılı diğer çalışanlarla , davalı kooperatifte 1995-2006 yılları arasında yöneticilik yapan kişiler belirlenip, çalışmanın geçtiği tarihler ve gün içindeki saatleri konusunda beyanlarına başvurmak, varsa davacının işyeri dosyası ile ücret ödeme belgelerini getirtmek, ücretin tam gün çalışmaya göre mi yoksa çalıştığı saatlere göre mi ödendiği dair işyerinden ayrıntı bilgi almak,

bir kısım tanıklar tarafından 1999 yılında davalı işyerine soğuk sistem kurulduğundan bahisle soğuk sistemin kurulduğu bu tarihten önce davacının süt toplama işinde her gün sabah 1-2 saat çalışıp işyerinden ayrıldıktan sonra akşama doğru yeniden gelip 1-2 saat daha çalıştığı, sistemin kurulduğu tarihten sonra ise tam gün çalıştığının beyan edilmesine göre, işyerine soğuk sistemin hangi tarihte kurulduğu temin edilecek işyeri kayıtları üzerinden belirlendikten sonra tanık beyanları ve dosya kapsamına göre davacının hangi tarihler arasında,

part-time olarak sabah ve akşam hangi saatler arasında ve hangi tarihler arasında da tam gün çalıştığı belirlendikten sonra, varsa part-time çalışmanın geçtiği günler yönünde günlük çalışma saatleri belirlenip 7,5 saat bir gün üzerinden yapılacak hesaplamaya göre sonuca gidilmesi gerekir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular gözönünde tutulmaksızın eksik inceleme ve değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O halde, davalıların bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.